Eşya, Muayenesi Sonrası Gümrük İşlemleri Bitmeden, Sahibine Teslim Edilebilir Mi?
Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi
I- İlgili Mevzuat Hükümleri
“Eşyanın Teslimi” Deyimi: Eşyanın tabi tutulduğu gümrük rejimi ile öngörülen amaçlar doğrultusunda gümrük idareleri tarafından ilgilisine teslimini ifade eder.
– Başka bir eşyanın beyanı sonucunu doğurmaması kaydıyla, beyan sahibinin talebi üzerine beyannamede yer alan bir veya daha fazla bilginin düzeltilmesine, gümrük idarelerince izin verilir.
Ancak;
a) Beyan sahibine eşyanın muayene edileceğinin bildirilmesinden,
b) Söz konusu bilgilerin yanlış olduğunun tespit edilmesinden,
c) 73 üncü madde hükümleri saklı kalmak üzere, eşyanın teslim edilmesinden,
Sonra beyannamede düzeltme yapılmasına izin verilmez.
– 1- Kanunun 63.maddesinin birinci fıkrasında geçen ‘başka bir eşya’ ifadesinden, tarife alt pozisyonu değişen, değişmemesi durumunda ise her türlü vergi ile ek mali yükümlülüğün advalorem usulde oran veya spesifik usulde miktarına ve/veya ticaret politikası önlemine ilişkin faydalanılacak hak ve menfaatlerde farklılık gösteren eşya anlaşılır.
2- Eşyanın teslimine kadar;
a) Eşyanın muayenesi için bilgisayar sistemi tarafından beyanın kontrolü türünün kırmızı hat olarak belirlenmesinden,
b) Beyan edilen eşyaya ilişkin bilgilerin yanlış olduğunun tespit edilmesinden,
Önce beyannamede düzeltme yapılmasına izin verilir.
3- Beyanın kontrolü türü kırmızı hat olarak belirlenen eşyaya ilişkin bilgilerin yanlış olduğunun tespit edilmesinden önce düzeltme talebinde bulunulması halinde talep Kanunun 234.maddesinin üçüncü fıkrasından yararlanma talebi olarak değerlendirilerek (… Yukarıda belirtilen aykırılıkların gümrük idaresince tespit edilmesinden önce beyan sahibince bildirilmesi durumunda söz konusu cezalar yüzde on nispetinde uygulanır.) sistemde gerekli düzeltmeler yapılır. Beyan edilen eşyaya ilişkin bilgilerin yanlış olduğunun tespit edilmesinden sonra düzeltme talebinde bulunulması halinde ise düzeltme talepleri kabul edilmeyerek Gümrük Yönetmeliğinin 192 ve 193 üncü maddeleri uygulanır.
4- Cezai hükümler saklı kalmak kaydıyla, beyanname tescil tarihinden itibaren üç yıllık süre içinde yükümlünün talebi üzerine Kanunun 73.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca beyannamede düzeltme yapılmasına izin verilir. Ancak, dahilde işleme rejimi için bu sürenin üç yıldan daha uzun belirlenmesine Ticaret Bakanlığı yetkilidir.
– 1. Gümrük idareleri, eşyanın tesliminden sonra ve beyannamedeki bilgilerin doğruluğunu saptamak amacıyla, eşyanın ithal veya ihraç işlemlerini veya sonraki ticari işlemlere ilişkin ticari belge ve verileri kontrol edebilirler. Bu kontroller beyan sahibine, söz konusu işlemler ile doğrudan ya da dolaylı olarak ticari yönden ilgili diğer kişilere veya belge ve verileri ticari amaçla elinde bulunduran diğer kişilere ait yerlerde yapılabilir. Mümkün olduğu takdirde eşya muayene de edilebilir.
Gümrük idareleri, kendi yetkileri doğrultusunda veya beyan sahibinin talebi üzerine, yönetmelikle belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, beyannamenin düzeltilmesini eşyanın tesliminden sonra da yapabilirler.
Beyannamenin incelenmesi veya eşyanın tesliminden sonraki kontrolü sonucunda, ilgili gümrük rejimine ilişkin hükümlerin yanlış veya eksik bilgilere dayanarak uygulandığının saptanması halinde, gümrük idareleri, bu Kanunda yer alan ceza hükümleri saklı kalmak üzere, beyanı yeni bulgulara göre düzeltmek için gerekli işlemleri yaparlar.
Gümrük Yönetmeliğinin 192.Maddesine Göre (Tespit Edilen Farklılıklara Uygulanacak İşlemler):
1) Miktar noksanlıklarında, noksanlığın eşyanın telef veya kaybından veya noksan gönderildiğinin sabit olmasından veya çalınmasından ileri geldiğinin anlaşıldığı hallerde, bu noksanlığı karşılayan kıymet, beyan edilen esas kıymetten düşülerek kalan kıymet vergi matrahına esas tutulur.
2) Muayene sonucunda bulunan eksiklik veya fazlalığın eşyanın tabiatı icabı ek-11’de bulunan oranlarda olduğunun anlaşılması halinde, işlemler gümrük idaresince tespit edilen miktar üzerinden yapılır ve ceza uygulanmaz.
3) Muayene sonucunda tespit edilen gümrük tarife istatistik pozisyonu, miktar, kıymet, menşe ve/veya kullanım yeri farklılığı nedeniyle yapılacak tahakkuklarda ve idare tarafından alınacak kararlarda, yürürlükteki kaçakçılıkla mücadele mevzuatı, dış ticaret mevzuatı ve diğer mevzuat ile ticaret politikası önlemlerine ilişkin hükümler de göz önünde bulundurulur.
Yani, miktar farkında/ eşyanın beyana göre fazla çıkması durumunda ek tahakkuk ve ceza kararı alınır.
– 1) Beyanın kontrolü sonucunda fark tespiti halinde, sistemde gerekli düzeltmeler yapılarak idare amirince beyan sahibine tebliğ edilir.
2) Tespit edilen farklara itiraz edilmesi halinde 585 ila 590 ıncı maddelere göre işlem yapılır.
Gümrük Kanununa Göre: 1. Eşyanın ilgili rejime tabi tutulma şartlarının yerine getirilmesi ve eşyanın yasaklayıcı veya kısıtlayıcı önlemlere tabi olmaması kaydıyla, gümrük idareleri, tescilden sonra beyannamedeki bilgileri kontrol ederek veya belli hallerde kontrol etmeksizin, eşyayı teslim ederler. Ancak, beyannamenin incelenmesinin makul bir süre içinde tamamlanamadığı ve bu inceleme sırasında eşyanın hazır bulundurulmasına gerek olmadığı hallerde de eşya teslim edilir. …
Beyannamenin tescilinin bir gümrük yükümlülüğü doğurması halinde, gümrük vergileri ödenmedikçe veya teminata bağlanmadıkça beyanname kapsamı eşya teslim edilemez. Ancak, bu hüküm kısmi muafiyete tabi geçici ithalat rejimine uygulanamaz.
Beyan edilen gümrük rejimi hükümlerine göre teminat istenmesi halinde, söz konusu teminat alınmadan eşya teslim edilemez.
Gümrük Yönetmeliğine göre; 1- Yükümlüler, mercilerince verilecek kararlardan önce, ihtilaf konusu eşyayı çekmek isterlerse, aşağıda yazılı şartlarla istekleri kabul olunur ve eşyanın çekilmesine izin verilir.
a) Kararların yükümlüce (mükellefçe) tebellüğ edilmiş olması ve taleplerinin bir dilekçe ile gümrüğe verilmiş olması,
b) Yükümlünün beyanına göre yapılan vergi tahakkukları ile gümrük idaresince tahakkuk ettirilen bütün vergiler arasındaki farkın ve eşyanın alıcısı adına düzenlenen para cezalarının teminata bağlanması,
c) Uyuşmazlığın idari yargı merciine intikali halinde bu hususun belgelenmesi,
ç) İdarece gerekli görülecek her türlü bilgi veya belgenin sunulması.
d) Düşük kıymet beyanı şüphesiyle kıymet araştırması yapılan hallerde yükümlünün beyanına göre yapılan vergi tahakkukları ile gümrük idaresince tahakkuk ettirilen bütün vergiler arasındaki farkın teminata bağlanması.
2- Vergi tahakkukunun kesinleşmesinden önce idare ile yükümlü arasında çıkan uyuşmazlık yürürlükteki yasaklama ve kısıtlama hükümlerini ihlal eder mahiyette olduğu takdirde bu madde hükmü uygulanmaz.
3- Birinci fıkranın (d) bendinin uygulanmasında düşük kıymet beyanı şüphesiyle kıymet araştırması yapılan hallerde, araştırmanın bu maddenin uygulanmasının talep edildiği tarihten itibaren bir yılda sonuçlanmaması halinde, gümrük idaresinde mevcut verilere göre işlem sonuçlandırılır. Bu süreden sonra alınan cevaplar çerçevesinde vergi farkı ortaya çıkan hallerde gerekli işlemler yerine getirilir.
Not: Bu konu başta olmak üzere, YYS Yıllık Faaliyet Raporu Hazırlanması, YYS Yıllık Zorunlu Eğitimlerinin Verilmesi, YYS Revizyonları, Ön İzleme, Yeni YYS Belgesi Hazırlıkları ve YYS Belgesi Alım Süreci, YYS Başvuru Formlarının Doldurulması, YYS Danışmanlığı, vb. Tüm YYS Süreçleri hakkında daha fazla ayrıntılı bilgiyi, Gümrük ve Dış Ticaret Mevzuatı konularında gerekli Hukuki ve Mevzuat Desteğini, İdari ve Adli İtiraz Süreçleri, Dava Açılması, Dava Aşamalarının Takibi, İlgili Mevzuat Ve Hukuki Açılardan Gerekli İtiraz Ve Savunmaların Yapılarak Dava Sonucunun Olumlu Sonuçlandırılması, Sonradan Kontrol/ Firma İncelemesi Yaptırılması, Antrepo Açma, Antrepo Genişletme, AN6, AN7, AN8 Raporlarının düzenlenmesi, … vb, işlemleri, Sürekli/ Düzenli, Aylık, Yıllık Gümrük ve Dış Ticaret Danışmanlığı, Olay (Konu) Başı Gümrük ve Dış Ticaret Danışmanlığı, Gümrük ve Dış Ticaret Mevzuatı Eğitimleri, … vb. konularında yardım, destek, danışmanlık ve benzeri hizmetleri -İsterseniz- Firmalarımız “Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim, Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.”den veya “Çözüm Denetim Gümrük Dış Ticaret Ve Danışmanlık A. Ş.”den alabilirsiniz.
Sonuç Olarak
1- 4458 sayılı Gümrük Kanununun 69.maddesi ile Gümrük Yönetmeliğinin 587.maddesi kapsamında ilgili serbest dolaşıma giriş/ ithalat beyannamesinin tescil edildiği Gümrük idaresine yazılı olarak başvurarak (Başvuru yazısında; söz konusu eşya veya eşyaların ticari faturasına ve taşıma belgesindeki miktarı veya miktarları dikkate alınarak beyan edildiği, eşya fazlalığından firmanın haberinin olmadığı, yapılan gümrük beyanı ve tescil işlemlerinde ilgili firmanın herhangi bir kastının, özellikle vergi kaçırma veya eksik vergi ödeme kastının kesinlikle bulunmadığı, firmanın üretici firma olduğu, üretim için bu eşyalara acil ve zorunlu olarak ihtiyaç duyulduğu, bahse konu eşyalar teslim alınamadığı/ gümrükten çekilemediği için firmadaki üretimin aksadığı/ durduğu, … vb. hususlar belirtilerek ve Kapasite Raporunu eklenerek) söz konusu eşyalar için hesaplanacak gümrük vergileri/ ek tahakkuk ve uygulanacak para cezasının teminata bağlanarak, eşyaların acil olarak firmaya teslim edilmesinin talep edilmesi gerekir.
2- Söz konusu eşyalar teslim alındıktan, gümrükten çekildikten sonra, konuya ilişkin Ek Tahakkuk Kararı ve Ceza Kararı firmaya tebliğ edildikten sonra da ilgili kararlar ve ithalat belgelerinin ayrıntılı şekilde incelenerek, şayet ilgili Gümrük İdaresinin haksız olduğu (Ek Tahakkuk Kararı ve Ceza Kararının haksız, hukuksuz ve yersiz olarak düzenlendiği) anlaşılırsa;
a) Çıkarılan ek tahakkuk ile ceza miktarı tutarı fazla ise ve ilgili firma YYS veya OKS Belgesine sahip değilse; Gümrük Kanununun 242.maddesi kapsamında ilgili kararların tebliğ tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde Ek Tahakkuk Kararı ve Ceza Kararına İlgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü nezdinde itiraz edilmesi, Bölge Müdürlüğünce ret kararının verilmesi ve ret kararının firmaya tebliğ edilmesi ya da zımni ret durumunda ise, ilgili kararın tebliğinden itibaren en geç 30 gün içinde İlgili Vergi Mahkemesine dava açılması,
b) Ek tahakkuk ve ceza miktarı tutarı düşük / az ise ve / veya ilgili firmanın YYS Belgesi veya OKS Belgesi var ise, söz konusu kararlara itiraz edilmemesi, süresi içinde ilgili Gümrük İdaresine dilekçe verilerek Gümrük Kanununun 244.maddesi ve Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğine göre “Uzlaşma Talebinde Bulunulması,
Gerekir.
Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi