Hizmet Alım İhalesinde Önemli Maliyet Bileşenlerinin Soyut Olarak Belirlenmesi?
Mehmet ATASEVER
Simdata Danışmanlık Y.K. Başkanı
Satınalma Dergisi’nin kıymetli okurları, yazımıza geçmeden önce, hepinizin Kurban Bayramını kutlar, sevdiklerinizle birlikte mutlu ve sağlıklı bayramlar geçirmenizi dilerim.
Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle; idarece gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulamasına konu önemli maliyet bileşenleri içerisinde yer alan bazı maliyet kalemlerinin soyut ve açıklamaya konu edilebilir alt kırılımlarının verilmediği, önemli maliyet bileşenlerinin açık ve net olması gerekliliği karşısında aşırı düşük teklif sorgulama yazısında yer alan “…Canlı ders giderleri,
-Deneme sınavı giderleri
-Koçluk öğrencileri giderleri
-Planlama giderleri
-Tercih Desteği giderleri
-Canlı Kısa Bilgi Yarışması giderleri
…
-Yapay Zeka Desteği ve Teknolojik Altyapı-Uygulama ve Platform giderleri…” şeklinde belirlenen önemli maliyet bileşenlerinin firmadan firmaya, kişiden kişiye değişebileceği, bu durumda sağlıklı bir aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılamayacağı iddialarına yer verilmiştir.
Konu İle İlgili Emsal Kamu İhale Kurulu Kararına Göre;
Yapılan inceleme ve tespitler neticesinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir.
Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için
isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.
79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler…” açıklaması,
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;
a) Adı: Dijital Eğitim Platformu Hizmet Alımı
b) Türü: Hizmet alımı
c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği
ç) Miktarı:30.000 adet YKS (Yükseköğretim Kurumları Sınavı)ye hazırlık dijital içerik platformu paketi alınması
Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.
d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: …… Büyükşehir Belediyesi Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı” düzenlemesi,
Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir. 25.2. 25.1 inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1.
Teknik Şartnamede Yükleniciye ait olduğu belirtilen diğer giderler.
25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır.
25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.
25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,
Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu; a) Verilen hizmetin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir” düzenlemesi yer almaktadır.
İdare tarafından 07.01.2026 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında önemli teklif bileşenlerinin “…teknik şartname maddelerinde belirtilen hizmet özellikleri fiyatlamada etkili olan ana bileşenler olarak belirlenmiştir.
Teknik şartnamede detayları belirtilen ürün ve hizmet özellikleri için;
Madde 4.1. Soru Çeşitliliği
-Yayınevi telif hakları giderleri
-ÖSYM telif hakkı giderleri
Madde 4.2. Konu Anlatım İçeriği ve Canlı Dersler
-Canlı ders giderleri
Madde 4.3. Denemeler
-Deneme sınavı giderleri
Madde 4.4. Öğrenci Koçluğu
-Koçluk öğrencileri giderleri
Madde 4.5. Planlama Modülü
-Planlama giderleri
Madde 4.6. Üniversite Tercih Modülü
-Tercih Desteği giderleri
Madde 4.7. Canlı Kısa Bilgi Yarışması
– Canlı Kısa Bilgi Yarışması giderleri
Madde 4.8. Çekiliş
-Tablet giderleri
Madde 4.9. Yapay Zeka Desteği ve Teknolojik Altyapı -Uygulama ve Platform giderleri…” şeklinde belirlendiği,
Başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük sorgulama yazısına yönelik idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, akabinde idarece gönderilen cevabi yazıda “…teknik şartnamede ana gider kalemleri tespit edilerek firmalardan bu konularda aşırı düşük açıklama yapılması istenmiştir.
Şikayete konu olan bu kalemlerin gider detaylarını açıklamak, maliyetlendirmek, bunları yaparken kullandığı parametreleri ve belgeleri sunmak teklif sahibinin yükümlülüğüdür…” ifadelerine yer verilerek şikâyet başvurusunun reddedildiği tespit edilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamaları ile ihale dokümanında yer alan düzenlemelerden; inceleme konusu hizmet alımı ihalesinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili aşırı düşük teklif açıklaması talep edileceği, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin idarenin takdir yetkisi kapsamında olmak üzere, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu, aşırı düşük teklif sahibi istekliler tarafından Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde sayılan yöntemler kullanılarak açıklama yapılabileceği anlaşılmaktadır.
İdareler tarafından ihale dokümanında sınır değerin altında teklif veren isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenileceği ve sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları değerlendirildikten sonra ihalenin sonuçlandırılacağına ilişkin düzenleme yapılması halinde, isteklilere gönderilecek olan aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde yer alan hükümler ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca, teklifte önemli olduğu tespit edilen maliyet bileşenlerine yer verilmesinin ve isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olan bahse konu önemli teklif bileşenlerinin belirtilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.
İdare tarafından hesaplanan sınır değerin altında teklif sunduğu tespit edilen isteklilere tebliğ edilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında; “…Uygulama ve Platform giderleri…” şeklinde belirlenen önemli teklif bileşeninin geniş ve belirsiz olduğu, anılan giderler kapsamında hangi maliyet bileşenlerinin açıklanması gerektiğinin net olarak belirlenmediği, yine “Uygulama ve Platform giderleri”ni de ihtiva eden “Canlı ders giderleri, Deneme sınavı giderleri, Koçluk öğrencileri giderleri, Planlama giderleri, Tercih Desteği giderleri, Canlı Kısa Bilgi Yarışması giderleri” şeklindeki giderlerin ayrıca önemli teklif bileşenleri olarak belirlendiği, dolayısıyla başvuru sahibi tarafından iddia konusu edilen ve idarece önemli teklif bileşenleri olarak belirlenen maliyetlerin mükerrerlik ve belirsizlik içerdiği, açık ve net bir şekilde belirlenmediği, bu durumda başvuru sahibi tarafından iddia konusu edilen ve idarece önemli teklif bileşenleri olarak belirlenen maliyetlerin ihale konusu işe ilişkin olarak ihale dokümanı kapsamında yer alan gider kalemlerinden hangilerini ihtiva ettiğinin anlaşılamadığı, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde aşırı düşük tekliflerin hazırlanması, değerlendirilmesi ve incelenmesine olanak tanınmadığı, bu itibarla aşırı düşük teklif açıklamasının sağlıklı yapılabilmesi ve tekliflerin eşit şartlarda değerlendirilebilmesi için idarece ihale dokümanında yer alan teklif bileşenleri içerisinden önemli teklif bileşenlerinin bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi suretiyle teklifi sınır değerin altında olan isteklilerin yeniden aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Mehmet ATASEVER
Simdata Danışmanlık Y.K. Başkanı
Sağlık Bak. SGB E. Bşk./KİK E. Üyesi
Mehmetatasever.org
https://www.simdata.org/