Kısmi Teklife Açık Araç Kiralama ihalesinde Bir Kısım Gerekçe Gösterilerek Diğer Kısımların İptal Edilmesi?
Mehmet ATASEVER
Simdata Danışmanlık Y.K. Başkanı
İtirazen Şikayet Konusu; Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle; İdarece ihalenin 4 kısmının da iptal edildiği, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmeler sonucunda ihalenin 2, 3 ve 4’üncü kısımlarında tekliflerinin geçerli kabul edildiği, ihalenin iptali kararına gerekçe olarak “kalan kısımlarda rekabetin sağlanamayacağı” ifadesine yer verildiği, kısmi teklife açık ihalelerde her bir kısmın bağımsız bir ihale olarak değerlendirilmesi gerektiği, tüm kısımlar için sundukları tekliflerin yaklaşık maliyetin belirgin bir şekilde altında olduğu, kamu menfaatine uygun ve ihale dokümanındaki tüm yeterlik kriterlerini haiz teklifler sundukları, ihalenin yenilenmesi halinde ise daha iyi teklif alınacağının net olmadığı gibi çok daha yüksek bir fiyatın oluşması durumunun da mümkün olduğu, ihalenin 1’inci kısmı için sundukları tekliflerinin mevzuat doğrultusunda geçerli sayılması halinde ihalede rekabetin tam anlamıyla tesis edileceği ve ihalenin iptalini gerektirecek hukuki bir zeminin kalmayacağının görüleceği, bahse konu gerekçelerle ihalenin tüm kısımları için ihalenin iptali kararının iptal edilmesi ve anılan kısımların kendi üzerlerinde bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
Konu İle İlgili Emsal Kamu İhale Kurulu Kararına Göre;
Yapılan inceleme ve tespitler neticesinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü, “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,
“İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.
İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.
İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.” hükmü,
“Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.
İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır.
İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21 inci maddenin (b) ve (c)bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz.” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 2’nci maddesinde “(1) İhale yetkilisince ihale onayının verildiği tarihten itibaren; sözleşmenin taraflarca imzalanıp notere onaylattırılması ve tescili ile noter onayı ve tescili gerekmeyen hallerde ise taraflarca sözleşmenin imzalanmasına kadar geçen süreçteki idari işlem ve eylemlere karşı aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından yapılacak başvuruların öncelikle idareye yapılması gerekmektedir.
(2) Ancak, idare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı idareye şikayet başvurusunda bulunulmadan, doğrudan Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulması gerekmektedir.
(3) İhalede geçerli teklif kalmaması nedeniyle veya ihalede geçerli teklif olmakla birlikte bazı tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması nedeniyle ihalede rekabetin oluşmadığı ve/veya kaynakların etkin kullanımının gerçekleşmediği gerekçesiyle ihalenin idare tarafından iptal edildiği durumlarda, aday veya istekliler tarafından başvuru veya teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına veya ihalenin iptali ile birlikte başvuru veya teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına karşı yapılan başvurular, ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılan başvuru olarak değerlendirilmez. Bu başvurular ihalenin iptaline yönelik bir başvuru olarak değerlendirilmediğinden, başvuruların öncelikle idareye yapılması, idareye yapılan şikayet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya on günlük süre içerisinde idare tarafından bir karar alınmaması hallerinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulması gerekmektedir. Ancak ihalenin iptali işleminden önce bir şikayet başvurusunun olduğu hallerde, başvuru veya teklifi değerlendirme dışı bırakılan aday veya isteklinin, teklifinin geçerli olduğuna ve bu nedenle ihalenin iptal edilmemesi gerektiğine yönelik olarak 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında öngörülen beş günlük süre içerisinde doğrudan Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunması da mümkündür.
(4) Kuruma yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine Kurul tarafından başvuru sahibinin teklifinin geçerli olduğuna dair düzeltici işlem kararı verilen hallerde, idarenin ihalenin iptali kararını geri alarak düzeltici işlem kararının gereğini yerine getirmesi zorunludur. İdarenin ihalenin iptali kararını geri almaması durumunda iptal kararına karşı yapılacak başvurunun doğrudan idari yargı mercilerine yapılması gerekmektedir.” açıklaması,
İdari Şartname’nin “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 32’nci maddesinde “32.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.
32.2. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum, bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemesi,
“İhalenin karara bağlanması” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu, yaptığı değerlendirme sonucunda gerekçeli kararını EKAP üzerinden oluşturur. İhale komisyonu kararı, üyeler tarafından e-imza ile imzalanır ve ihale yetkilisinin onayına sunulur.
İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde, e-imza ile imzalamak suretiyle ihale komisyonu kararını onaylar veya gerekçesini belirtmek suretiyle iptal eder. İhale komisyonu kararının ihale yetkilisince onaylanacağı tarihte EKAP üzerinden yasaklılık teyidi yapılır. Yapılan teyit işlemi sonucunda, her iki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.
34.2. İhale; kararın ihale yetkilisince onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.” düzenlemesi,
“Kesinleşen ihale kararının bildirilmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Kesinleşen ihale kararı, ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dâhil, ihaleye teklif veren bütün isteklilere, 34.1 inci madde uyarınca alınan ihale komisyonu kararı ile birlikte bildirilir.
35.2. İhale komisyonu kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır…” düzenlemesi,
Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşin süresi, işebaşlama tarihinden itibaren 36 (OtuzAltı) aydır
9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.
İdare tarafından EKAP üzerinden gönderilen 06.03.2026 tarihli ve “Bütün tekliflerin reddedilmesi sebebiyle ihalenin iptali kararı” konulu yazıda “…Komisyonumuz, 2026/118431 İKN ile ………. İl Sağlık Müdürlüğü ve Bağlı Sağlık Tesislerinin 36 Aylık Araç Kiralama hizmeti Alım İşinde en avantajlı teklif veren isteklilerin belgeleri uygun olmaması ve diğer isteklilerin teklifleri yaklaşık maliyet üstü olması ayrıca yukarıda belirtilen isteklilerin belge kaynaklı değerlendirme dışı kaldığından kalan kısımlarda rekabetin sağlanamayacağı tespit edildiğinden ihalenin iptal edilmesine yönelik düzenlenen işbu ihale komisyon kararı, ihale yetkilisinin onayına sunulmak üzere e-imza ile imza altına alınmıştır.” ifadelerine yer verilmiştir.
06.03.2026 tarihli ihale komisyonu kararına göre,
İhalenin 1’inci kısmına ilişkin olarak; İhaleye 3 isteklinin teklif sunduğu, ihale komisyonunca yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuru sahibi ……… (42.845.777,28 TL) ve ………. Tem. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin (44.664.588,00 TL) teklifinin yeterlik kriterlerini sağlamadıkları, ………. Sey. Tur. İnş. Nak. Haf. ve Petr. Ür. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin (54.133.200,00 TL) ise yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, yaklaşık maliyetin söz konusu kısımda 48.124.970,28 TL olarak hesaplandığı,
İhalenin 2’nci kısmına ilişkin olarak; İhaleye 3 isteklinin teklif sunduğu, ihale komisyonunca yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuru sahibi …….….. (4.977.722,16 TL) ve ………… Tem. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin (5.176.728,00 TL) geçerli kabul edildiği, idarece anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerekçesinin ihalenin 1’inci kısmına yönelik olduğunun anlaşıldığı, ……….. Loj. Paz. Taş. Tem. İnş. Özel Eğitim Tic. ve Ltd. Şti.nin teklifinin (5.649.228,00 TL) yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu belirtilerek değerlendirme dışı bırakıldığı, yaklaşık maliyetin söz konusu kısımda 5.570.678,16 TL olarak hesaplandığı,
İhalenin 3’üncü kısmına ilişkin olarak; İhaleye başvuru sahibi ………. (2.441.065,68 TL), ………. Tem. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (2.516.364,00 TL) ve ………… Turizm Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. (2.748.600,00 TL) tarafından teklif sunulduğu, bahse konu isteklilerin tekliflerinin anılan kısma ilişkin değerlendirme dışı bırakıldığına yönelik bir belirleme yapılmadığı, yaklaşık maliyetin söz konusu kısımda 2.785.339,08 TL olarak hesaplandığı,
İhalenin 4’üncü kısmına ilişkin olarak; İhaleye başvuru sahibi ………. (23.108.715,36 TL) ve ……….. Tem. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (23.295.276,00 TL) tarafından teklif sunulduğu, bahse konu isteklilerin tekliflerinin anılan kısma ilişkin değerlendirme dışı bırakıldığına yönelik bir belirleme yapılmadığı, yaklaşık maliyetin söz konusu kısımda 25.068.051,72 TL olarak hesaplandığı görülmüştür.
Anılan ihale komisyonu kararında ve idare tarafından EKAP üzerinden gönderilen 06.03.2026 tarihli ve “Bütün tekliflerin reddedilmesi sebebiyle ihalenin iptali kararı” konulu yazıda “en avantajlı teklif veren isteklilerin belgeleri uygun olmaması ve diğer isteklilerin teklifleri yaklaşık maliyet üstü olması ayrıca yukarıda belirtilen isteklilerin belge kaynaklı değerlendirme dışı kaldığından kalan kısımlarda rekabetin sağlanamayacağı tespit edildiği” gerekçesiyle ihalenin 4 kısmının da iptal edildiği anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesinde, ihale komisyonu kararı üzerine idarenin verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbest olduğu, ihalenin iptal edilmesi halinde bu durumun bütün isteklilere derhal bildirileceği, idarenin bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği, ancak talepte bulunulması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerinin talep eden isteklilere bildirileceği hüküm altına alınmış olup, bu çerçevede ihaleyi yapan idarelere ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisinin tanındığı ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda usule ve amaca uygun olarak kullanılması ve bu hususların değerlendirilmesinde somut olaya ilişkin koşulların dikkate alınarak Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler çerçevesinde karar verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
İhale komisyonu tarafından ihalenin 1’inci kısmında geçerli teklif kalmadığına yönelik değerlendirme yapıldığı, ancak 1’inci iddia kapsamında yapılan inceleme neticesinde başvuru sahibinin teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği sonucuna varıldığı, ihalenin 2’nci ve 4’üncü kısımlarında 2, 3’üncü kısmında ise 3 geçerli teklifin bulunduğunun anlaşıldığı, bahse konu tekliflerin yaklaşık maliyetin altında olduğu, kamu ihale mevzuatı kapsamında açık ihale usulü ve kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilen hizmet alımı ihalelerinde rekabetin sağlanması açısından bulunması gereken asgari geçerli teklif sayısına ilişkin bir sınırlamanın bulunmadığı, kısmi teklife açık ihalelerde isteklilerin teklifinin bir kısımda değerlendirme dışı bırakılmasının ihalenin diğer kısımlarında da değerlendirme dışı bırakılmasına neden olmayacağı, ihalenin her kısmında değerlendirmenin ayrı ayrı yapılması gerektiği, bu nedenle idarenin “isteklilerin belge kaynaklı değerlendirme dışı kaldığından kalan kısımlarda rekabetin sağlanamayacağı tespit edildiği” gerekçesinin idarenin ihalenin iptaline ilişkin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece ihalenin 4 kısmına ilişkin iptali kararının iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Mehmet ATASEVER
Simdata Danışmanlık Y.K. Başkanı
Sağlık Bak. SGB E. Bşk./KİK E. Üyesi
Mehmetatasever.org
0 312 963 13 63