Limon – 1
Reşat BAĞCIOĞLU
Limon şu vaziyette ağzımızı sulandırıyor değil mi? Fiyatı ile de cebimizden parayı vantuz gibi çekiyor. Bu mevsimde limon, yatak limondur. Yani soğuk hava depolarında muhafaza edilir ve maliyeti artar.
Ne kadar maliyet artar dedikten sonra “Pes yani maliyet bu kadar mı artar?” diyeceğinizi duyar gibiyim.
Limon ilk çıktığı ve hasat yapıldığı yaz ayının sonlarında fiyatı oldukça düşüktü. Hasattan daha önceki haline de bakalım isterseniz.
Limonun Serüveni
Limonun Doğuşu
Limon Çiçeği
Limonun hikayesi, limon ağaçlarının çiçek açması ile başlar. Çiçek açması da ortalama Mart – Nisan aylarında olur. Her şey yolunda giderse, mevsimlerde don, aşırı soğuk olmaz ise limon ağacındaki her çiçek, meyveye dönüşür ve minicik limonlar oluşmaya başlar.
Havalar çok soğuk olursa, limon çiçekleri dökülür, limon çiçekleri aynı sene bir daha açmaz. Yani limon meyvesi de olmaz.
Dolayısıyla limon rekoltesi düşük kalır.
Üreticinin Bahçesinde Limon Dalında Satılır
Limon henüz yeşil iken limon tüccarları genelde üreticinin bahçesinde limonu henüz dalındayken satın alma yoluna gider. Tabii ki o esnada milimetrik hassas teraziler söz konusu olmayıp, tüccar ve üretici limon ağaçlarının arasında gezinti yaparak, limon rekoltesi konusunda göz kararı tahmin yaparlar ve limonun pazarlığı başlar.
Limon satın alırken;
- Tüccar en düşük paraya limonu vadeli fiyata almaya çalışırken
- Üretici ise satmış olduğu limonlarda fiyat açısından hiç memnun olmayıp, daima memnun olmadığını vurgular
Limon satışındaki en trajik durum ise;
- Limon tüccarları limonu alma aşamasında gelinlik kız gibi kendini naza çeker, limonu almak istemez, çoğu kez de limonu almadan gider.
- Naçar kalan limon üreticisi limonu dalında 1 liraya verir.
Limon alımındaki nazlanmanın sonunda mağdur olan üretici olur. Çünkü limon, hasata yakın tarihlerde veya hasat sonuna doğru satılamaz ise, limon dalda kalır, dalda kalan limon ise yeni çiçek alıp meyve verecek limonların gelişmesini engeller. Anlayacağınız, hasat zamanı geçmesine rağmen üretici çiftçi limonları satamaz ve ağaçtan toplatmaz ise ciddi bir sıkıntı ile karşı karşıya gelir.
Üreticinin fazla alternatifi yoktur ya malını yok pahasına verecek, ya da hem bu sene, hem de gelecek sene limon alamayacaktır.
Üretici yok pahasına limonu tüccara satmaya karar verir.
Limon Tüccarının Stratejisi
Limon tüccarının temel düşüncesi limonu yok pahasına alıp, fabrikasına götürüp gerekli prosesleri (parafinlemek = limonun pırıl pırıl parlamasını ve limonun gözeneklerinin kapatılması). Bunun amacı soğuk hava deposuna götürüp aylarca bozulmadan muhafaza edilmesini sağlamak içindir.
Bir not;
Tüm narenciye grupları, muz, soğan, patates, elma gibi ürünlerin dayanıklılığı artsın diye soğuk havalı yerler olan soğuk hava depoları veya Ürgüp, Göreme gibi yerlerde bulunan mağara ve oyuklarda saklarlar.
Piyasayı Adeta Tüccar Kontrol Eder
Üreticiden limonu oldukça düşük fiyata satın alan tüccar, sonbahar mevsiminde limonu piyasaya çıkartır ve adeta piyasayı koklayarak fiyatlamayı yapar. Fiyatlama derken hiç abartmadan yazacak olursam üretici tüccara 10 liraya vadeli satmış ise, (limonu 1 liraya da satan var, bilmiş olun) tüccar da sonbahar mevsiminde bu limonu en az 4 kar fiyatla 40 liraya satar. Hatta şu içinde bulunduğumuz Ocak, Şubat, Mart, Nisan aylarında TRL.90.- ila TRL.120.- arasında satar.
Üreticiden 10 Liraya alınan limonu tüccar bir punduna getirdi ve 120 Liraya satıyor.
Bu ticarete ne diyeceğimi bilemiyorum;
- Serbest piyasa ekonomisi
- Fırsatçılık
- Kör ile ilgili bir söylem vardı. Unuttum ya. Nasıldı… Kör tuttuğunu… hatırlayamadım. Ama sizin hatırınıza geldiyse söyleyiniz lütfen.
Limon Üreticisine Tekrar Dönelim İsterseniz
Ben limon üreticisini anlatmadım dedikodu olmasın diye. Anlatanları buraya getirdim.
Bu yazının ikinci bölümü haftaya yayımlanacak. Gelecek sayıda TÜİK’in resmi rakamlarını da ele alacağım. Tekrar limonu konuşacağız. Limonda oynanan filmin senaryosu aynı aslında.
Her sene vizyona giriyor.
Reşat BAĞCIOĞLU
ICC Uluslararası Ticaret Odaları
Türkiye Milli Komitesi
Türkiye Bankacılık Komite Başkanlığı Üyesi