Stres, günlük yaşamda her bireyin başına gelebilen doğal bir insan tepkisi olarak bilinir. Kendi bakış açımızla çözemediğimiz durumların yönetilmesidir. Aynı zamanda hayatında bir parçasıdır. Stres, insanı tetikte ve motive tutar. İnsan olası tehlikelerden korunması için hazırlar. İnsan vücudu stresi tecrübe etmek aynı zamanda strese karşı tepki vermek için görev üstlenmiştir. Hayatımızın bir parçası olan bu durumdan şikâyet etmek yerine ondan nasıl fayda sağlarız ve nasıl pozitif bir şekle dönüştürürüz bunun yollarını bulmamız ve uygulamamız gerekir. Herkesin kendi yapısına göre uygulayacağı yol haritası farklı olmakla birlikte biz yazımızda genel hatlara değineceğiz.

Stres başlangıç ve bitişi olan bir süreçtir. Öncelikle stresi kabul etmemiz gerekir. Stres zarar verici ve motive edici olarak iki kısımda incelenebilir. Zarar verici stresi birtakım tekniklerle ve uygulamalarla azaltabiliriz. Motive edici stresi de hayatımızın bir parçası olarak gelişme ve öğrenme amaçlı kullanabiliriz. Motive edici stresi kendimize ve zaman zaman ekiplerimizde de aktarmalı ve onları konfor alanlarından çıkararak farkındalıklarını arttırmalıyız.

Yıpratıcı stres olumsuz bir durumun sonucuyla gelir.  Bu süreci ve öncesini yönetmek için neler yapmamız gerektiği üzerinde kısaca duracağız.

Öncelikli olarak hayatımızda yapmamız gereken rutinleri belirginleştirmeli ve fiziksel, sosyal ve psikolojik yönlerimizi geliştirmeliyiz. Şeker, tuz ve kafein oranlarını azaltmalıyız. Şeker ihtiyacımızı sebze ve meyvelerden ağırlıklı olarak almalıyız. Protein ağırlıklı ve düzenli beslenmeliyiz. Günde 10.000 adım yürümeli ve vücudumuzun kan akışını hızlandırmalıyız. Zamanında uyumak ve uyku düzeni çok önemlidir. Vücudun Melotin salgıladığı 23.00-05.00 saatleri arasında düzenli bir uyku almak gerekir. Bu düzen haftanın 7 günüde aynı olmalıdır. Hobilerimiz olmalı ve beyninizi bu hobilerle dinlendirmeliyiz. Rutinden kurtulmak stresi azaltan önemli faktörlerden biridir. Ruhi açıdan da güçlü olmak için insanı sevmek ve insanlara pozitif iletişim dili ile yaklaşmak kendimizi mutlu ve huzurlu hissetmemizi sağlayacaktır. İç huzurumuzu sağlamak ve yönetmek bizi daha sağlıklı düşünmeye yönlendirecektir.

İç huzuru en yüksek hedefiniz olarak belirleyin ve hayatınızı bunun etrafında düzenleyin.

Brain Tracy

Peki stresi yönetmek için yol haritamız nasıl olmalı?

Kendinizi stresli bulduğunuzda, kendinize bir soru sorun. Bundan 5 yıl sonra bu önemli olacak mı? Cevabınız evet ise, durumla ilgili bir şeyler yapın. Hayır ise, bırakın gitsin. 

Catherine Pulsifer

*Her konuda olduğu gibi stres yönetiminde de iyi bir dinleyici olmamız gerekmektedir.

*Problem büyükse parçalara ayırarak konuyu analiz etmeliyiz.

*Öncelikli olarak sorunla insanı ayırt etmemiz çok önemli bir noktadır. İnsan kaynaklı sorunlara NEDEN ile değil, NASIL, NE OLURSA, KİMİNLE gibi sorularla yaklaşmalıyız. Nedenler insanları bahanelere götürür, nasıllar çözüm üretmelerini sağlar.

*Derin nefes alarak 10’a kadar saymalıyız.

Nefes her şeyin arkasındaki güçtür. Nefes alıyorum ve iyi şeylerin olacağını biliyorum.

Tao Porchon Lynch

**Açık havaya çıkarak temiz hava almalı ve sakinleşmeliyiz.

*NLP tekniklerinden palyaço, spesifik silme ve motivasyon çalışması tekniklerini kullanarak kendimizi rahatlatmalıyız.

*Konu acil değilse en az 24 saat düşünüp, rahatladıktan sonra problem üzerine odaklanmalı ve cevap vermeliyiz.

*İlham veren bir müzik veya podcast dinlemeliyiz.

*Bulunduğumuz ortamı değiştirip, strese neden olan konuyu kendi ofisimizin dışında farklı bir toplantı odasında konuşmalıyız.

*Olumsuz bir geri bildirime pozitif bir dille ve yapıcı olarak, kendimizi geliştirme yönlü cevap vermeliyiz. Kişiye bir şey öğretmekten ziyade karşı tarafı da anlamaya ve değerli hissettirmeye çalışmalıyız.

*Gönüllere girmeden kapıları açamayız. Her işin temelinde olduğu gibi stres yönetiminde de insanı sevmek ve insana empati ile yaklaşmak önemli bir unsurdur.

*Negatif insanları hiçbir zaman değiştirmeye çalışmamalı ve onların yararlanabileceğimiz yönlerini keşfetmeliyiz.

*Sorun çözülemiyorsa ve ana problemden uzaklaşılmışsa Buzdolabı Tekniğini kullanarak öncelikli olarak ana sorunu çözmeliyiz.

*Baskı altında kadınlara ve erkeklere farklı olarak yaklaşmalıyız. Kadınlar detaycıdır ve sorunun ana kök nedenlerine kadar inip çözmek ister. Erkekle sorun karşısından sıkılırlar, 24 saat geçtikten sonra sorunun onlarla tartışılması gerekmektedir.

**Doğru zaman planlaması yapmak çok önemlidir. Zaman baskısı bizi ruhi açıdan yıpratabilir. Zamanın içerisindeki süreç yönetilmesi gereken bir beceridir. Gereksiz işler başkalarına yaptırmalı ve asıl işlere odaklanmalıyız.

*Zor insanlarla karşılaşabilir ve strese girebiliriz. Bu durumda da birkaç teknik uygulamak bizi ve karşı tarafı stresten uzaklaştıracaktır. Çünkü olumsuz enerji her iki taraftan da uzaklaşmış olacaktır. Bu durumda neler yapmalıyız? Karşımızdaki kişiyi 3 yaşındaki bir çocuk gibi düşünmeli ve olumsuz davransa da biz olumlu bir davranış sergilemeliyiz, karşımızdaki kişinin 24 saat ömrü var gibi saygılı ve anlayışlı olmalıyız, kişiyle aynı oda da olduğumuzu düşünüp iyi bir özelliğinin bulmaya çalışmalıyız, karşımızdakini problemi olan gizli bir müşteri olarak düşünmeliyiz, bir tiyatro sahnesinde olduğumuzu düşünerek onun rolü problem çıkarmak benim ki ise çözmek gibi düşünmeliyiz. Bunları uyguladığımızda hayatımız ve ilişkilerimiz kolaylaşacaktır.

*Kendimize küçük zaferler listesi yapmak ve stres altında bunlara bakarak, başarılarımızı hatırlayıp mutlu olmak ve ruh halimizi pozitif yönde etkileyecektir.

*Sade yaşamak ve sade bir dile sahip olmak çok önemli bir stres yönetim kanalıdır. Sadeliği hayatımızın her alanına yerleştirmeliyiz.

*Hayatımıza rol model kişileri almak ve onların hayat hikayelerini okuyarak deneyimler kazanmak, onların olaylar karşısındaki bakış açılarını analiz etmek de bizi yapıcı yönde geliştirecektir.

*Zaman zaman kendimize koçluk yapmalı ve olaylar karşısında nasıl bir yol haritamız olması gerektiğini belirlemeliyiz.

*Her zaman kendimizi ve başkalarını harekete geçirecek güçlü sorular yanımızda bulunmalı ve bizim yardımcılarımız olmalıdır.

Üretken bir şey yapmak, duygusal stresi azaltmanın harika bir yoludur. Aklınızı üretken bir şey yapmaya ikna edin.

Ziggy Marley

Stresin yapıcı yönü bizi nasıl harekete geçirir? Nietzsche der ki: “Öldürmeyen acı, beni güçlendirir. Belirli bir miktarı stres konfor alanından çıkarak kendimizi geliştirmemizi ve farkındalıklarımızı arttırmamızı sağlayacaktır. İnsanlar %30 stresi yönetebilirler. Duygusal olarak strese kapılırsak ruh halimizi çökertiriz. Önemli olan bu duygusal alanı belirli teknikle kullanarak yönetmek ve motivasyonumuzu düşürmesini engellemektir. İyi bir yönetici stres olmadığı zamanlarda ekibini konfor alanından çıkararak bir miktar stres ortamı oluşturmalıdır. Özellikle pazarlama ve satış alanında çalışanlar stresle yaşayarak gelişirler ve gelişmelidirler. Bunu bir miktar arttırarak yapmamız yapıcı strese daha kolay adapte olmamızı sağlayacaktır (%10-%20 ve %30 gibi olmalıdır).

Stres ve öfke yönetiminde en önemli konulardan biri de Amigdala ve ilkel beynin çalışma şeklinin bilinmesidir. Strese girdiğimiz anda böbrek üstünden bir salgı direkt beyine gitmekte, beynin olumlu düşünme yönünü kapatmakta beynin olumsuz yönünü çalıştırmaktadır. İşte bu durumda sakin kalarak yukarıda belirtmiş olduğumuz eylem planını uygularsak, stresimiz bizi değil biz stresimizi biz kontrol eder hale geliriz. Beynimizin patronu biziz, biz ona nasıl mesaj verirsek o da çevreye bizi öyle gösterecektir. Bu mesajı da ilkel beynimize verdiğimiz için mesajı ona nasıl verirsek öyle algılayacaktır. İlkel beyin duygusaldır, zıtlıkları sever, başı ve sonu hatırlar, sürekli kendisine faydayı arar (ilkel beyin ayrıca analiz edilmesi gereken ayrıntılı bir konudur). Bu noktada ilkel beynimize belirli teknikleri kullanarak vereceğimiz olumlu mesajlar stresi olumlu yönde ve başarılı bir şekilde yönetmemizi sağlayacaktır.

Stresi etkin bir şekilde idare edebilmek için, stresin yaşamın bir parçası olduğunu, her şeyi kontrol edemeyeceğimizi kabul etmeli ve olumlu bir tutum sergilemeliyiz. Ne kadar küçük olursa olsun, stresimizi bir yere oturtmalı, olumsuz düşünceleri olumlu olanlarla değiştirmeli ve başarılarımızdan gurur duyarak, beynimizi olumlu yönde motive etmeliyiz. Biz stresten değil stres bizden korkmalıdır.

Bir insan ne kadar sakin olursa, başarısı, etkisi ve iyilik için gücü o kadar artar. 

Zihin sakinliği, bilgeliğin güzel mücevherlerinden biridir.

James Allen

Ne zaman kendinizi huzursuz ve şüphe içinde hissederseniz, kendinize şu sözcükleri tekrarlamaya başlayın. “Kendimi Seviyorum!”, “Kendimi Seviyorum!”, “Kendimi Seviyorum!”

Brican Tracy

Ayten NAYİR

Emes A.Ş. Yurtdışı Satış ve Pazarlama Sorumlusu