ISO 20400 Sürdürülebilir Tedarik – Rehber Standardı (Guidance) Yol Haritası
ve Adım Adım Sıfır Emisyon Hedefi
Prof. Dr. Murat ERDAL
İstanbul Üniversitesi Tedarik Zinciri Yönetimi Anabilim Dalı Başkanı
merdal@istanbul.edu.tr

Yazı Dizisi:
- Sürdürülebilir Tedarik Stratejisi Nedir? Nasıl Geliştirilir? ISO 20400 Sürdürülebilir Tedarik Rehber Standardı – II
- Sürdürülebilir Tedarik Operasyonlarında Planlama ve Gereklilikler, ISO 20400 Sürdürülebilir Tedarik Rehber Standardı – III
“Sürdürülebilir Tedarik Stratejimiz Olmadan Avrupa’ya Mal Satamayız.
Müşterilerimiz Sürdürülebilirlik Kriterlerine Uymamızı İstiyor.”
Sektörden gelen sese kulak vererek başlayalım istedim. Hemen her eğitimde daha yüksek sesle vurgulanan bu ifade bize çok şey anlatıyor. Sürdürülebilir tedarik konusunu, daha fazla bir süre gözden ırak tutamayız. Nedenleri ile tane tane açıklayacağım.
İhracat pazarlarımızda müşterilerin tedarik zinciri operasyonları, sürdürülebilirlik çerçevesinde başka bir seviyeye ulaştı. Pazar ve tüketici talepleri bu doğrultuda yeniden biçimlendi. AB regülasyonları ve müşterinin bulunduğu ülkenin düzenlemeleri gayet katı.
Alman, İngiliz, Fransız şirketlerin biz üreticilerden talepleri artık çok net.
Ticari ilişkileri sürdürülebilirlik hassasiyeti ile devam ettirmek mecburiyetindeyiz. Aksi takdirde yeni tedarikçileri devreye alacaklar.
“Müşterilerimiz sistem üzerinde;
- Ne yapmamızı (uyarı notlarıyla ne yapmamamızı),
- Nelere dikkat etmemizi,
- Nasıl yapmamamızı içeren yol haritasını ayrıntılı bir şekilde açıklıyorlar”.
Müşteriler, sürdürülebilirlikle ilgili tüm beklenti, uygulama ve uyarılarını dijital platform üzerinden iletiyorlar. Her şey sistematik bir biçimde yapılandırılmış. Mevcut ve potansiyel tedarikçi adayları için uyulması gereken kriterlerin çalışılmış olduğu görülmektedir. Sürdürülebilirlikle ilgili içinden çıkamadığınız cevap aradığınız her konu ayrıntılı bir biçimde size sunuluyor. Dökümanlar, videolar, el kitapları vb. Alıcılar herhangi bir sürpriz istemiyor.
Geldiğimiz noktada, pazar ve müşteri şirket gerekliliklerine ya uyacaksınız ya da uyacaksınız. Başka bir seçenek görünmüyor.
İşin Özü:
“Sürdürülebilirlikle İlgili Gerekeni Yap.
Şirket Olarak Sen de Tedarikçilerini Geliştir ya da Yeni Tedarikçi Bul”
Avrupa tarafında satınalma ekiplerinin sürdürülebilirlik konularını özümsediklerini görüyoruz. Türkiye’de ise durum biraz farklı. Sektörler arasında, firma ölçekleri ve ihracat yeteneklerine göre sürdürülebilir tedarik hakkında bilinirlik seviyeleri değişiyor.
İşletmelerimiz ihracatları nispetinde konuya öncelik veriyor.
Sürdürülebilirlik komiteleri kuruluyor. Firmalarımız topyekun mücadele ediyor. Önceliklerini belirliyorlar. Önceliği dış pazar, ihracat olan şirketlerimiz son beş senede önemli mesafe aldılar. Fakat ülke genelinde sürdürülebilirliğin tedarikçi ekosisteminde, KOBİ düzeyinde tabana inmesi biraz daha zaman alacak gibi görünüyor.
Sürdürülebilirlik gerekliliklerini hayata uygulamaya geçirmek, “olursa güzel olur” gibi anlayış ile yürümemektedir.
Sürdürülebilir Tedarik Bir Zorunluluktur.
Sürdürülebilirlik, “Tedarik Stratejisinde” Neyi Değiştiriyor?
Lafı uzatmadan kestirmeden söyleyelim. Sürdürülebilir tedarik her şeyi değiştiriyor. Sektör yöneticilerimiz için aşağıda 4 adımdan oluşan bir Sürdürülebililir Tedarik Yol Haritası hazırladım. İncelediğinizde, şirketinizin hangi aşamada olduğunu rahatlıkla göreceksiniz.

Geleneksel tedarik anlayışı ile artık rekabet mümkün değildir. Sürdürülebilir Tedarik anlayışını tüm hücrelerinizde özümsemeniz gerekmektedir.
Yeni Dönem Eşittir “Sürdürülebilir Tedarik”
ISO 20400 Sürdürülebilir Tedarik Rehber Standardı (Kılavuz)
ISO 20400 Sustainable Procurement Guidance
ISO 20400 işin stratejik bileşenidir. Sürdürülebilir Tedarik Standardı olan ISO 20400 sadece tek bir konuyu ele alan standart değil. Son derece kapsayıcı ve diğer standartlarla bağlantılı.
- ISO 14064 Karbon Ayak İzi,
- ISO 14046 Su Ayak İzi,
- ISO 26000 Sosyal Sorumluluk Standardı başta olmak üzere tüm ilgili standartlara ve sürdürülebilirlik çalışmalarına atıf yapıyor.
ISO 20400, Sürdürülebilirlikle ilgili tüm çalışmalardan besleniyor. Tedarikçi ilişkilerine, sözleşmelere, şartnamelere, ihale yönetimine, yaşam döngüsü maliyetlerine vb. pek çok konuya yön veriyor.
Organizasyon yapıları sürdürülebilirlik esaslı bir şekilde hızla dönüşüyor.

ISO 20400 Sürdürülebilir Tedarik Rehber Standardı (Guidance) temelli nelerin değiştiğine kısaca bakalım:
- Şirket Tedarik Stratejisinin Sürdürülebilirlik Esaslı Oluşturulması
- Maliyet Analizi
- Kurumsal İhtiyaçların Analizi
- Pazar Analizi
- a) Sürdürülebilirliği Şirketin Tedarik Politikaları ve Stratejileri ile Bütünleştirmek
b) Tedarik İşlevinin Sürdürülebilirliğe Yönelik Biçimde Düzenlenmesi
- Mevcut Tedarikçiler ve Risk/Fırsat Değerlendirme
- Ürün Kategori Riskleri
- Tedarikçi Riskleri
- Sözleşme Riskleri
- Sürdürülebilir Tedarikçileri Devreye Alma
- İhale Yönetiminde Kriterler
- Ön Eleme
- İhale Süreci
- YAŞAM DÖNGÜSÜ DEĞERLENDİRMESİ (LCC)
- Bütün Yaşam Döngüsü Maliyetleri
- Zararların Maliyeti (Çevresel ve Sosyal)
- Paraya Çevrilemeyen Zararlar
- Sözleşme Yönetimi
- Ürün gereklilikleri
- Tedarikçi gereklilikleri
- Çevre gereklilikleri
- Sosyal Gereklilikler
- Tedarikçi İlişkileri Yönetimi
- Sürdürülebilir Tedarikçi Geliştirme Yol Haritası
- Tedarikçi ESG Programı
- Tedarikçi Sürdürülebilirlik Endeksi
- Tedarikçi Etik Kodları (Tedarikçi Davranış Kuralları)
- ISO 26000 Sosyal Sorumluluk Yönetim Sistemi
- ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Standardı
- Sürdürülebilir Tedarikçi Performans Değerlendirmesi
- Net Sıfır Emisyon Hedefleri
- Tedarikçi Taahhütleri
- Tedarikçi Eğitimleri
- Sürdürülebilir Tedarikçi Denetimleri
- Bertaraf Konuları
- Tedarik Zinciri Boyunca Sürdürülebilirlik ve “NET SIFIR EMİSYON HEDEFİ”
ISO 20400 kapsamında yer verilen tüm bu başlıkları ele almanız, sürdürülebilirlik ve satınalma iş çevrenizi operasyonlarınızla bütünleştirmeniz şart.
Ne Kadar Geç Başlarsanız Ödeviniz O Kadar Ağır Olur.
İşi hafife almak pahalı sonuçlar meydana getirebilir. Sığ bakış açısıyla; “Sürdürülebilir tedarik gerekliliklerinin tamamlanması için bir kişi istihdam edelim. Müşterinin istediği belgeleri toparlasın” gibi dar bir bakış açısıyla yol almak şirketinizi zor durumda bırakacaktır.
Tam tersine şirketin bugün ve gelecekte karşı karşıya kalacağı sürdürülebilirlik problemleri adım adım, sindire sindire çözümlenmeli.
Tüm ekiplerin düzenli toplantılarla, karşılıklı olarak üzerinde tartışarak,
birbirlerine yol göstererek, yardımlaşarak ilerlemeleri gerekiyor. En başta üretim, kalite, satınalma ve çevre uzmanlarının dayanışma içinde olması şart.

Sürdürülebilir Tedarik: Yeni Bir Şirkete Dönüşme Hikayesi.
Çevre Uzmanları ve Satınalma Ekiplerinin Aynı Dili Konuşması için
Sürdürülebilirlik Tedarik Rehber Standardı – ISO 20400 Kılavuzu Eğitimi
Sahada yaptığım eğitimlerden, elde edindiğim izlenimi paylaşmak isterim. Çevre mühendisleri ile satınalma mühendislerinin aynı dili konuşması biraz zaman alabiliyor. Konuyu eğitimlerde gözlemleyebiliyorum.
Şirketlerde Avrupa’lı müşterilerle kimler daha sık temas ediyorsa, sürdürülebilirlik bilgi seviyesi en yüksek grup, bu grup. Konuyu hassasiyetle takip eden, aman bir şey gözümüzden kaçmasın diyenler de bu arkadaşlarımız.
Şirket ihtiyaçlarının karşılanması, satınalma operasyonlarının yürütülmesi başlı başına bir yoğunluk yaratırken sürdürülebilirliğe odaklanmak hakikaten zor. Ertelemeden satınalma ekiplerimizin “sürdürülebilirlik tedarik” yetkinliklerini vakit geçirmeden artırmalıyız.
Eğitimle başlamalıyız. Satınalma bölümüne yatırım yapmalıyız.
Satınalma bölümü görev tanımları, satınalma süreci ve iş akışları yeni baştan dizayn edilmektedir. Tüm şirketimizde olduğu gibi satınalma bölümünü de geliştirmeliyiz.
Kısa bir bilgi vermek isterim. Sürdürülebilir Satınalma ve Tedarik Zinciri Yönetimi eğitimimiz iki gün. Birinci gün şirketin sürdürülebilirlik tedarik ISO 20400 çalışmalarında geldiği noktayı değerlendiriyoruz. Birçok şirketimizde satınalma müdürleri konuya hakim olmakla birlikte, ekip içerisinde aynı farkındalık düzeyinin olmadığını gözlemliyorum. Kimi zaman satınalma sorumluları konu için “bu iş çevre mühendislerinin işi” diyebiliyor.
Bu düşünceyi değiştirmeliyiz.
İkinci gün eğitimde yetişmeyen tüm konuları sabah saatlerinde tamamlıyoruz. Öğleden sonra şirket sürdürülebilirlik yol haritası ve soru – cevap (danışmanlık) şeklinde ilerliyoruz. Sürdürülebilir tedarik konusunu adım adım derinleştiriyoruz. Spesifik alanlara giriyoruz. Her soru üzerinde tartıştıkça, sürdürülebilir tedarik farkındalık düzeyinin yükseldiğini hep birlikte izleyebiliyoruz.
Sonuç
Sürdürülebilir satınalma gereklilikleri için tedarikçi ekosistemi riskleri analiz edilmektedir. Tedarikçilerden emisyon verisi alınamadığında, emisyon hesaplarında problemlere neden olmaktadır. Net sıfır emisyon hedefi için tedarikçileri teşvik edici aksiyonları (zaman zaman zorlayıcı tedbirler) almak, tedarik stratejisini yeni baştan dizayn etmek gerecektir.
Bu bir zorunluluktur.
“Uzun süre ihmal edilen sorunlar bir çırpıda telafi edilemezler”.

SÜRDÜRÜLEBİLİR TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ EĞİTİM – MAKALE DİZİSİ
Prof. Dr. Murat ERDAL
İstanbul Üniversitesi Tedarik Zinciri Yönetimi
Anabilim Dalı Başkanı
merdal@istanbul.edu.tr
Sunum Klasörünü indirebilirsiniz:
Sürdürülebilir Kalkınma Raporu ve Türkiye Analizi
- Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri 2025 Sürdürülebilir Kalkınma Raporu Yayınlandı.
Türkiye 167 Ülke İçerisinde 73. Sırada
- Sürdürülebilir Tedarik Operasyonlarında Planlama ve Gereklilikler, ISO 20400 Sürdürülebilir Tedarik Rehber Standardı – III
- Sürdürülebilir Tedarik Stratejisi Nedir? Nasıl Geliştirilir? ISO 20400 Sürdürülebilir Tedarik Rehber Standardı – II
- ISO 20400 Sürdürülebilir Tedarik Rehber Standardı Yol Haritası ve Adım Adım Sıfır Emisyon Hedefi
- Yeşil Satınalma ve Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetimi Nedir?
- Demir Çelik Sektörü ve Sürdürülebilirlik Performans Göstergeleri (KPI)
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK EĞİTİMİ ve TESTLER
Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetimi ve Yeşil Satın Alma Eğitimi
SÜRDÜRÜLEBİLİR TEDARİK ve TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ EĞİTİMİ
Sustainable Procurement and Supply Chain Management Training

ŞİRKETLERE GÜVENİLİR BİR YAPI HAZIRLIYORUZ
Sürdürülebilir Tedarikçi Geliştirme Programı – Proje Danışmanlığı

Sürdürülebilir Tedarikçi Geliştirme Programı – Proje Danışmanlığı
Proje Konuları:
- Sürdürülebilir Tedarik / Kaynak Stratejisi
- Tedarikçi ve Operasyonel Riskler
- Sürdürülebilir Tedarikçi Kimliği
- Tedarikçi ESG Programı
- Mevzuata Uyum ve Emisyon Hesaplamaları
- ISO 20400 Sürdürülebilir Tedarik Standardı
- İhale Kriterleri ve Sözleşmelerin Revizyonu
- Tedarikçi Geliştirme – Rehberlik Programı
- Tedarikçiler için Eğitimler
- Tedarikçi Portalı; Takip ve İzleme
- Tedarikçi Performans Değerlendirme
- Tedarikçi Etik Kodlar
- Tedarikçi Davranış Kuralları
- Tedarikçi Gelişimi ve Raporlama
Proje Danışmanlık Süresi: 1 Yıl
Proje Koordinatörü: Prof. Dr. Murat ERDAL merdal@istanbul.edu.tr












TCMB’nim yukarıda görülen gösterge niteliğindeki kurlar ise DFİF – Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu’ndan ihracatçılara yapılan ödemeler ile vergi ve fon tahsilatlarında / hesaplamalarında kullanılır.

2009 yılında Fas’ta ilk mağazasını açarak hizmete başlayan BİM, bölgede yatırımlarına hız kesmeden devam ediyor. Fas’ta 770 mağazası ve lojistik merkezleri ile yaklaşık 5 bin kişiye istihdam sağlayan BİM, ülkedeki 4. lojistik merkezini Marakeş’te açtı. Açılış töreni Fas Sanayi ve Ticaret Bakanı Ryad Mezzour, Türkiye’nin Fas Büyükelçisi Mustafa İlker Kılıç, BİM CEO’su Haluk Dortluoğlu ve BİM Fas yetkililerinin katılımı ile gerçekleştirildi.


Avrasya Ambalaj İstanbul ve eş zamanlı düzenlenen Food-Tech Eurasia Fuarları, 23-26 Ekim tarihleri arasında, 130 ülkeden toplam 77 binin üzerinde ziyaretçi ağırlayarak büyük bir başarıya imza attı. 1.200’ü aşkın yerli ve yabancı firma ve firma temsilcisinin stant açtığı fuarda, ambalaj ve gıda teknolojilerindeki en son yenilikler sergilendi. Fuar, sektör için uluslararası bir platform oluştururken, sürdürülebilir ve inovatif çözümler de ön plandaydı.


Son 20 yılda zeytincilik sektörüne yaptığı yatırımlarla sofralık zeytin üretiminde dünya birinciliğine yükselen, zeytinyağında da dünya ikinciliğindeki yerini sağlamlaştıran Türkiye, 475 bin tonluk zeytinyağı ve 750 bin tonluk sofralık zeytin beklediği tarihi bir sezona girdi.
2023-24 sezonunda dökme ve varilli zeytinyağı ihracatına getirilen kota ve kısıtlamalar nedeniyle zeytinyağı ihracatında gerileme yaşandığını aktaran EZZİB Başkanı Uygun; “Eylül ayı sonu itibarıyla, 2023/24 sezonu zeytinyağı ihracatımız 65 bin ton seviyesinde oldu. Bu ihracattan 470 milyon dolar döviz geliri elde ettik. Ortalama zeytinyağı ihraç fiyatımız ise kilogram başına yüzde 51 yükseldi. Tüm dünyada artan zeytinyağı fiyatları, ülkemizin ihracat birim fiyatlarının da yükselmesinde etkili oldu. Zeytinyağı ihracatımızda en fazla satış yaptığımız ilk üç ülke ise ABD, İspanya ve İtalya olarak sıralandı. Bir yılı aşkın süredir ihracat kısıtlamaları ve fon kesintileri sektörümüzün toplam ihracatında yüzde 25 kan kaybına yol açtı” diye konuştu.


Almanya’nın Düsseldorf şehrinde düzenlenen ve Medikal Sektöründe dünyanın En Önemli Fuarından Biri Olarak Kabul Edilen Medica 2024 fuarının Türkiye milli katılım organizasyonu bu yıl 15’inci defa İstanbul Kimyevi Maddeler ve Mamulleri İhracatçıları Birliği tarafından gerçekleştirildi. Medikal sektöründe toplam 227 firma Türkiye’yi başarıyla temsil etti.