Vesaik Mukabili Ödemelerde Riskleri Azaltma
Turan AKIN
ICC ACADEMY / CTFP Certificate
ICC ACADEMY / CTFP Certificate
Satınalmada Avantaj Sağlar, Ya İhracatta?
Hatırlanacağı üzere Vesaik Mukabili Ödeme bir malın ihraç ülkesinden yola çıkarılmış olduğunu gösteren belgelerin ihracat bedelinin alıcı tarafından ödenerek bankadan alınması yoluyla yapılan ödeme şeklidir, yani ihraç bedeli tahsil edildikten sonra vesaikin (belgeler) ithalatçıya teslim edildiği ödeme türüdür.İhracatçı İçin Riskler
İthalatçı Tarafından Malların Kabul Edilmemesi, Cayma Riski : Uygulamada en çok görülen risk, malların ithalatçı tarafından kabul edilmemesidir. Bunun nedeni o malın piyasa fiyatının saptanan fiyatın altına düşmesi olabilir. Satıcının sözleşme koşullarını yerine getirmedeki önemsiz ve amaçlı olmayan bir yanlışını öne süren Alıcı malları reddederek yeni ve kendi lehine düşük bir fiyattan yararlanma yoluna gidebilir. Nadiren de olsa ülke bazlı banka veya lojistik firmaların izni ile bedeli ödemeden önce malların kalite ve miktarını görme imkanı olmaktadır ve bu kötü niyetle kullanılabilmektedir.
Böyle bir tutum karşısında ihracatçı hayli güç bir durumda kalabilmektedir. Malları yabancı bir ülkede beklemekte ve büyük bir olasılıkla da depolama giderleri artmaktadır. Yeni bir alıcı bulunsa bile mallar daha düşük bir fiyattan satılabilmektedir. Bu tür bir olanağın bulunmaması durumunda malların ithal ülkesinden getirilmesi gerekmektedir. Bazı ülkelerde Alıcının da iade onayı gerekir ki çoğu kötü niyetli Alıcı buna izin vermemektedir. UCP 522 sayılı kurallar gereği Bankalar ödenmeyen Vesaiki 60 gün içinde gönderici bankaya iade eder.
Poliçenin Vadesinde Ödenmemesi: İhracatçıların karşılaşabileceği diğer bir risk de ithalatçının kabul etmiş olduğu poliçeyi vadesi geldiğinde ödememesidir. İhracatçı, görüldüğünde ödemeli bir poliçe karşılığında satış yapmaya göre çok daha dezavantajlı bir durumdadır. Çünkü ithalatçı poliçeyi kabul etmekle belgeleri almaya hak kazanmıştır. Bunun sonucu olarak da malları çekecektir ve ürünlerle ilgili aslı olmayan bahaneler uydurup indirim isteyebilir, bu ihtimal dahilindedir.
Bazen sözleşme Avalli Poliçeli olsa da nasıl olsa Mal vardı düşüncesi ile Alıcı avalden vazgeçip kabul kredili vesaik mukabiline dönebilmektedir.
Kambiyo kısıtlamaları: İhracatçı için risklerden bir diğeridir. İthalatçı iyi niyetli olduğu halde, ülkesinin döviz tahsisi uygulaması ihracatçının parasını almasını geciktirebilir, hatta tümüyle engelleyebilir. Bu bağlamda, daha genel bir anlatımla ülke riski ihracatçı için düşünülmesi ve değerlendirilmesi gereken önemli bir konudur, ön araştırma gerektirir. Bangladeş gibi bazı ülkeler sadece akreditifle çalışır, bazıları ürün bazlı kısıtlamalar yapar vs. En nitelikli bilgi Müşavire Danışın uygulaması ile Ticaret Müşavirlerimizden alınabilir.
Alıcının Mali Güçlük İçinde Olması: Alıcının mali güçlüklerle karşı karşıya kalmış olması durumu satıcıyı güç durumda bırakacaktır.
Alıcının Basiretli Bir Tacir Gibi Davranmaması: Satıcı bilmeden ticari ahlaktan yoksun bir alıcı ile bağlantıya girmiş olabilir. Bu kişi geçerli hiçbir neden bulunmaması durumunda malları almama tehdidinde bulunarak satıcıyı malını düşük fiyattan satmaya zorlayabilir. Satıcı istemeden böyle bir durumu kabullenmek zorunda kalabilir.
Banka Personelinden Kaynaklanan Riskler, Hatalar: Uzman olmayan bankacı hataları.
İthalatçı İçin Riskler
Bu yöntemde alıcı için en büyük risklerden biri, vesaik bedelini ödemeden ya da vadeli poliçeyi kabul etmeden malları göremeyecek olmaktır. Zira alıcı malların siparişe uygun yüklenip yüklenmediğini bilemeyecek ve vesaiki almadan da bunu kontrol edemeyecektir. Mallar sözleşmede yer alan nitelikleri haiz olmayabilir, talep edilen üründen bambaşka bir mal gelebilir.
Mallar tahsil eden bankanın adresine gönderilse dahi, bankalar vesaikin şeklinden veya doğruluğundan sorumlu değildir. İthalatçı Mallarla ilgili şikayeti direkt satıcıya yapması gerektiğini baştan bilmelidir.
İthalatçı; ihracatçının saygınlığı, iyi niyeti ve malları siparişe uygun olarak hazırlayıp hazırlamadığı konusunda baştan bilgi sahibi değildir.
İhracatı İçin Riskleri Azaltmanın Yolları
1. İthalatçı ve ülkesi konusunda sürekli olarak sağlıklı ve güncel bilgilere sahip olmak. Eğer o ithalatçıya ilk kez mal satılacaksa veya tereddüt varsa çeşitli kaynaklardan (daha önceden ona mal satan diğer ihracatçılar, müşavirliklerden, ticari istihbarat şirketlerinden, test, gözetim şirketlerinden vs.) bilgi toplamaya çalışılmalıdır.
2. Malları varış limandaki antrepoyu da kapsayacak biçimde sigorta ettirmek,
3. Dış ticaret işlemine başlamadan önce ithalatçıdan bir miktar ödemeyi (bu olası zararları karşılayacak büyüklükte olmalıdır) peşin olarak almak.
4. Tahsil vesaiki ihracatçı için açık hesaba (open account) göre daha güvenli bir ödeme yöntemi iken akreditifle karşılaştırıldığında daha az güven vericidir.
5. Eş zamanlı olarak Eximbank, Alacak Sigortası şirketleri üstünden ihracat sigortası yapılabilir. Özellikle ilk işlemlerde her halükarda kısmen de olsa peşinat alınmalıdır.
6. Taşıma belgeleri (Konişmento) Alıcı firma yerine mutlaka banka adına düzenlenmeli,
7. LOI (LETTER OF INTENT) Niyet Mektubu, iş dünyasında önemli bir belge olarak öne çıkmaktadır. İki taraf arasında yapılacak olan bir anlaşmanın ön mutabakatını beyan eden bu mektup, olası bir iş ilişkisi için temel şartları belirlemekte ve tarafların ciddiyeti, niyetlerini ortaya koymaktadır. Alıcıdan istenecek detaylı bir LOI ihracatçının olumlu veya olumsuz karar vermesini kolaylaştıracaktır.
İthalatçı İçin Riskleri Azaltmanın Yolları
Müşterini Tanı ilkesi gereği güvenilir tedarikçi/satıcı bulmak işlem temellerindendir.
İthalatçı ödemeyi yapması sonrası Vesaiki bankadan alıp Malları görebildiği için gelen ürünün Sözleşmeye uygun olmaması, kalitesiz, düşük miktarda vs olma durumu var. Bunun için Uluslararası kabul gören test, denetim ve gözetim şirketleri üstünden yükleme öncesi hatta imkan varsa varış yerinde numune ile kontrol ettirilebilir. Bu belge talebi Sözleşmeye yazılıp Satıcı diğer belgelerle birlikte bunu da bankasına teslim eder ve Alıcının bankasına gönderir.
Gelen belgelerin kopyaları mallar daha yola çıkmadan Satıcından istenip kontrol edilmeli.
Büyük tutarlı işlemlerde malın tamamı yerine partiler halinde sevkiyat talep edilip riskler dağıtılmış olur.
Taşıma sigortası (özellikle CIF/CIP dışı teslimlerde) mutlaka yaptırılmalı, hasar ve kayıp riskleri azaltılmalı.
Yeni yılın siz ve ailenize, sevdiklerinize sağlık, huzur ve mutluluk getirmesini diliyorum.Turan AKIN
ICC ACADEMY / CTFP Certificate