Rekabet Oluşmadığı Gerekçesiyle İptal Edilen HBYS İhalesi?
Mehmet ATASEVER
Simdata Danışmanlık Y.K. Başkanı
İtirazen Şikayet Konusu; Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle; İhale komisyonunun 19.11.2025 tarihli kararıyla ihalenin ……. Bilgisayar Program ve Hizmetleri San. Tic. A.Ş. üzerinde bırakılmasının ardından yapmış oldukları itirazen şikâyet başvurusu sonucunda alınan ……. tarihli ve …… sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile “…demonstrasyon değerlendirmesi ile ihale komisyonu kararının tutarlı olmaması ve demonstrasyonunu yapmış olduğu yazılıma ilişkin İYBS Belgesi’ni ihaleye katılım belgesinde beyan etmeyerek İdari Şartname’nin 7.3.2’nci maddesinde düzenlenen yeterlik kriterini sağlamaması nedeniyle…” anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği, söz konusu Kurul kararı doğrultusunda ihale komisyonunun 09.01.2026 tarihinde almış olduğu kararla anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin oy çokluğu ile kendilerinin üzerinde bırakıldığı, ancak 09.01.2026 tarihli ihale komisyonu kararının harcama yetkilisi tarafından onaylanmayarak ihalenin iptal edildiği, iptal gerekçesinin; ihalede tek geçerli teklif kalması, rekabet koşullarının sağlanamaması ve ………. Bilgisayar Program ve Hizmetleri San. Tic. A.Ş.nin teklif bedeli ile kendi teklif bedelleri arasında 10.466.923,52 TL’lik fark bulunması olarak belirtildiği, “tek geçerli teklif kalması nedeniyle rekabet koşullarının sağlanamadığı” iddiasının hukuki dayanaktan yoksun olduğu, zira rekabet ilkesinin ihaleye katılım aşamasında sağlandığı ve başvuruya konu ihaleye üç isteklinin teklif verdiği, dolayısıyla ihalede rekabetin oluştuğu, Kamu İhale Kurulu kararıyla mevzuata aykırılığı kesinleşmiş olan bir teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının rekabetin sağlanamadığı anlamına gelmediği, ayrıca 10.466.923,52 TL’lik fiyat farkına ilişkin iptal gerekçesinin hukuken geçersiz bir teklif ile kıyaslama yapılarak oluşturulduğu, kendi teklif bedellerinin yaklaşık maliyetin 7.335.859,44 TL altında olduğu, bu bağlamda ihalenin ekonomik gerekçelerle iptal edilmesini gerektirecek herhangi bir mali zorunluluk veya bütçe aşımının söz konusu olmadığı, ihalenin iptali kararının Kamu İhale Kurulu kararının sonuçlarını bertaraf etmeye yönelik bir işlem niteliği taşıdığı, bu itibarla ihalenin iptaline ilişkin işlemin iptal edilmesi gerektiği, iddialarına yer verilmiştir.
Konu İle İlgili Emsal Kamu İhale Kurulu Kararına Göre;
Yapılan inceleme ve tespitler neticesinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü, “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale
komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte
serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare
bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare
isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere
bildirir.” hükmü,
“İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “… İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır…” hükmü,
“Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir. İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır…” hükmü,
“Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “…İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir…” hükmü,
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinin gerekçesinde “…idareye yapılan şikayet üzerine Kanunun 54 üncü maddesi uyarınca idare tarafından ihalenin iptaline karar verilmesi durumunda veya 56 ncı maddesi uyarınca Kurul tarafından verilen kararların uygulanmasından kaçınmak için ihalenin iptaline karar verilmesi durumunda ise bu kararlara karşı doğrudan itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi öngörülmektedir…” açıklaması,
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;
a) Adı: HBYS Hizmeti Alımı
b) Türü: Hizmet alımı
c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği
ç) Miktarı: 1 Adet Hizmet Alımı Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.
d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Detayları teknik şartnamede belirtilen sağlık tesisleri” düzenlemesi, “İhaleye ilişkin bilgiler” başlıklı 3’üncü maddesinde “3.1.
a) İhale kayıt numarası: …….
b) İhale usulü: Açık ihale usulü
c) İhale tarihi ve saati: …….Saat: 15:00
ç) İhalenin yapılacağı (e-tekliflerin açılacağı) adres: ….. İl Sağlık Müdürlüğü düzenlemesi,
“Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 32’nci maddesinde “32.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.
32.2. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum, bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemesi, “İhale kararının onaylanması veya iptali” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu, yaptığı değerlendirme sonucunda gerekçeli kararını EKAP üzerinden oluşturur. İhale komisyonu kararı, üyeler tarafından e-imza ile imzalanır ve ihale yetkilisinin onayına sunulur. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde, e-imza ile imzalamak suretiyle ihale komisyonu kararını onaylar veya gerekçesini belirtmek suretiyle iptal eder. İhale komisyonu kararının ihale yetkilisince onaylanacağı tarihte EKAP üzerinden yasaklılık teyidi yapılır. Yapılan teyit işlemi sonucunda, her iki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir. 34.2. İhale; kararın ihale yetkilisince onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.” düzenlemesi, Kesinleşen ihale kararının bildirilmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Kesinleşen ihale kararı, ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dâhil, ihaleye teklif veren bütün isteklilere, 34.1 inci madde uyarınca alınan ihale komisyonu kararı ile birlikte bildirilir. 35.2. İhale komisyonu kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır. 35.3. İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren on gün geçmedikçe sözleşme imzalanmayacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.
İhale komisyonunun 19.11.2025 tarihli birinci kararına göre; ……… İl Sağlık Müdürlüğü tarafından …….. tarihinde e-ihale olarak gerçekleştirilen “HBYS Hizmeti Alımı” ihalesinde 7 adet doküman indirildiği, ihaleye 3 isteklinin verdiği, 1 teklifin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve bu istekliden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, ardından ekonomik açıdan en avantajlı birinci (…….. Bilgisayar Program ve Hizmetleri San. Tic. A.Ş.) ve ikinci (…………Sağlık Bilgi Sistemleri A.Ş.) teklif sahibi olması öngörülen isteklilerden demonstrasyon talebinde bulunulması üzerine gerçekleştirilen demonstrasyon değerlendirmesi sonucunda ihalenin ……… Bilgisayar Program ve Hizmetleri San. Tic. A.Ş.üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi istekli ………Sağlık Bilgi Sistemleri A.Ş.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür. Daha sonra ihale komisyonunun 19.11.2025 tarihli birinci kararına karşı başvuru sahibi istekli tarafından Kuruma yapılan itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesi neticesinde alınan ……. tarihli ve ……… sayılı Kurul kararında “…demonstrasyon değerlendirmesi ile ihale komisyonu kararının tutarlı olmaması ve demonstrasyonunu yapmış olduğu yazılıma ilişkin İYBS Belgesi’ni ihaleye katılım belgesinde beyan etmeyerek İdari Şartname’nin 7.3.2’nci maddesinde düzenlenen yeterlik kriterini sağlamaması nedeniyle…” …… Bilgisayar Program ve Hizmetleri San. Tic. A.Ş.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği, adı geçen Kurul kararı doğrultusunda ihale komisyonunun 09.01.2026 tarihli ikinci kararının alındığı ve bu karar ile
……….. Bilgisayar Program ve Hizmetleri San. Tic. A.Ş.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin oyçokluğu ile başvuru sahibi isteklinin üzerinde bırakıldığı, ancak ihale komisyonunun ikinci kararının 12.01.2026 tarihinde harcama yetkilisi tarafından onaylanmayarak ihalenin iptal edildiği görülmüştür.
İhalenin iptal gerekçesiyle ilgili olarak 12.01.2026 tarihli İhale Komisyonu Kararı Onay/İptal Belgesi’nde “İptal gerekçesi: İlgi:……… tarih ve …… sayılı Kamu İhale Kurulu Kararı İlgi tarih ve sayılı karar gereğince Müdürlüğümüzce ihalesi yapılan HBYS Hizmeti Alımı (İKN:………) işinde ihale komisyonu 09.01.2026 tarihinde toplanmış ve 1/2 sayılı ihale komisyonu kararında ihalenin …..Sağ. Bilg. Sist. A.Ş. firması üzerinde bırakılmasına oy çokluğu ile karar verilmiştir. Tarafımca yapılan değerlendirme neticesinde, ……..Bilg. Prog. ve Hiz. San. Tic. A.Ş. firması ile …… Sağ. Bilg. Sis. A.Ş. firmalarının işçilik hariç tekliflerinin arasında yaklaşık olarak %41 oranına tekabül eden 10.466.923,52 TL’lik fiyat farkı bulunduğu görülmüştür. İlgi tarih ve sayılı KİK kararı gereğince ihalede sadece bir isteklinin teklifinin geçerli olmasından dolayı rekabet koşullarının sağlanamadığı, aradaki fiyat farkının kamu yararı oluşturmadığı ve 4734 sayılı kanunun Temel İlkeler başlıklı 5. Maddesi “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü ve aynı kanunun İhalenin Karara Bağlanması ve Onaylanması başlıklı 40. Maddesi 6. Bendi “İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.” hükmü gereğince ihalenin iptal edilmesine karar verilmiştir.” açıklamalarının yapıldığı görülmüştür.
İhalenin iptal edilmesine ilişkin kararın, 13.01.2026 tarihinde EKAP üzerinden ihaleye
katılan tüm isteklilere gönderildiği tespit edilmiştir. İdarenin başvuruya konu ihalenin iptal edilmesine ilişkin kararında iki adet iptal gerekçesine yer verdiği; bu çerçevede ilk iptal gerekçesinin, ihale üzerinde bırakılan başvuru sahibi ……………. Sağlık Bilgi Sistemleri A.Ş.nin teklif bedelinin, teklifi değerlendirme dışı bırakılan ……. Bilgisayar Program ve Hizmetleri San. Tic. A.Ş.nin teklif bedelinden 10.466.923,52 TL fazla olması sebebiyle kamu yararının sağlanmadığı, diğer iptal gerekçesinin ise Kamu İhale Kurulu’nun yukarıda bahsedilen kararı gereği ……… Bilgisayar Program ve Hizmetleri San. Tic. A.Ş.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması nedeniyle ………Sağlık Bilgi S istemleri A.Ş.nin teklifinin tek geçerli olmasına bağlı olarak rekabetin oluşmaması şeklinde belirtildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 39’uncu maddesi uyarınca, ihale komisyonu kararı üzerine idarelerin verilmiş olan tüm teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisine sahip olduğu, bu durumda isteklilere iptal kararının derhal bildirilmesi gerektiği, idarenin bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği, ancak talep edilmesi hâlinde iptal gerekçelerini açıklamakla yükümlü olduğu hüküm altına alınmıştır. Bununla birlikte, Kanun’un 5’inci maddesinde düzenlenen saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenilirlik, kamuoyu denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri uyarınca, idareye tanınan bu takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, ölçülülük ve nesnellik ilkeleri çerçevesinde kullanılmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.
Ayrıca, Kanun’un 40 ve 41’inci maddeleri uyarınca, ihale yetkilisinin ihale komisyonu
kararını onaylaması veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal etmesi gerektiği,
onaylanması halinde geçerli, iptal hâlinde ihale kararının hükümsüz sayılacağı ve bu durumun
bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte bildirilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır.
Kanun’un 56’ncı maddesi uyarınca, idare tarafından alınan ihalenin iptali kararına karşı
yapılacak itirazen şikayet başvurularının yalnızca idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı olarak
inceleneceği, dolayısıyla Kurumun incelemesinin ihalenin esasına değil, iptal kararının
gerekçelerinin hukuka ve kamu yararına uygun olup olmadığına yönelik olacağı
anlaşılmaktadır.
İdarenin ihaleyi iptal etme gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan incelemede; başvuru
sahibi ………. Sağlık Bilgi Sistemleri A.Ş.nin teklif bedelinin, teklifi değerlendirme dışı
bırakılan …….. Bilgisayar Program ve Hizmetleri San. Tic. A.Ş.nin teklif bedelinden
10.466.923,52 TL fazla olduğu ve bu fiyat farkının kamu yararı sağlamadığı yönündeki
gerekçesiyle ilgili olarak; teklifi geçerli olmayan bir isteklinin teklif bedeli ile başvuru sahibi ……….. Sağlık Bilgi Sistemleri A.Ş.nin teklif bedelinin kıyaslanması suretiyle değerlendirme
yapılmasının uygun olmadığı, ayrıca başvuru sahibi istekliye ait fiyat teklifinin idare
tarafından belirlenen yaklaşık maliyetten 7.335.859,44 TL daha düşük olduğu, söz konusu
gerekçe ile ihalenin iptal edilmesinin idarelere tanınan ve kamu yararı ile hizmet gerekleri
çerçevesinde kullanılması gereken ihalenin iptali hususundaki takdir yetkisi kapsamında
değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır.
İdarenin, başvuru sahibi …….. Sağlık Bilgi Sistemleri A.Ş.nin teklifinin tek geçerli olması nedeniyle rekabetin oluşmadığı yönündeki gerekçesiyle ilgili olarak; rekabet ilkesinin amacının, ihale dokümanında ihaleye katılımı kısıtlayıcı düzenlemelerin bulunmaması,
idarenin ihaleye katılımı engelleyici bir tutum içinde olmaması, ihaleye katılabilecek en fazla
sayıdaki isteklinin özgür iradesiyle ihaleye katılımının mümkün kılınması ve yaklaşık
maliyete göre en uygun fiyatın alınmasını sağlamak olduğu, idare tarafından mevzuata uygun
olarak belirlenen kriterleri sağlamayan isteklilerin ise değerlendirme dışı bırakılması
gerektiği, bu doğrultuda başvuruya konu ihalede, EKAP üzerinden 7 adet ihale dokümanının
indirildiği, ihaleye 3 istekli tarafından e-teklif verildiği, verilen tekliflerin ihale komisyonunca
değerlendirilmesi neticesinde; ……. Bilgi Teknolojileri A.Ş.nin teklifinin yaklaşık maliyetten
yüksek olması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ….. Bilgisayar Program ve Hizmetleri San. Tic. A.Ş.nin teklifinin ise ……….. tarihli ve ……….. sayılı Kurul kararında belirtildiği üzere “…demonstrasyon değerlendirmesi ile ihale komisyonu kararını tutarlı olmaması ve demonstrasyonunu yapmış olduğu yazılıma ilişkin İYBS Belgesi’ni ihaleye katılım belgesinde beyan etmeyerek İdari Şartname’nin 7.3.2’nci maddesinde düzenlenen yeterlik kriterini sağlamaması…” sebebiyle değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin …..Sağlık Bilgi Sistemleri A.Ş.nin üzerinde bırakıldığı, ihalede rekabet şartlarının tüm teklifler üzerinden değerlendirilmesi gerektiği ve yapılan teklif değerlendirmeleri sonucunda ihalede değerlendirme dışı bırakılan teklifler haricinde tek geçerli teklifin kalmasının her durumda rekabetin oluşmadığı anlamına gelmeyeceği, ayrıca kamu ihale mevzuatında ihalenin tek geçerli teklif sahibi istekli üzerinde bırakılmasını engelleyen bir hükmün bulunmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, ihale komisyonu tarafından söz konusu ihalede kamu yararının sağlanmadığı ve rekabetin oluşmadığı gerekçelerine dayanılarak ihalenin iptaline yönelik takdir hakkının, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda usule ve amaca uygun olarak kullanılmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu anlaşıldığından, idarenin vermiş olduğu ihalenin iptali kararının iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Mehmet ATASEVER
Simdata Danışmanlık Y.K. Başkanı
Sağlık Bak. SGB E. Bşk./KİK E. Üyesi
Mehmetatasever.org
https://www.simdata.org/