Dinlemenin Gücü
M. Efsun Yüksel Tunç
Eğitmen ve Yönetim Danışmanı
Yaşam ve Yönetici Koçu
Dinlemek, sadece sessizlikte beklemek değildir. Sessiz kalıp yalnızca karşı taraf konuşurken beklemek, dinlemek değildir. Gerçek dinleme, karşıdakinin iç dünyasını anlamaya yönelik bilinçli bir süreçtir. Bu süreç sadece kelimelere değil, kelimelerin dışındakilere odaklanmayı gerektirir: bir duruş, bir nefes ritmi, bir beden dili ifadesi.
Etkili dinlemenin gücü birkaç önemli alanda ortaya çıkar:
- Bağ Kurar
İnsanlar kendilerini gerçekten dinlenilmiş hissettiklerinde, o kişiyle aralarında görünmez bir bağ oluşur. Bu bağ, sadece yüzeydeki bir nezaketten farklıdır; duygusal temas ve güven bağını güçlendirir.
- Gerçek İhtiyacı Gösterir
Karşı tarafın söylediği sözler çoğu zaman duyguların ve ihtiyaçların yüzeyidir. Derinlerde yatan asıl mesaj, duygu, korku, beklenti ya da umut olabilir. Bunu duyabilmek için dinleme ötesine geçen bir dikkat gerekir.
- Empatiyi Derinleştirir
Empati, sadece “karşındakinin yerine kendini koymak” değildir. Empati, karşı tarafın dünyasını onun bakış açısından görmek ve bunu ona hissettirmektir. Etkili dinleme, empati becerisini besler ve ilişki kalitesini artırır.
Etkili Dinleme İçin Adımlar
Dinlemek basit bir fiil gibi görünse de, doğru şekilde yapılmadığında konuşmanın üzerinden geçmekle kalır. Aşağıdaki adımlar, sadece duyduğumuzu sanmak yerine gerçekten anlamayı sağlar:
- Bedenle Dinlemek:
Önce bedeni konuşmaya dahil etmek gerekir. Öne doğru eğilerek, yüzüne bakarak ya da tüm beden dilimizle karşımızdakine odaklandığımızda sinyaller karşı tarafa “seni duyuyorum” der.
- Konsantrasyonu Yüksek Olmak:
Dinlerken yalnızca kelimeleri değil, kelimelerin dışındakileri de duymalıyız. Ses tonu, nefes ritmi, yüz ifadeleri… Bunlar sözlerin ötesinde anlam taşır.
- İlgiyi Göstermek:
Dinlediğimizi göstermek için sorular sormak, başımızla onaylamak ya da kısa geri bildirimler vermek gerekir. Bu, karşı tarafın “sadece bekliyor değilim” duygusunu güçlendirir.
- Empatik Yaklaşım Sergilemek:
Dinlerken empati kurmak, yargıdan kaçınmakla başlar. Ön yargı, dinlemenin en büyük düşmanıdır. Açık bir zihinle dinlemek; karşı tarafın dünyasını kendi dünyamız gibi görmek değildir; onu kendi dünyasında anlamaya çalışmaktır.
- Geri Bildirim Alıp Vermek ve Soru Sormak:
Dinledikten sonra sadece onaylamak değil, karşı tarafı yeniden ifade etmeye teşvik etmek gerekir. “Bu konuda ne hissediyorsun?” ya da “Bunu biraz açabilir misin?” gibi sorular dinlenen kişinin düşüncesini daha net ifade etmesine yardımcı olur.
- Duygu Yönetimi Yapmak ve Sabırlı Olmak:
Sabırlı olmak, dinlemenin olmazsa olmazıdır. Duygular karıştığında sakin kalabilmek, karşı tarafın kendini güvende hissetmesine yardımcı olur. Duygumuzu kontrol etmek, etkin dinlemenin ayrılmaz bir parçasıdır.
- Not Almak:
Bazen önemli noktalar farkında olmadan geçebilir. Dinlerken önemli noktaları not almak hem yanlış anlamaları azaltır hem de karşı tarafın söylediğinin önemli olduğunu gösterir.
- Uygun Tepki Vermek:
Gülümseyerek, baş sallayarak, şaşkınlığı ifade ederek ya da uygun sözlerle karşılık vermek dinleme sürecini aktif hale getirir. Bu, sadece “duyma” değil, iletişim kurmadır.
Dinlemek Neyi Değiştirir?
Dinlemek yalnızca biraz dikkat göstermek değil; bir ilişki dinamiğini bütünüyle dönüştürme gücüne sahiptir. Bu dönüşüm, bireysel ilişkilerde olduğu kadar profesyonel ortamlarda da kendini gösterir.
İş Hayatında:
- Çalışanlar kendilerini daha değerli hisseder,
- Takım içi iletişim güçlenir,
- Problemler hızlı ve doğru şekilde çözülebilir,
- Yanlış anlamalar azalır,
- Lider–ekip arasında güven artar.
Kişisel Hayatta:
- Yakın ilişkiler derinleşir,
- Anlayış ve empati artar,
- Duygusal mesafe azalır,
- Ortak karar alma süreçleri güçlenir.
Dinlemek, bir iletişim becerisinden öte bir bağ kurma sanatıdır. Dinlemek basit bir eylem gibi görünse de, etkisini ancak bilinçli olarak uygulandığında fark ettirir. Birisine gerçekten kulak vermek, ona sadece kelimelerini dinlediğimizi değil, onu kabul ettiğimizi, anlamaya çalıştığımızı ve değer verdiğimizi gösterir. Bu nedenle dinlemek zenginliktir. Çünkü dinleme sayesinde:
Daha derin ilişkiler kurarız,
İnsanları sahici şekilde anlarız,
Yanlış anlamaları azaltırız,
Kararlarımızı daha sağlıklı temellere oturturuz,
Ve en önemlisi, kendimizi daha iyi anlarız.
Hep aklımızda olsun; dinlemek sadece söyleneni duymak değil; söylenmeyeni anlamaya da hazır olmaktır.
M. Efsun Yüksel Tunç
Eğitmen ve Yönetim Danışmanı
Yaşam ve Yönetici Koçu
efsun@indus.com.tr
https://www.linkedin.com/in/efsunyukseltunc/
Instagram @indusefsun
www.efsunyuksel.com