Limon – 2

Limon – 2

Reşat BAĞCIOĞLU

Limon…

En kral dönemini yaşıyor bu aralar. Ne zamana kadar devam edecek limonun bu krallığı diye sorarsanız, aklıma gelen birkaç yanıtı paylaşmak istiyorum.

Limonun krallığı;

• Normal koşullarda bu yıl limonun hasadı yapılasıya kadar. Bu demektir ki 2026 yılının Eylül ayını bulacak. Ama erkencil limon hasadı Ağustosta başlar diye aklınıza bir soru gelebilir. Ağustos ayında hasat edilen limonların suyu pek olmaz, o tür limonlar direk olarak narenciye paketleme tesislerine gider, parafinlenir ve soğuk hava deposunda muhafaza edilir. Soğuk hava deposu derken Ürgüp ve Göreme’deki doğal mağaralar da soğuk hava deposu gidi çalışırlar ve limon depolama alanıdır adeta,
• Şu günlerde limon üreden diğer ülkelerden limon ithalatı yapılasıya kadar. İthalat yapılırsa, iç piyasadaki fiyat kısmen gevşer. Kısmen gevşer diyorum ama yurt dışından bunca canlı hayvan ithalatı yapılmasına rağmen ülkemizde et fiyatları düşeceğine, sürekli yükseliyor,
• Limon üreticisinin tepesi atıp, son sigortası da atarsa, limon ağaçlarını kökünden söker ve limonun krallığı devam eder
• Limon ağaçlarının çiçek açtığı bu günlerde dondurucu soğuk olup, limon çiçeklerinin donmasına ve bunun sonucunda çiçeklerin dökülmesine neden olursa,

Limonun krallığı devam eder.

Böyle Giderse Limon

Böyle giderse, kral limondan yapılan limonatayı ne içmek ne de yapmak pek mümkün olmayacağı görünmektedir.

Nerede o doğal yolla yapılan katkısız lezzetli mis kokulu limonata?

Çorba veya kelle paça çorbası limonsuz olur mu?

Bilhassa gördüğüm;

İstanbul’da kelle paça çorbasının yanında bir limonun 1/8’i yani bir limonu 8 parçaya bölüp, çok minik bir parça limonu çorbanın yanına veriyorlar. Bu limon yetmez ama, hiç yoktan iyidir diyoruz.

Çorbacı da haklı. Bu fiyata limon olursa.

Limonu İçin TÜİK Resmi Rakamları

Limonda oynanan filmin senaryosu aynı aslında. Her sene vizyona giriyor. Rakamların resmi bir verisi olsun istedim ve TÜİK sayfasına girdim Limon ile ilgili veriyi aldım ancak gözüm diğer ürün gruplarına da takıldı. Ama siz sadece TÜİK’in LİMON verisine göz atın bence.

TÜİK Sayfasından

Sebze Üretimi 2025 Yılında Bir Önceki Yıla Göre Azaldı

Sebze ürünleri üretim miktarı 2025 yılında bir önceki yıla göre %0,9 oranında azalarak yaklaşık 33,3 milyon ton olarak gerçekleşti.

Sebzeler grubu ürünlerinden karpuzda %6,7, kuru soğanda %9,8, sivri biberde %1,8 oranında üretim artışı; domateste %7,6, salçalık kapya biberde %4,7, hıyarda %2,0 oranında üretim azalışı oldu.

Meyve Üretimi 2025 Yılında Bir Önceki Yıla Göre Azaldı

Meyveler, içecek ve baharat bitkileri üretim miktarı 2025 yılında bir önceki yıla göre %30,9 oranında azalarak yaklaşık 19,6 milyon ton oldu.

Meyveler grubunda, bir önceki yıla göre,

• Elmada %48,3,
• Çilekte %1,9,
• Şeftalide %46,1,
• Nektarinde %44,1,
• Kirazda %70,6,
• Üzümde %27,5,
• Narda %10,2

oranında üretim azalışı oldu.

Turunçgil meyvelerinden,

Mandalinada üretimde %5,8’lik artış oldu;

• Portakalda %17,5,
• Limonda %34,4

oranında üretim azalışı görüldü.

Sert kabuklu meyvelerden,

• Fındıkta %38,5,
• Cevizde %38,2,
• Antep fıstığında %61,5

Oranında üretim azalışı oldu.

• Muz üretiminde %1,2,
• Zeytin üretiminde %34,7 (buradaki azalışın nedenleri limondan daha vahim. Ama konumuz şimdi Limon).

azalış gerçekleşti.

Kaynak: https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53939

Rekoltede Azalış Gösteren Her Ürün İçin Yazacak Birkaç Cümlem Olsa da Bugün Limonu Ele Alıyorum.

Limondaki azalış için ilk etapta aklıma gelen nedenleri şu şekilde sıralayabilirim;

• Limon üreticisinin tüm yıl boyunca limonu yetiştirmek üzere yaptığı masraflara karşılık, limon tüccarlarının ürünü yok pahasına almaya çalışmaları, satın alsalar da ürün parasını uzun vadeli ödemelerle çiftçiye ödedikleri, bunun neticesinde de limon üreticisi her yıl limondan yeterli para kazanamamakla birlikte her geçen yıl limon üreticisi bırakın büyümeyi, küçülme yoluna gitmek zorunda kalıyorlar,
• Limon ağaçları Mart aylarından başlayarak limon çiçeği açmaya başlar, her daldaki limon çiçekleri, doğada yaşanabilecek soğuk ve don olmadıktan sonra, limon çiçekleri meyveye dönüşür ve minik limonlar büyümeye başlar. Ancak henüz limon çiçeği aşamasında kuvvetli don olması halinde ilk etapta portakal, limon, kayısı gibi ağaçlardaki çiçekleri kurutur, kuruyan çiçekler meyveye dönüşmez, meyveye dönüşmeyen çiçekler dökülür ve limon, portakal kayısı gibi ürünler o sene ürün vermezler. Bunun sonucunda rekolte umulanın çok altında kalır, rekolte az olunca, ürünün fiyatı adeta uçuşa geçer. Oldukça abartılı bir seviyeye gelir ürün fiyatları.
• Limon tüccarı, limon üreticisinin gırtlağını sıkar, ürünü yok parasına, hatta bir bardak sudan daha ucuz fiyata almaya kalkarsa, tepesi atan çiftçiler ürünü çoğu kez bedava dağıtır (zira ürünü dalından toplatmak işçi ücreti vermesine neden olacağından bedava vermeyi tercih eder), sonrasında her sene bu rezilliği çekeceğime limon ağaçlarını kökünden söker ve yerine başka fidanlar diker ve yetiştirir. Bu da limonun ilerleyen zamanda fiyatını yükseltir.
• Limonda yurt dışından ithalat yoluyla ürün getirtme, üreticinin belini bükmektedir. Limon ithalatı ile ilgili karar Resmi Gazete’nin 12.03.2026 Tarih 33194 Nolu sayısında yayımlandı. Limon ithalatına serbestlik getirildi ve gümrük vergileri %54’den %10’a düşürüldü.

Limon rekoltesinin düşmesinin nedenleri;

• Olumsuz doğa olayları: mevsim gereği don olması, kuvvetli fırtına olması, limon çiçeğinin yetişmesine engel teşkil edecek nedenlerin ortaya çıkması vs,
• Limon ağaçlarının kökünden sökülmesi, limonculuk yerine başka ürün yetiştirmeye karar verilmesi,

Şeklinde sıralanabilir.

Limonun Vahim Durumu İçin Çözüm Var mı?

Genel anlamda çözümsüz sorun yoktur. Birkaç çözüm önerim;

• Limon konusunda üretici çiftçiler, tüccar ile son raddeye kadar muhatap olmayıp, burada devlet şefkatli ellini limon üreticisine biraz daha fazla uzatmalı. Destekler farklı yönde arttırılmalıdır
• Zincir marketlere de iş düşüyor. Limonu ilk elden alıp, daha ucuza tüketiciye sunmaları yerinde olur. Ancak gördüğüm; bir ürünü direk üreticisinden alsalar da piyasa rayicinde satmayı tercih etme yoluna gidiyorlar,
• Yerel yönetimler de çiftçiye destek verebilir ve çiftçiden ürünü alıp, tanzim satış mağazalarında değerlendirebilirler,
• Meyve suyu üretim fabrikaları kimyasallarla sözüm ona limonata yapacaklarına, gerçek limonlarla limonata yapmayı deneseler, biraz maliyetli olsa da hem üreticiye hem de yurt ekonomisine destek vermeleri sağlanabilir. Tabii alım yapılırken tıpkı tüccar gibi çiftçiyi mağdur etmemesi gerekir,
• Girişimciler nasıl ki şalgamı Türkiye’nin bir numaralı içeceği yaptılarsa, çiftçiden limonu alıp, çeşitli ürünler yapıp, online satış ile yurdun her köşesine gönderebilirler.
• Devlet baba çiftçinin kullandığı mazota, gübreye sübvanse uygularsa nasıl olur sizce?

Limonun serüveni işte böyle.

Reşat BAĞCIOĞLU

ICC Uluslararası Ticaret Odaları

Türkiye Milli Komitesi

Türkiye Bankacılık Komite Başkanlığı Üyesi