Döviz Nedir?
Reşat BAĞCIOĞLU
Soru çok basit görünse de Türk Parası dışındaki tüm paralara döviz deniliyor. En azından Ali amca, Hatça Teyze de öyle düşünüyor. Hatta Ali amca biriktirdiği tasarrufların bir kısmı ile altın almıyorsa, hemen döviz büfelerine gidip DOLAR veya EURO satın alıyor.
Ali Amca’nın satın aldığı döviz;
Ali Amca döviz büfesinden fiziki kağıt para olarak DOLAR ve EURO satın alır ve Ali Amca bu dövizi şalvarında, Hatçe Teyze ise bu paraları mendiline çıkın yapıp bohça haline getirir ve en emniyetli yer olan “sütyen banka” koyar. Ali Amca şalvarın cebinin, Hatçe Teyze ise sütyen bankın çok emniyetli olduğunu düşünür. Ne Ali Amca, Ne de Hatçe Teyze bu paraları Karabank’a yatırmayı akıl etmezler.


Ali Amca ve Hatçe Teyze’ye gelesiye kadar toplumun pek çok kesimi döviz büfesinden veya bankadan satın alıp cüzdanlarına koydukları (cüzdanı olmayan kişiler bu parayı nereye koyarlar acaba?) bu yabancı paraları “DÖVİZ” olarak bilirler.
Elimize aldığımız, cüzdanımızda taşıdığımız, Hatçe Teyze’nin sütyen Bank’a koyduğu bu yabancı paralar Döviz değil, EFEKTİFTİR.
Bu durumda sap ile samanı karıştırmamak adına Dövize DÖVİZ, efektife de EFEKTİF dememiz gerekir.
Biraz komik söylem içindeyim değil mi? Yaşı 75-80 civarına gelmiş Ali Amca, Hatçe Teyze, Hüseyn Emmi’ye nasıl anlatırsın EFEKTİF’i. Bırakın Efektifi anlatmayı, ülkemizde 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren kullanmaya başladığımız Yeni Türk Lirası’na hala 1 Milyon Lira demeyi sürdürüyorlar.

Pek çok insanımıza biz kendi paramızın değerini hala öğretememişken, cüzdanımızda taşıdığımız yabancı paralar olan DOLAR ve EURO için bunlar döviz değil demeye kalkarsak kim bilir Hatçe Teyze bizim için ne der?
Döviz ve Efektif
Söyledim ya; fiziki yabancı paralara yani cüzdanımızda, cebimizde taşıdığımız, elimizde tuttuğumuz tüm yabancı kağıt paralar EFEKTİFTİR.
Döviz ise;
- Bankalar nezdinde açtırdığımız yabancı para cinsinden hesaplardaki paralar,
- Bankaların muhabir bankalar nezdinde açtırmış oldukları yabancı para hesaplarında bulunan paralar,
- Yabancı para üzerinden düzenlenmiş çekler,
- Yabancı para üzerinden düzenlenmiş poliçeler ve P/N Promissory Note
- Gönderilen yabancı para havaleleri
- Yurt dışından gelen yabancı para havaleleri
- TCMB’nin döviz rezervleri
- Dövize natık çekler
- Seyahat Çekleri
- DTH – Döviz Tevdiat Hesaplarında bulunan paralar


Öyle ki; döviz ile efektifin fiyatları dahi birbirinden farklı…

Görüldüğü üzere;
- Döviz satın aldığında,
- Dövizi sattığında,
- Efektif satın aldığında,
- Efektifi sattığında
farklı fiyatlar uygulanır.
Dövizin ve efektifin hem fiyatları, hem de kullanım alanları farklıdır. Efektifin kullanım alanları bankalar için hem maliyetli, hem de dar, hem de saklaması güvenlik tedbirleri gerektirir.
Gerçi Ali Amca ve Hatçe Teyze için döviz sandıkları efektifi saklamak pek de sorun olarak görünmüyor onlara göre. Hatçe Teyze veya Ali Amca’ya bir döviz çeki veya seyahat çeki verseniz, inanıyorum ki her ikisi de döviz çeki ve seyahat çekinin önüne ve arkasına bakarlar ve pek de bir şey anlamazlar.
Döviz Büfeleri Ne Alır Ne Satar?
Siz bakmayın döviz büfelerinin “döviz alıp satıyoruz” demelerine… Döviz büfeleri sadece efektif alır, efektif satar.
Bazıları altın alım satımı da yapsa da altın konusu şu an anlatmaya çalıştığım konuların dışındadır. Ben şimdi Ali Amca’nin Türk Lirası vererek satın aldığı efektiflerden bahsediyorum. Ali Amca satın aldığı yabancı paranın döviz olduğunu, döviz büfelerinin efektif alım satım yapmalarına rağmen, kendilerinin döviz alım satımı yaptıklarını söyleyedursunlar, döviz büfeleri efektif alır, efektif satar. Gerçekten döviz alışı veya döviz satışı yapmazlar çünkü dövizin işçiliği, zahmeti fazladır. Ama efektif öyle değil; çok kısa yoldan ve kısa sürede Türk Parası bir yana, Efektif bir yana. Döviz öyle değil işte. Dövizi satan bankacılara sormak gerekir dövizin ne kadar zahmetli olduğunu.
Bankalar her türlü cefamızı çekerler;
- Türk parası karşılığı efektif satar, döviz satar.
- Efektifimizi satın alarak bizlere Türk Lirası öder.
- Türk Lirası karşılığında yurt dışına veya bir başka bankaya döviz havalesi yapar,
- DTH’da bulunan yabancı paraları döviz transferi yapar
- İki döviz arasında arbitraj yapar
Şimdi bana arbitraj nedir ve nasıl yapılır diyeceksiniz değil mi? Arbitrajın ne olduğunu ve nasıl yapıldığını da öğrenmeyin ya. Her şeyi öğrenirseniz bankacıların ve döviz büfelerinin işleri zorlaşır.
Bilinçli müşteri olursunuz…
Reşat BAĞCIOĞLU
ICC Uluslararası Ticaret Odaları
Türkiye Milli Komitesi
Türkiye Bankacılık Komite Başkanlığı Üyesi














TSKB Ekonomik Araştırmalar, “Toparlanmanın Ötesinde: Afet Dayanıklılığı” başlıklı yeni afet raporunu yayımladı. Önümüzdeki yıllarda etkisini artırması beklenen sıcak hava dalgaları, fırtınalar, hortumlar, yoğun yağış gibi iklim ve hava olaylarının mevcut altyapı ile iş modelleri için yeni zorluklara sebep olabileceği belirtilen raporda, daha çetin çevre koşulları karşısında afet riskini azaltma ve dayanıklılık inşa etmenin önemine değiniliyor. 6 Şubat depremlerinin, Türkiye’deki deprem riskinin hatırlatıcısı olduğunun belirtildiği raporda, aşırı hava olaylarının 2023 yılında dikkat çekici bir yükselişle 1.500’e yaklaştığı bilgisi paylaşılıyor. Afet dayanıklılığının sonuçlara odaklanmaktan ziyade temel nedenlerle mücadele etmeyi gerektirdiği kaydedilen raporda, yapılan araştırmalara göre toplumların geleceğini korumak üzere afet riskini azaltmaya harcayacakları her 1 doların afet müdahalesinde 4 ila 7 dolar arasında tasarruf sağlayacağı hatırlatılıyor.
Yüksek sismik aktivite ile karşı karşıya olan ülkelerin önünde daha zor bir görev bulunuyor. Deprem riski altındaki bölgelerin yeniden inşasına ek olarak, endüstriyel tesisleri güvenli bölgelere taşıyarak olası hasarı da azaltmaları gerekiyor. Diğer yandan, öğrenme kayıpları ile artan gelir eşitsizlikleri ve toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri, kalkınma üzerinde uzun vadeli etkileri olan olgular olarak etkilerin fiziksel kayıpların ötesinde olabileceği aktarılıyor.
Doç. Dr. Gözde MERT

Çin’in otomotiv alanındaki öncü ve lider markalarından Chery, 1 Kasım 2024 tarihinde Çin’in Wuhu limanından yola çıkan 1 milyonuncu Chery TIGGO 7 ile yeni bir dönüm noktasına ulaşmayı başardı. Chery Group Yönetim Kurulu Başkanı Yin Tongyue, Chery’nin ürün gamında bulunan her aracın dünya genelinde güven duyulan ve itibar sahibi modeller olduğunu vurguladı. Ayrıca Chery, “altın itibar”a sahip olmak için ürün ve hizmet kalitesini sürekli geliştirmeye devam ediyor ve farklı pazarlar ihtiyaçlara yönelik ürünleri, üstün rekabet gücüyle sunmaya devam ediyor. Böylece Chery, “Çin’de, Küresel” felsefesine bağlı kalmaya devam ediyor.

Bir teknik/meslek lisesi öğrencisi nasıl olmalı? Kişisel özellikleri, karakteri, eğitimi, bilgisi, tecrübesi, fiziki görünümü, kıyafeti, elbise ve takım dolabı ve ekstra donanımları açısından masaya yatırmak ve ideali yakalamak istedim. Diğer yandan meslek liseleri nasıl olmalı? Eğitim kalitesi, vizyonu, misyonu….

Tüm Oto Kiralama ve Mobilite Kuruluşları Derneği (TOKKDER), 2024 yılının ilk yarısına ilişkin sektör verilerini açıkladı. Bu kapsamda; operasyonel araç kiralama sektörü yılın ilk yarısında 43,4 milyar TL’lik yeni araç yatırımı yaparak 34 bin aracı filosuna kattı. Sektörün toplam araç sayısı 2023 yılı sonuna göre yaklaşık yüzde 1,2 artarak 257 bine ulaşırken, sektörünün filosundaki hafif ticari araç payının yüzde 7,4’e çıkması da dikkat çekti. Operasyonel araç kiralama sektörünün özkaynaklarının 104 milyar TL’ye ulaştığını söyleyen TOKKDER Yönetim Kurulu Başkanı Kağan Yaşa, “Bu da sektörümüzün aktif toplamının neredeyse yarısı anlamına geliyor. Sektörümüz ihtiyaç duyduğu finansmanın yarısını özkaynakları ile karşılıyor. Sektörün takipteki alacaklar oranının (NPL Oranı) yüzde 1,5 seviyesinde olması ise sağlıklı bir yapının göstergesi” dedi.
Operasyonel araç kiralama sektörünün 2024 yılı ilk yarı sonuçlarını değerlendiren TOKKDER Yönetim Kurulu Başkanı Kağan Yaşa “2024 yılı ilk yarı sonuçlarını içeren TOKKDER Operasyonel Kiralama Sektör Raporu verilerine göre operasyonel kiralama sektörünün toplam araç sayısı 2023 yılı sonuna göre yaklaşık yüzde 1,2 artarak 257 bine ulaştı. 215 milyar TL’ye ulaşan sektörümüzün aktif büyüklüğü ise banka dışı finansal kuruluşlarla kıyaslandığında, oldukça önemli bir noktaya gelmiş durumda. Sektörümüzün özkaynakları ise 104 milyar TL’yi aşarak sektörümüzün aktif toplamının neredeyse yarısına ulaştı. Sektörümüz ihtiyaç duyduğu finansmanın yarısını özkaynakları ile karşılıyor. Sektörümüzün takipteki alacaklar oranının (NPL Oranı) yüzde 1,5 seviyesinde olması ise sağlıklı bir yapının göstergesi” dedi.
Operasyonel araç kiralama sektörünün büyüme potansiyeline de değinen Kağan Yaşa sözlerine şöyle devam etti: “2022 yılı verilerine göre, Avrupa Birliği’nde 1.000 kişi başına düşen otomobil sayısı 560 iken, ülkemizde bu sayı ancak 167’ye ulaşmış durumda. Bunun yanı sıra, ülkemizde iş amaçlı olarak kullanılan 2 milyon 500 bin motorlu kara taşıtı olduğunu tahmin ediyorum. Verimlilik, tasarruf ve risk yönetimi açısından sunduğu birçok avantaja rağmen, ülkemizde iş amaçlı kullanılan araçların ancak yüzde 10’u kadarı operasyonel kiralama yöntemiyle finanse edilmiş durumda. Avrupa Birliği ülkelerinde ise şirket araçlarının finansmanında operasyonel kiralamanın payı son 7 yıl içinde yüzde 48’den yüzde 57’ye çıktı. Tüm bu verilere dayanarak ülkemiz operasyonel araç kiralama sektörünün önümüzdeki dönemde sağlam adımlarla ve sürdürülebilir şekilde büyüyeceğini söyleyebilirim.”
İtirazen Şikayet Konusu; İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalenin 31.07.2024 tarihinde gerçekleştirildiği, 02.08.2024 tarihinde kendilerine tebliğ edilen yazı ile 13.08.2024 tarihinde demonstrasyon yapılacağının bildirildiği, 12.08.2024 tarihinde tebliğ edilen bir başka yazı ile demonstrasyon yapılmayacağının bildirildiği, 09.09.2024 tarihinde tebliğ edilen kesinleşen ihale komisyonu kararında “İstekli ………. Laboratuvar ve Sağlık Sistemleri Anonim Şirketi’nin sunduğu belgeler incelenmiş teknik şartnameye uygun olmayan maddeler tespit edilmiş olup değerlendirme dışı bırakılmıştır.” ifadelerine yer verildiği, 19.09.2024 tarihinde idareye yapılan şikayet başvurusuna verilen cevapta değerlendirme dışı bırakılma gerekçelerine yer verildiği; ancak bu gerekçelerde belirtildiğinin aksine söz konusu maddeleri karşıladıkları, İdari Şartname’de belirtilmesine rağmen sebep gösterilmeden demonstrasyon değerlendirmesi yapılmamasının ve değerlendirme dışı bırakılmalarının hukuka aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın “Enerji Dönüşümü Yenilenebilir Enerji 2035” yol haritasını değerlendiren iklim ve enerji alanında çalışan sivil toplum kuruluşları, yenilenebilir enerjinin yaygınlaşmasına yönelik bu adımı önemli bulurken, enerji dönüşümünün kapsayıcı bir bakış açısıyla değerlendirilmesi gerektiğine yönelik ihtiyacı yineliyor. Enerji dönüşümünde fosil yakıtlardan vazgeçilmesine ilişkin kararlı adımların da beklendiğini belirten sivil toplum kuruluşları, enerji dönüşümünün doğa, türler ve geçim kaynakları üzerinde baskı yaratmaması gerektiğinin altını çiziyor. 