Güncel Akademik Okumalar I: “Journal of Supply Chain Management”
Dr. Öğr. Üyesi İrfan AKYÜZ
Bu ay, tedarik zinciri yönetimi başlığındaki en önemli akademik dergisi ile tanışmaya ne dersiniz? Journal of Supply Chain Management (Tedarik Zinciri Yönetimi Dergisi olarak ifade edilebilir), 1965 yılında “Journal of Purchasing (Satınalma Dergisi) adı ile yayın hayatına başlamıştır. 1974’te Journal of Purchasing and Materials Management (Satınalma ve Materyal Yönetimi Dergisi) olarak adı değişen akademik dergi, 1991 yılında ise International Journal of Purchasing and Materials Management (Uluslararası Satın Alma ve Malzeme Yönetimi Dergisi) ile bir kez daha isim değişikliğine gitmiştir. 1999 yılından itibaren ise, şu andaki adı ile yayın hayatına devam etmektedir.
2026’nın ilk sayısındaki yayınlara (2025 sonu da dahil) ait özet bilgilere yer vermeden evvel, sizlerin talep ve beklentilerine göre, her ay uluslararası bir akademik derginin son sayısına dair çalışmaları paylaşmayı planladığımı ifade etmek isterim. Akademinin seçilecek sosyal bilimler alanlarında (tedarik zinciri yönetimi, pazarlama, satınalma, endüstriyel pazarlama, lojistik vb…) uluslararası çalışmaların neler içerdiği, içeriğin nasıl ele alındığı ve bizlerin bu yayınlardan ne gibi ilhamlar alabileceği gibi başlıkların altı çizilmeye çalışılacaktır.
Bu sayede, hem akademik merak (tez/proje/araştırma konusu belirlemeye yardım) hem de sektörel ipuçları (farklı ülkelerdeki uygulama örnekleri ile) için destek olunacağı düşünülmektedir. Ancak bu gerçekleştirilmeye çalışılırken, ilgili makalelerin detaylarına dokunulmayacak, okuyucunun araştırmacı kimliğinin öne çıkarak makaleyi okuma hevesine yol açacağı varsayılacaktır. Ez cümle, burada balıklar isteyenlerin oltasına yönlendirilecektir.
Ancak her akademik çalışmanın tamamına çeşitli nedenlerden ötürü (tam metin için ekstra ücret talebi, bazı yayınların sadece abonelere özel olması vb.) ulaşılamayacağı için, bazı makaleler özet (abstract) bazı makaleler ise tam metin olarak değerlendirilecektir. Bu bağlamda, bazı çalışmaların daha detaylı olarak ifade edilmesi mümkün olabilirken, bazı çalışmalar ise sadece özetin özeti niteliği taşıyabilecektir. Şimdiden anlayışınıza sığınıyor ve öncelikle özetlerine erişilebilen çalışmalarla yola çıkıyoruz.
Özet Bazlı Çalışmalar
a) Is Time of the Essence? Examining the Impact of Time-to-Owner Notification of Remedies and Dealership Network Size on Automotive Recall Effectiveness
Otomobillerin geri çağrılması, otomobil firmalarının ve hissedarlarının çıkarlarına uygun olarak kabul görmese de, tüketicilerin (sürücülerin) ve yolcuların güvenliği açısından kritik bir başlıktır. Araştırmada, müşterilerin geri çağırmalara erişimi, bunların uygulanmasında bayi ağının büyüklüğü, araç sahiplerine geri çağırma çözümlerinin bildirilme süresi gibi unsurları incelemek için 1221 adet geri çağırma vakası ele alınmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, araç sahipleri araçlarındaki sorun ile ilgili olarak ne kadar hızlı geri çağrılırsa, sürecin olumlu ilerleme eğiliminin arttığı ve bayi ağı büyüklüğünün bu hız ile birlikte değerli olduğu (geri çağırma süresi uzadıkça, bayi ağı büyüklüğü anlamını yitirebilmekte) belirlenmiştir.
b) Minority Identity Signals in a Retail Supply Chain Setting and Consumer Purchase Intentions: The Mediating Role of e‐LSQ Expectations.
Çalışma, e-ticaret ortamında azınlıkların sahip olduğu işletmelere odaklanmaktadır. Literatüre göre, azınlıkların sahip olduğu işletmelerin kendi internet sitelerinde, azınlık temelli bilgiler paylaşması tüketici değerlendirmelerini ve satınalma niyetlerini olumsuz etkilemektedir. Ancak söz konusu işletme, bir perakendecinin internet sitesinde aynı bilgileri paylaştığında, tersi bir durum oluşmaktadır. Bu çalışmada, sinyali gönderenin kimliğinin etkisi, E-Lojistik Hizmet Kalitesi temelinde incelenmiştir. Öz olarak, tüketiciler azınlıkların sahip olduğu işletmelerden daha düşük bir hizmet kalitesi beklentisine sahip oldukları tespit edilmiştir. Bu ise, ilgili işletmelerin perakendecilerle ortaklık kurmalarının önemine işaret etmektedir.
c) Dyadic Information Morphing: A Process Theory of Interorganizational Meaning Transformation in Sustainable Supply Chain Management Initiatives
Tedarik zincirleri koordinasyon, problem çözme ve inovasyonu kolaylaştırmada ortaklar arasındaki ikili bilgi alışverişine dayanan sistemlerdir. Ancak bilgi asimetrisi sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimleri (STZY) için kronik bir sorun olmaya devam etmektedir. İkili bilgi alışverişi esnasında bilgi asimetrisinin nasıl ortaya çıktığına dair ise, literatür doyurucu değildir. Mevcut araştırmada, 47 derinlemesine görüşme, altı adet saha ziyareti ve belge analizleri yardımıyla, STZY’de bilgi asismetrisinin nasıl ortaya çıktığı incelenmiştir. Yazarlar, mesaja odaklanma, mesajı dönüştürme ve mesajı bağlamından koparma unsurlarını içeren “dyadic information morphing” (ikili bilgi dönüşümü) kavramını öne sürmektedirler.
Tam Metnine Erişilen Çalışmalar
a) An Agile Approach to Sourcing Solutions: Embracing Uncertainty for Strategic Relevance
Finlandiya merkezli gerçekleştirilen yayında, belirsizliğin iş süreçlerine bilinçli olarak eklendiği vaka merkezli bir araştırma yaklaşımı ile satınalma süreçlerinde doğan çeviklik kavramı tedarik zinciri özelinde incelenmektedir. Bu bağlamda inceledikleri vakalardan hareketle, satınalma süreçlerinde çeviklik ile belirsizlik birlikte değerlendirilip, tedarik zincirinde bu iki unsurun etkileşimi değerlendirilmiştir.
b) Buyer Fairness and Supplier Trust: The Moderating Effects of Supplier Dependence From a Motivated Cognition Perspective
Dağıtım adaleti (faydaların nasıl paylaşıldığı) ve süreç adaleti (kararların nasıl alındığı), alıcı – tedarikçi ilişkilerinde güven oluşumunun temel öncülleridir. İngiltere merkezli çalışmada, tedarikçi motivasyonunu şekillendiren temel bir faktör olan tedarikçi bağımlığının alıcı adaleti ve tedarikçi güveni arasındaki ilişkiyi nasıl düzenlendiği incelenmektedir. 374 şirketten anket ile veri toplanmış ve temelde iki sonuca erişilmiştir. Buna göre, alıcı tedarikçi ilişkilerinde adalet – güven bağlantısı kapsamlı bir biçimde değerlendirilmiş; ikinci olaraksa güvenin güdülenmiş bir olgu olduğu ifade edilmiştir.
c) Resolution Tactics of Supplier-Induced Disruptions: A Configurational Approach
Tedarikçiden kaynaklanan aksaklıklar, alıcıların güvenini ciddi biçimde zedeleyebilir. Araştırmalara göre, güvenin yeniden oluşturulmasında dağıtım adaleti ve süreç adaleti önemlidir. Söz konusu adalet türleri uygulamada birlikte kullanılmalarına rağmen, çoğu zaman birbirlerinden bağımsız araştırılmaktadırlar. Bu araştırmada ise, hangi koşullar altında tek bir adalet taktiğinin ya da her iki taktiğin birlikte kullanılmasının başarılı bir güven onarımına yol açtığını incelemektedir.
Araştırmaya zemin olarak Sezgisel Adalet Kuramı (tek bir adalet taktiğinin yeterli olabileceğini ileri sürer) ve Motivasyon – Hijyen Kuramı (dağıtım ve süreç adaletlerinin birlikte kullanılması gerektiğini iddia eder) olmak üzere iki kuramsal bakış açısından yararlanılmıştır. Amerika merkezli araştırmanın deney kısmında 553 satınalma yöneticisinden ve kalitatif kısmında ise 105 yöneticiden veri toplanmıştır.
d) Disintermediation and Reintermediation of Seafood Supply Chains for Social and Ecological Regeneration
Bu makale, teknoloji aracılı tedarik zincirlerinin deniz ürünleri sektöründe ekolojik ve sosyal yenilenmeyi (rejenerasyonu) nasıl teşvik edebileceğini incelemektedir. Çalışma, teknolojik ve ilişkisel yenilikler yoluyla küçük ölçekli balıkçıları tüketicilerle buluşturan ve geleneksel deniz ürünleri tedarik zincirlerinde yaygın olan sosyoekonomik eşitsizlikler ve artan orantısızlık gibi bozulma dinamiklerine karşı koyan Güney Afrikalı bir sosyal girişim olan Abalobi’ye odaklanmaktadır. Bulgular, aracılığın ortadan kaldırılması (teknoloji yoluyla tedarik zincirlerinin kısaltılması) sömürücü yapıları ortadan kaldırmak için gerekli bir ilk adım olsa da tek başına yenilenmeyi teşvik etmek için yeterli olmadığını ortaya koymaktadır. Bunun yerine, Abalobi’nin başarısı yeniden aracılığa bağlıdır: stratejik olarak ilişkisel mekanizmaların getirilmesi ve teşvik yapılarını yeniden düzenleyen yeni pazarların yaratılması. Özellikle, bu önlemler aşırı avlanan türlere olan talebi, değeri düşük, bol miktarda bulunan alternatif türlere yönlendirerek hem ekolojik sürdürülebilirliği hem de adil geçim kaynaklarını teşvik etmektedir. Bu makale, yeni bir iki aşamalı süreç modelini açıklayarak literatüre katkıda bulunmaktadır: (1) bozucu dinamikleri kesintiye uğratmak için aracılıkların ortadan kaldırılması, ardından (2) sistemik yenilenmeyi başlatmak için aracılıkların yeniden kurulması.
Güney Afrika’da gerçekleştirilen bu araştırmada, derinlemesine görüşmelerden yararlanılmıştır. (15 adet Abalobi yöneticisi, 10 adet balıkçı ve 5 adet kalite kontrol memuru)
e) How Governmental Policies Shape Supply Chain Learning and Responsiveness: A Service Triad Approach to Higher Education
Yükseköğretim kurumları, öğrenci eğiterek, araştırmaları sürdürerek ve yeniliği teşvik ederek geleceği şekillendirmede önemli bir rol oynamaktadır. Gelişmekte olan ülkeler de dahil olmak üzere toplumlar, iklim değişikliği, sosyal ve ekonomik eşitsizlik ve jeopolitik gerilimler gibi zorlu sorunlarla karşı karşıyadır. Bu sorunların çözümü için yükseköğretim kurumları dahil tüm paydaşların birlikte çalışması ve kaynaklarını bir araya getirerek ortak çözümler üretmesi gerekmektedir.
Bu araştırma, yükseköğretimi koordine etmeye yönelik hükümet politikalarının üniversitelerin öğrenimini ve toplumsal ihtiyaçlara yanıt verme yeteneğini nasıl etkilediğini incelemektedir. Araştırmada, 2018 – 2024 yılları arasında derinlemesine görüşmeleri (toplamda 150’den fazla görüşme) ve belge taramalarını (yasal düzenlemeler vb.) içeren karma bir metodoloji ile veri toplanmıştır.
Dr. Öğr. Üyesi İrfan AKYÜZ
Kaynakça
Aminoff, A., Lorentz, H., Kazantsev, N., & Marttinen, T. (2025). An Agile Approach to Sourcing Solutions: Embracing Uncertainty for Strategic Relevance. Journal of Supply Chain Management.
Chen, J., Lewis, M., & Liyanage, N. (2025). Buyer fairness and supplier trust: The moderating effects of supplier dependence from a motivated cognition perspective. Journal of Supply Chain Management.
Cheng, L., Wang, Q., Craighead, C. W., Li, J. J., & Jensen, M. (2025). Resolution Tactics of Supplier‐Induced Disruptions: A Configurational Approach. Journal of Supply Chain Management.
Meyer, C., Luiz, J. M., Grutter, A., & Parker, H. (2025). Disintermediation and Reintermediation of Seafood Supply Chains for Social and Ecological Regeneration. Journal of Supply Chain Management.
Mir, S., Hofer, C., & Thomas, S. P. (2025). Minority Identity Signals in a Retail Supply Chain Setting and Consumer Purchase Intentions: The Mediating Role of e‐LSQ Expectations. Journal of Supply Chain Management.
Moshtari, M., & Seepma, A. P. (2025). How Governmental Policies Shape Supply Chain Learning and Responsiveness: A Service Triad Approach to Higher Education. Journal of Supply Chain Management.
Prior, D. D., & Widmer, T. (2025). Dyadic Information Morphing: A Process Theory of Interorganizational Meaning Transformation in Sustainable Supply Chain Management Initiatives. Journal of Supply Chain Management.
Verghese, A. J., Peng, X., Narayanan, A., Shah, R., & Venkataraman, S. (2025). Is Time of the Essence? Examining the Impact of Time‐to‐Owner Notification of Remedies and Dealership Network Size on Automotive Recall Effectiveness. Journal of Supply Chain Management.