Mobilya sektörü, Otomotiv ve Tekstil sektörleri ile paralel Türkye ekonomisi açısından ciddi stratejik öneme sahiptir. Şu an içinTürkiye’de firma sayısı oranına göre kurumsal olarak faaliyet gösteren mobilya üreticileri çok azdır.

[one_half]

Buna bakmayarak,İç Pazarın tüketim oranı, coğrafi konumdan kaynaklanan ihracat olanakları ve hammadde teminindeki kolaylıklarfirmalara kurumsal kimlik kasandırma şansını sunmaktadır.

Şirketleri büyüten ekonomik faktörler ve doğru organizasyondur.

Organizasyon içinde bulunan satış & pazarlama birimi kadar, satınalma birimi de şirket verimliliğini doğrudan etkileyen unsurlardandır.

Kurumsallaşmayı hedefleyen mobilya firmalarının Satınalma birim mekanizması nasıl olmalıdır?

Bu konuda bir kaç seçenekleri değerlendirebiliriz.

Öncelikle firmanın hedefleri, ürün çeşitleri ve öngörülen büyüme oranı belirlenir.

İlk yapılması gereken, önceki dönemde hammadde alımı rakamlarının belirlenmesi. Hangi firmayla ne kadar ciro yapıldı, hangi hammadde için ne kadar sipariş geçildi v.s.

Daha sonra ürün çeşidine göre hammadelerin sınıflandırılması.

Bu sınıflandırılma üç şekilde kategorize edilebilir: 1) Hammaddenin çeşidine göre, 2) hammaddenin kullanılacağı birim doğrultusunda, 3) hammaddenin hacmi ve niteliği doğrultusunda.

İlk seçenekte hammadeler kendi arasında sınıflandırılır:

1. Hammadde çeşidi:
2. Hırdavat (bağlantı elemanları, çivi v.s.)
3. Hacimli ürünler (yonga levha, sünger, mekanizmalar, kumaş v.s.)
4. Aksesuarlar (kulp, ayak, süsler v.s.)
5. Hammadenin kullanılacağı birimlere göre:
6. Modüler Mobilya (hırdavat, yonga levha, cam & ayna, kulp, ayak v.s.)
7. Yumuşak mobilya (hırdavat, sünger, kumaş, çivi, mekanizma v.s.)
8. Hammadenin hacmine göre:
9. Yonga levha, büyük mekanizmalar, kumaş, sünger v.s.
10. Hırdavat ve aksesuarlar.

Bu konuda en verimli ve anlaşılır sınıflandırma 2. Şıkta belirtilen, mobilyanın çeşidine göre yapılan sınıflandırmadır.

[/one_half]

[one_half_last]

Buna göre bir mobilya firmasında satınalma departmanı aşağıdaki bireyler oluşmalıdır:

1. Personel: Modüler mobilya malzemeleri satınalmacısı.
2. Personel: Yumuşak mobilya malzemeleri satınalmacısı.
3. Personel: Ticari ürünlerle ilgili satınalmacı
4. Personel: Teknik ürünlerle ilgili satınalmacı
5. Personel: Hizmet birimi satınalmacısı
6. Personel: Bu birimleri koordine eden Satınalma birimi müdürü.

Modüler mobilya ve Yumuşak mobilya satınalma personelleri, üretimde kullanılanacak hammadeyi en iyi şartlarda en iyi fiyata, en uygun kalitede sunan, ürün temininde süreklilik gösterebilen güvenilir firmalardan satınalmalılar.

Ticari ürünler, genellikle fabrika bünyesinde üretimi olmayan mağazalarda sergilenecek yan ürünlerdir. Buna tekstil, aksesuar masa, sandalye v.b gibi ürünler dahildir.

Ticari ürün satınalmacısı ürün ve Pazar konusunda tecrübeli olmalı, gerektiği zaman ürün satın aldığı firmaların AR-GE departmanı ile bereber çalışmalarda bulunmalı. Bu şekilde paket olarak alınıp satılacak ürünlerin seçimi daha da isabetli olur.

Satınalma birimindeki görevlerin en önemlisinden biri de Teknik ürün satınalmacısıdır. Sözkonusu personel makine techizat konusunda iyi deneyime sahip olmalı ve makineler için gereken yedek parçaların alım planını oluşturarak fabrikada üretimin durmaması için çalışmalıdır.

Bir diğer satınalmacı firma için gereken kırtasiye, ambalaj, otel, restorant v.s. gibi farklı mal ve hizmetlerin alımları ile ilgilenmesi gerekiyor.

Doğru şekilde organize edilmiş satınalma birimi, bilgi ve deneğim oranında bitmiş ürün maliyetini %15-%20 civarı etkilemektedir. Senelik satınalma devriyesi 5 – 10 miyon TL olan bir firmada bu oran şirkete ciddi katkı sağlayabilir.

Kurumsal kimlik kazanmak isteyen firmalar satınalmadan elde ettikleri net karı kısmen de olsa ürün fiyatlarına yansıtarak pazar payını artırır ve büyümeye doğru yol alırlar.

İlker İlqar ATASOY

 [/one_half_last]

BU YAZI SATINALMA DERGİSİ ŞUBAT 2013 SAYISINDA YAYINLANMIŞTIR.

Dergimizin ilk sayısında değerli hocamız Prof. Dr. Murat Erdal satın almanın hızla değişen mikro ve makro faktörler çerçevesinde artan öneminden;  satın alma yönetiminin ve satın almacının işletmenin stratejik hedeflerine ulaşmasındaki etkin rolünden söz etmişti. Aynı zamanda farklı satın alma türlerini de belirterek faaliyet artışı sonucu karmaşık bir yapıya doğru sürüklenme tehlikesi ile karşı karşıya olan yönetim süreçlerinde uzmanlaşma ve verimlilik kavramlarına değinmişti.

[one_half]

Yinelemekte fayda var: satın alma işletme ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla teknik spesifikasyonları tanımlanmış doğru kalitedeki ürünlerin doğru tedarikçilerden doğru zamanda doğru maliyetlerle temin edilmesidir. (Robert M. Monczka, 2009).

Burada önemle üzerinde durulması gereken konuların başında işletmenin ihtiyaçları, stratejik hedefleri ve elbetteki kaynakları doğrultusunda en uygun satın alma modelini oluşturması gerekliliğidir. Hocamızın da söz ettiği gibi zaman içinde değişen ihtiyaçlar ve şartlara göre değişik satın  alma biçim ve yöntemleri ortaya çıkmıştır.

[/one_half]

[one_half_last]

Bu yöntemlerin ve farklılıkların doğru saptanması ve analizi tüm işletme faaliyetlerinin başarısında etkin rol oynamaktadır. Bu açıdan bakıldığındaişletmelerde satın alma faaliyetlerinde yine dergimizin ilk sayısında incelendiği gibi gıda, tekstil, kimya, güvenlik gibi değişik sektörlerde görülen farklılıkların yanında daha genel bir bakış açısıyla ürün ve hizmet satın alma süreç ve faaliyetlerinde gözlenen farklılıklara daha yakından bakmakta fayda var.

Genel olarak sektörü, modeli ne olursa olsun bir satın alma operasyonunda göz önünde bulundurulması gereken satın almanın 7 doğrusu şöyle sıralanmaktadır:

[/one_half_last]

Doğru malzeme, ürün ve hizmet

Doğru miktar

Doğru kaynak/tedarikçi

Doğru kalite

Doğru fiyat

Doğru zaman ve yerde teslim

Doğru müşteri/talep sahibine teslim 

[one_half]

Bu yaklaşıma gelen eleştirilerin odağında özellikle “doğru” kavramının sektör, işletme ve yöneticilere göre farklı anlamlar taşıyabildiği gerçeği bulunmaktadır ki yazımızın ilerleyen aşamalarında bu 7 doğru üzerinden ürün ve hizmet satın alması farklarını incelerken “doğru”nun nasıl göreceli olarak değişik yorumlandığını zaten görmüş olacağız. Bir yandan da bu 7 doğru bir yol haritası görevi yapacak ve konumuzun dağılmadan bütünlük içinde ilerlemesini sağlayacaktır.

Ürün satın almada mal veya şeylerin mülkiyet devri söz konusu iken hizmet satın almada herhangi bir mülkiyet devri söz konusu değildir. Hizmet sağlayıcı talebiniz üzerine olanaklarını dönemsel olarakservisinize sunar, bir nevi kiralama biçimidir. Satın almaya konu bu olanaklarıninisiyatifi çoğunlukla hala hizmet sağlayıcıdadır.

Doğru ürün arayışlarında tedarikçinizin ürün gruplarından biri ya da bir kaçı ile ilgilenirsiniz. Tedarikçinizin finansal ve yapısal gücü elbetteki önemlidir ancak daha önemle üzerinde durulan spesifik olarak ürünün kendisidir. Fakat hizmet sektöründe alımı yapılacak olan şey, “olanaklar”,  tedarikçinin bütün işletme varlığı ve biçimiyle doğrudan alakalıdır. Dolayısıyla ürün satın almada doğru ürün ve doğru tedarikçi tanımları farklılık gösterse de hizmet alımlarında doğru hizmet kesinlikle eşittir doğru kaynak/tedarikçi diyebiliriz. Örneğin; hazır giyim sektöründe faaliyet gösteren bir tekstil firmasını ele alalım. Tedarik etmesi gereken en temel ürünlerden biri kumaştır. Üzerinde duracağı kendisine teslim edilecek olan kumaşın istediği spesifikasyonlara; iplik numarasına, rengine, desenine, enine uygun olup olmayacağıdır. Çoğu durumda kumaşın hangi makinelerle üretildiği, üretim sürecinde kullanılan kaynaklar, üretim ortamı, makine parkuru gibi detaylarla ilgilenmez, bilmez bile. Değerlendirilecek hedef malzeme onun için kumaşın kendisidir ve tedarikçinin işletme yapısı, kurumsal olanakları daha sonra değerlendireceği unsurlar arasındadır. Hâlbuki aynı tekstil firması kumaşını alıp ürettiği ürünün müşterisine teslimi için seçeceği taşımacılık firmasında farklı bir yaklaşım sergiler. Burada taşımacılık firmasının sunduğu taşıma araçları, istenilen destinasyona hizmetinin olup olmadığı, istenilen destinasyonda teslimatı sağlayabilecek acente ağının olup olmadığı… vb gibi taşımacının yapısal ve örgütsel özellikleri hakkında bilgi edinmeli ve asıl bunların kendi isteklerine uygun olup olmadığını değerlendirmelidir. Yani değerlendirilecek hedef malzeme onun için taşımayı gerçekleştirecek firmanın kendisidir.

Doğru kalite kavramı da aynı şekilde değerlendirilebilir. Örneğimizdeki tekstil firması yine kumaş satın almada kumaşın ürün kalitesi ile ilgilenirken taşıma hizmeti söz konusu olduğunda hizmet tedarikçisinin servis olanaklarının kalite ve güvenirliğini değerlendirir.

Özetle ürün satın almada alternatif tedarikçileri satın alınacak ürün üzerinden incelerken hizmet satın alırken tedarikçinin tam da kendisini ele alırız.

Doğru fiyat söz konusu olduğunda durum daha da hassaslaşıyor. Herhangi bir satın alma faaliyetinde en ucuz fiyatın en doğru fiyat olmadığı konusunda tüm satın almacılar hemfikirdir. Kalite, hız, ödeme ya da tedarikçinin sunacağı diğer avantajlarla birlikte değerlendirildiğinde fiyat sıralamasında ortalarda bulunan bir tedarikçi bile tercih edilebilir. Bu durum hizmet satın almasında çok daha büyük önem arz etmektedir. Çünkü hizmet alımlarındaki risk,alımın finansal maliyeti ile karşılaştırıldığında  büyük kalmaktadır. Dolayısıyla işletmeler hizmet alımlarında fiyat farklarına değil yine hizmet sağlayıcının güvenilirliğine ve hizmet kalitesine önem verirler. Yine örneğimizden yola çıkarsak 100 000 USD tutarındaki bir malın taşıması için 1000 USD yerine taşıma risklerini mümkün olduğunda azaltmak için daha tecrübeli ve donanımlı bir başka tedarikçi ile 1500 USD’ye anlaşma sağlamakta bir sakınca görülmez. Burada önemli olan teslimatın sağlam, zamanında ve sorunsuz yapılmasıdır. Ürün alımları yoğun fiyat hassas alımlar iken hizmet alımlarında bu hassasiyet karşılaştırıldığında ciddi oranda düşüktür.

[/one_half]

[one_half_last]

Bunlara ek olarak birçok hizmet türünde üretim ve tüketim aynı anda aynı yerde gerçekleşmektedir. Bu gerçek bile başlı başına doğru yerde ve doğru zamanda teslimat konusundaki farkları ortaya koyuyor sanırım. Ürün teslimatlarında zamanlama ve doğru yerde teslimat ön planda iken hizmet alımlarında hizmet faaliyetinin kendisinin gerçekleştiği yer ve zamanın iyi bir biçimde planlanması ön şarttır.

Doğru müşteri kavramı ise hizmet alımlarında çok önemle üstüne durulması gereken bir kavram. Özellikle büyük ölçekli işletmelerde ürün satın almada muhattapçoğunlukla  iç müşteriler yani şirket bünyesinde yer alan üretim ya da planlama departmanlarıdır. Her ne kadar nihai müşterinin talepleri söz konusuysa da talebi işleyen, ileten ve takip eden dahili departmanlardır. Halbuki hizmet alımlarında üretimin ve tüketimin dolayısıyla teslimatın aynı anda gerçekleştiği gerçeğinden de yola çıkarak muhattabın birinci elden nihai müşteri olduğunu belirtmek gerekir.  Bu açıdan hizmet alımından sorumlu kişilerin müşteri taleplerinin doğru ve hızlı anlaşılması  ve müşteri memnuniyetinin sağlanması hususlarında daha hassas ve yaratıcı olmaları gerekmektedir. Hizmet alımlarında satın almacı aynı zamanda müşteri temsilcisi görevini de üstlenmelidir. Gerekirse tüm süreç takibini müşterisi ile birlikte yapmalı ve hizmet sonlanana kadar her aşamaya dahil olup kontrolü elinde tutmalıdır.

Bu açıdan hizmet alımlarında çoğunlukla tedarikçi ve müşteri yüzleşir ve tanışır. Müşteriniz malların hangi lojistik firmasıyla geldiğini bilir, yemek servisinin hangi firma tarafından yapıldığı ortadadır, danışmanlık hizmeti aldığınız firmayı saklayamazsınız. Dolayısıyla işletmeler hizmet alımlarında tedarikçileri ile daha yakın ve daha güvene dayalı ilişkiler kurmak zorundadır. Ürün satın almada aynı durum istisnalar hariç geçerli değildir.

Bütün bunlara ek olarak kalite ölçüm ve değerlendirme ile ilgili farkları da belirtmekte fayda var. Ürün satın alırken teslimat aşamasında veya üretim sırasında varsa bir kalite kontrol departmanı tarafından ürünün istenen kalitede olup olmadığı anlaşılır ve süreç doğru yönetilirse durum nihai müşteriye aktarılmadan telafi edilebilir.Halbuki hizmet alımlarında kalite performans sırasında ölçülür ve gözlenir. Bu açıdan satın alma sorumlusunun hizmet ihtiyacının belirlenmesinden hizmetin gerçekleşmesi ve sona ermesine kadar tüm aşamalarında aktif ve alarm durumunda olması şarttır. Hizmet alımlarında takip ve kontrol çok daha etkin ve operasyonel düzeyde adım adım gerçekleştirilmelidir. Hizmet sunumu sırasında yaşanacak bir aksilik tüm satın alma faaliyetinin başarısızlığı anlamına gelir.

Gerek ürün satın alma gerekse hizmet satın alma alanlarında yıllar süren tecrübelerim doğrultusunda edindiğim izlenimleri ve gözlemlerimi paylaşmaya çalıştım. Bu farkların işletmeler tarafından rekabet stratejileri ile paralel satın alma stratejilerini oluştururken ve departmanlarını yapılandırırken önemle göz önüne alınması gerektiği inancındayım ki faaliyet amaçlarına uygun ve performans odaklı  modeller geliştirilebilsin. Satın alma yöneticilerinin ve sorumlularının da yine ürün mü hizmet mi satın  aldıklarına bağlı olarak kişisel ve kurumsal taktik, yöntem ve programlar oluşturmasında bu hususları dikkate almalarında fayda olduğunu düşünüyorum.

Genel hatlarıyla ele alınan tüm bu belirtilen farkların ürün ve hizmet türlerine, seçilen satın alma modellerine, sektörlere hatta bölgelere göre değişkenlik gösterebileceğini de belirterek her birinin tartışmaya açık olduğunu ve başka temel farkların da eklenebileceğini hatırlatmak isterim. Bu konuda yorum, eleştiri ya da katkıda bulunmak isteyenlerin dergimiz üzerinden fikirlerini paylaşmalarından mutluluk duyarım.

Fikirlerimizi, bilgi ve tecrübelerimizi paylaşma ve tartışma imkanı bulabildiğimiz bu dergi sayesinde satın alma faaliyetlerinde ve dolayısıyla işletmelerin ana faaliyetlerinde etkin gelişmeler elde edileceğine yürekten inanıyorum. Bu vesile ile tüm dergi ekibine bütün emekleri ve uğraşları için teşekkür ediyor ve başarılar diliyorum.

Serap Bekiroğlu

[/one_half_last]

BU YAZI SATINALMA DERGİSİ ŞUBAT 2013 SAYISINDA YAYINLANMIŞTIR.

Herkese Merhaba;

Öncelikle benim gibi sektörde genç bir kişiye bu fırsatı verdiği için sayın hocama teşekkürü bir borç bilirim.

Akabinde sektör de genç yeni arkadaşlarımıza ışık olacağı için şimdiden dergimiz hayırlı olsun.

Emeği geçen herkese sonsuz teşekkürler.

[one_half]

Bisküvi, çikolata, kek gibi gıda üretimi yapılan iş yerlerinde öncelikle her sektörde olduğu gibi çağa ayak uydurmak ve gelişen hızla büyüyen rakiplerinize karşı sürekli atakta olmanız gerekmektedir. Tabi ki bunu yaparken aklımızın bir köşesinden çıkarmamız gereken en önemli konu maliyetlerimizi de sürekli güncel tutup,  düşürecek adımlar atmalıyız ki nerde olduğumuzu bilelim. Alırken kazanmak için sadece en uygun fiyat tekliflerinitoplamak yeterli olmayacaktır. Tedarikçi araştırma, Tedarikçi seçimi, teklif toplama, uygun fiyat politikası belirleme, sözleşme süreci, lojistik gibi birçok süreçte en asgari girdi ile en fazla kazancı elde etmek gerekir. Böylelikle mal alırken kazanılır prensibinin altı boş kalmamış olur.

Satın almanın tadı ince ayrıntılar da gizli o ayrıntılara ne kadar dikkat edip görebilirsen ki bunların çoğu zamanla ve tecrübe ile doğru orantılı işte o kadar Satınalma işinden zevk alırsın. Ancak günümüz işletme sahiplerinin en çok yaptığı hataların başında gelen konu Satınalma işini kendilerinin en iyi yapabileceklerini düşünmeleri. Aslında Satınalma süreci incelendiği vakit Satınalma işi başlı başına bir sektördür.  Virgülden sonraki rakamların sayısının bile maliyetlerinizi etkilediği bir piyasada satın almanın işinin ve departmanlarının değeri virgülün solunda sonsuz rakamlarla ifade edilmelidir. Zaten bugün piyasa da bunu anlayan ve kavrayan firmaların nereler de olduğu aşikârdır.

[/one_half]

[one_half_last]

Tedarikçi firma seçimlerinde en önemli unsur tedarikçi firmanın sürekliliği olmalıdır. Sürekliliği olan firma kaliteli olmalı, kaliteli olan firma hizmeti iyi olmalı, hizmeti iyi olan ucuz olmalı gibi maddeleri en iyi yakalayan firmalar öncelikli olmalı. Günümüz piyasasında bu maddelere en iyi motive olan firmalar piyasa liderleri olarak sektörde yerlerini sağlamlaştırarak büyümetrendine girdikleri görülmektedir. Özellikle gıda sektöründe getirilen HACCP, BRC vb. sistemler hem tedarikçi seçimini etkilemekte hem üretici Firmaları etkilemekte hem nihai tüketicileri etkilemekte. Etki alanları malın alış şeklinden tutunda malı nasıl sevk edeceğinize, gelen malın nasıl üretilip nasıl tüketiciye ulaştıracağınıza kadar  sistemli bir şekilde düzene sokan firmalar başarıyı mutlaka yakalamış veya yakalayacaklardır. Çünkü sistemler disiplini gerektiriyor disiplinde başarıyı getirir.

Sonuç olarak üretim yapan firmalar çarksa bu çarkın en önemli  dişlisi satın almadır. Çünkü çarkın dönmesi için her ne gerekiyorsa bu mücadeleyi en çok veren yine satın almadır.

Değerinizi bilin….

İlker GÜNASLAN

Satınalma Departmanı

ilkergunaslan@simsek.com.tr

[/one_half_last]

BU YAZI SATINALMA DERGİSİ ŞUBAT 2013 SAYISINDA YAYINLANMIŞTIR.

2013 yılı fiyat anlaşmalarının ve satınalma bütçesinin hazırlanmasının ardından sıra satın aldığımız ürün/hizmet gruplarındaki maliyet kalemlerini  takip etmeye geldi. Yılın tamamının görülemediği veya riskin daha kısa vadeli olarak alınmasının istendiği durumlarda firmalar tedarikçileri ile 3 aylık (1.Çeyrek) anlaşmalarını yaptılar. 2.çeyrek anlaşmaları için fiyatların takibini sürdürmemiz gerekmektedir. Fiyat endekslerini yayınlayarak satınalma profesyonellerine maliyet kalemlerinin değişiminin izlenmesinde yardımcı olan TAYSAD fiyat endeksinin Eylül’2012 yılında kalarak güncellenmemesi ise hayal kırıklığı yarattı. Buradan TAYSAD’a fiyat endeksinin 2013 yılı için aylık güncel tutulmasını tekrar talep ediyoruz.

[one_half]

DÇÜD tarafından 2013 yılında 22milyon ton demir-çelik ihracatının açıkladığı, Türkiye’nin demir-çelik sektörünün artan hacmi ile ihracat rekorlarının kırıldığı; Hindistan’ın Çin’den ithal edilen yassı çelik ürünlerine %20 gümrük vergisi koyduğu dönemde demir-çelik sektörü önemini uzun dönemde de koruyacaktır. Bu sebeple yine önceliği baz metal fiyatlarına veriyoruz.

Ocak ayının geneline baktığımızda emtiaların Euro Bölgesi maliye bakanları toplantısının ve ABD’deki borç tavanı görüşmelerinin etkisinde kaldığını görüyoruz. Amerikan dolarının zayıflığının da emtia fiyatlarına destek olduğu öngörülüyor.

(Not : Veriler 22 Ocak 2013 itibariyle alınmıştır.)

Bakır :

2012 yılında global bakır tüketimi 2011 yılına göre %5 daha fazla büyümüştü. Talep özellikle BRIC ülkelerinde artış kaydetmişti. (Çin ve Brezilya %8, Rusya ve Hindistan %4) 2013 yılında talebin ABD ve EU bölgesinde artacağı tahmin edilmektedir. 2012 yılında global üretim ise Brezilya ve Peru’nun desteği ile tahminleri %2 üzerinde gerçekleşti. 2013 yılında da üretimin %6 artacağı öngörülüyor. Ancak son 1 ayda LME stok seviyesinde ~%10’luk bir artış oldu. (bkz. Tablo.1)

%40’lık pay ile dünyanın en büyük tüketicisi konumunda olan Çin’in 4.çeyrek büyüme rakamlarının yüksek olma beklentisi ile bakır fiyatlarında yukarı doğru bir hareketlenme görülse de yılbaşından bu yana değer kaybından kurtulamadı ve ibre tekrar aşağıya döndü. Sonucunda yılbaşından beri fiyatlarda büyük bir değişiklik olmadı.(bkz. Tablo.2) 2013 yılı beklentileri halen fiyatların yukarı yönlü maksimum %2 seviyesinde olacağı bu karşılık aşağı yönlü olarak %7 seviyelerine bile gelebileceği yönündedir.

Alüminyum :

2007 yılından bu yana arz fazlası veren Alüminyum fiyatlarının bu yıl, geçen yıla göre ortalama %6 yukarıda seyredeceğini öngörülüyor. Ocak ayının başında hafif yukarı doğru bir ivme yakalayan fiyatlar daha sonra gerilemeye başlayarak W2’de en düşük seviyesine ulaştı. Buna karşın yılsonu fiyat tahmini halen yüksek seviyesini korumaktadır. Stok seviyesinde çok %2 gibi küçük bir azalma görülmesine rağmen bunun fiyatları çok büyük oranda etkilemesi beklenmemektedir. Yine de stokların azalması fiyatlar da yukarı yönlü bir hareket sağlayabilir.

Çinko :

2013 yılında tüketimde %4’lük, üretim de ise Afrika’daki yeni tesisler ile birlikte %3’lük bir artışın beklendiği çinkoda fiyatların 2013 yılında 2012 yılına göre ortalama %8 yukarıda seyredeceği tahmin edilmektedir. Bu fiyat artış beklentisinin üreticileri teşvik ederek global üretimi 2 puan daha arttırması bekleniyor. Üretim artışına karşılık tüketim de beklenmeyen bir azalma olması durumunda ise fiyatlar aşağıya çekilecektir. Ancak çinko stoklarının W1’den sonra tekrar artması fiyatların yakın zamanda büyük bir değişikliğe uğramayacağını gösteriyor.

Nikel :

2013 yılında tüketimde %4’lük , üretimde %3’lük bir artış beklenen Nikelde; fiyatların 2013 yılında ortalama da %4’lük artması tahmin edilmektedir. Ancak üretim fazlasının devam edeceği beklentisi artışın bu kadar bile yükselmesini engelleyebilir. Nikel stoklarında da W3’e kadar büyük bir değişim görülmemektedir.

[/one_half]

[one_half_last]

Kurşun :

Dünyanın en büyük kurşun tüketicisi olan Çin’de özellikle akü endüstrisindeki artış beklentisini ile tüketimin 2013 yılında artacağı; üretimin de tüketime paralel olarak Peru ve İtalya’nın etkisi ile %4 artacağı öngörülmektedir. Kurşun fiyatlarının 2013 yılında ortalama %10 yukarıda seyredeceği tahmin edilmektedir. W3’e kadar stok değerlerindeki %10’luk düşüşte bu yukarı yönlü hareketi destekler nitelikte.

Kalay :

Çin’deki elektronik endüstrisindeki etki ile tüketimin 2013 yılında %4 artış; üretim de ise fiyat artış beklentisinin etkisi ile %7’lik bir yükselme beklenmektedir. Geçen yıl fiyatlardaki %20’lik ciddi düşüşten sonra üreticilerde kapasitelerini azaltmışlardı. 2013’te bu dengenin tekrar sağlanarak fiyatların ortalamada %6’lık bir artış yakalaması beklenmektedir.

Demir :

Yılbaşında beri demir fiyatlarından fiyatlarda bir değişiklik görülmedi. Piyasada Romanya menşeili ürünlerin de bulunması ise Erdemir fiyatları kompanse edilebiliyor. Ancak, W1 ‘de Kardemir inşaat demir fiyatlarını 25$/ton arttırdı. Döküm sektöründe kullanılan H1 ve H2 pik fiyatlarında ise bir değişiklik olmadı. Hurda demir fiyatlarında da W3 itibariyle bir artış olmadı.

Elektrik :

Sanayi elektrik fiyatlarında Ocak ayında bir artış açıklanmadı. 15 Ocak’ta Bakan Eroğlu, HES’lerin artmasıyla elektrik maliyet oralarının düşeceğini ve buna paralel olarak elektrik fiyatlarının da azalacağını bildirdi. Elektrik toptan satış firmalarının ise Ocak ayından itibaren daha iyi indirim oranları vermesi bekleniyor.

Doğalgaz :

Doğalgaz fiyatlarınında da Ocak ayında bir artış olmadı. Geçen sayıda belirttiğimiz üzere Gazprom fiyatları aşağı çekerse fiyatlarda azalma olabilir. Ancak, doğalgazda ithalat bağımlılığının göz ardı edilmemesi gerekli. Kış aylarında talebin daha yüksek olması nedeniyle Gazprom’da azalış olsa dahi fiyatlara yansıtılmayabilir. Dünyada ise doğalgaz fiyatlarında artış görüldü.

Petrol / Benzin :

84$ seviyesinden başlayan fiyatlar W3’e kadar %15’lik bir artış eğilimi seyretti. Buna karşı W3 kadar motorin fiyatlarında %1.2 artış oldu. Benzin de ise 24 Ocak’ta ~%2’lik bir artış yapıldı.

Döviz :

W3’kadar USD’de -%0.76’lık değişime karşın EUR’da -%0.20’lık bir azalış görüldü. Bu sebeple EUR/USD paritesi de 1,33 seviyelerinde seyretti.

Plastik :

W3’kadar Petkim PP fiyatlarında 50$, PVC fiyatlarında 15$’lık bir artış kaydedildi. PA fiyatlarında bir değişiklik görülmezken piyasalardaki HIPS fiyatlarında ~%3.77; ABS fiyatlarında ~%4.12’lik artışlar görüldü.

Kağıt :

Kağıt fiyatlarını OMÜD verilerine göre ocak ayında bir artış göstermedi. Ancak dünya piyasalarında kraft kağıttaki son üç aydır yaşanan artıştan dolayı kraft kağıt fiyatlarında artış görülecektir.

Gürkan Hüryılmaz

[/one_half_last]

BU YAZI SATINALMA DERGİSİ ŞUBAT 2013 SAYISINDA YAYINLANMIŞTIR.