Araç Kiralamada Yetki Belgesi, Filo Standardı ve Tüketici Hakları Yeniden Düzenleniyor
Şaban KÜÇÜK – Galip ŞAHİN
Peki Yeni Kurallar Sektörü Nasıl Değiştirecek?
Araç kiralama işi turizmden ticarete, bireysel ulaşımdan şirket mobilitesine kadar geniş bir alana hizmet veriyor. Araç güvenliği, depozito uygulamaları, hasar süreçleri, çevrim içi platformlar ve kayıt düzeni sektörün temel başlıkları arasında yer alıyor.
Ağustos’ta yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik bu alanların önemli bir bölümünü tek çerçevede düzenliyor. Düzenleme, kiralama sözleşmesinin ötesine geçerek faaliyet izni, filo yapısı, araç yaşı, kilometre sınırı, depozito ve platform süreçlerine ilişkin yeni kurallar getiriyor.
Bu yazıda yeni düzenlemenin ne getirdiğine, sektörün bugünkü büyüklüğüne ve işletmeler açısından hangi başlıkların öne çıktığına bakacağız. Satın alma profesyonelleri için önemli bir gündem olacak.
Önce Kapsamı belirleyelim. Hangi Kiralamalar Yeni Düzenlemeye Giriyor?
Yönetmelik tüketicilere yönelik kiralama faaliyetlerini kapsıyor. Uzun süreli kiralamalar, kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar, paylaşımlı kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamaları kapsam dışında. Bu ayrım önemli. Çünkü sektörün toplam filo büyüklüğü ile Yönetmeliğin doğrudan uygulama alanını aynı rakam gibi okumamak gerekiyor.
TOKKDER-NielsenIQ verilerine göre operasyonel ve günlük kiralama birlikte değerlendirildiğinde sektörün 2026 yılı ilk yarı sonundaki toplam filosu 405.740 araç. Bunun 237.743 adedi operasyonel kiralama, 167.997 adedi günlük kiralama filosunda yer alıyor. Yönetmeliğin tüketici kiralamalarına odaklanması nedeniyle 405.740 aracın tamamını doğrudan düzenleme kapsamındaki filo olarak değerlendirmek doğru olmaz.
Yetki Belgesi Geliyor; Faaliyet Daha Kurallı Bir Yapıya Geçiyor
Yeni dönemde ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmeler için yetki belgesi zorunlu olacak. Başlıca şartlar arasında gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti, meslek odası kaydı ve faaliyet kayıtlarında motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetinin bulunması yer alıyor. Yetki belgesi başvurusunda bulunan motorlu kara taşıtı kiralama sorumlusunun on sekiz yaşını doldurmuş, en az ilköğretim mezunu, iflas etmemiş veya itibarını yeniden kazanmış ve Yönetmelikte sayılan belirli suçlardan hüküm giymemiş olması; ayrıca mesleki yeterlilik belgesine sahip bulunması gerekiyor.
Ticaret Bakanlığı, kiralama faaliyetleri ile kiralamaya konu taşıtların takip ve kontrolü amacıyla Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemini oluşturacak. Yetki belgesi başvuruları ve belgeye ilişkin işlemler bu sistem üzerinden yürütülecek; kiralamaya konu taşıtlar da Bilgi Sistemine kaydedilecek.
Araç Yaşı ve Kilometre Sınırı Filo Planını Değiştirir mi?
Klasik taşıtlar hariç, model yılına göre altı yaşın üzerindeki araçlar kiraya verilemeyecek. Kilometre sınırı diğer araçlarda 180 bin, yalnızca elektrik motorlu araçlarda ise 300 bin kilometre olarak belirlenmiş durumda. Periyodik bakımı zamanında yapılmamış veya ağır hasar kaydı bulunan taşıtlar da kiralamaya konu edilemeyecek.
Bu hükümler işletmelerin yatırım takvimini doğrudan etkiliyor. Araç ne zaman filoya alınacak, ne kadar süre kullanılacak, hangi kilometrede satışa çıkarılacak ve yenileme hangi finansmanla yapılacak? Yeni dönemde bu soruların aynı plan içinde cevaplanması gerekecek.
Finansman koşulları da bu planı doğrudan etkiliyor. TCMB, 10 Eylül 2026 tarihli kararında politika faizini %37 seviyesinde sabit tuttu. Özellikle yaş ve kilometre sınırına yakın araç sayısı yüksek olan işletmelerde finansman kapasitesi, uyum maliyetinin temel belirleyicilerinden biri olacak.
Asgari Filo Şartı Her Yerde Aynı Değil
Büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini geçen ilçelerinde faaliyet gösteren işletmeler için en az 10 araç şartı bulunuyor; bu araçların en az 5’inin işletme adına tescilli olması gerekiyor. Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir belediyesi olmayan illerde ise asgari filo 5 araç, işletme adına tescilli asgari araç sayısı 2 olarak belirlenmiş.
Ayrıca büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini geçen ilçelerinde filoda, birinin Türkiye’de üretilmesi koşuluyla en az iki hibrit veya yalnızca elektrik motorlu taşıt bulundurulması gerekecek. Böylece düzenleme filo büyüklüğünün yanında filo bileşimine de müdahale ediyor.
Depozito, İptal ve Hasar Uygulamalarında Daha Açık Kurallar
Tüketici tarafındaki en somut değişikliklerden biri depozito. Bir ila altı günlük kiralamalarda depozito en fazla üç günlük kira bedeli, yedi ila yirmi dokuz günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla yedi günlük kira bedeli kadar olabilecek. Araç iade edildikten sonra depozitonun yedi gün içinde tüketiciye geri ödenmesi gerekiyor.
Ön ödemeli rezervasyonlarda, araç teslimine 24 saatten az süre kalmamış olması şartıyla tüketici rezervasyon tarihinde gerekçe göstermeden ve kesinti olmadan değişiklik veya iptal yapabilecek. Olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranma için bedel talep edilemeyecek; bu nedenle depozitodan kesinti de yapılamayacak.
Sigorta güvencelerinin kiralama bedeline dahil edilmesi, kiracının sigortadan yararlanmasının ek ücret veya şarta bağlanmaması ve belirli koşullar dışında değer kaybı bedeli talep edilememesi de uyuşmazlık yönetimini doğrudan etkileyecek. Teslim-iade formu, fotoğraf, hasar tespiti ve depozito kaydı işletmeler açısından uyuşmazlık ve tahsilat süreçlerinde daha önemli hale gelecek.
İlan ve Aracı Platformlar da Sistemin İçinde
İlan ve aracı platformlara da yeni yükümlülükler geliyor. Platformların işletmelerin yetki belgesini Bilgi Sistemi üzerinden kontrol etmesi, yetki belgesi olmayan işletmelerin üyeliğine veya kaydına izin vermemesi ve ilan verme yetkisini doğrulaması gerekecek. Mevcut platform sözleşmelerinin 1 Temmuz 2027 tarihine kadar Yönetmeliğe uygun hale getirilmesi gerekiyor. Geçiş hükmüne göre platformların Yönetmeliğin 18 inci maddesinin birinci fıkrasındaki yükümlülükleri 1 Ocak 2028’e kadar uygulanmayacak.
Buradaki değişiklik özellikle dijital satış kanalları açısından önemli. Yetki doğrulaması, ilan bilgisi ve müşteri başvuru süreci artık kanal yönetimiyle birlikte mevzuata uyum kapsamında da izlenecek.
Sektörün Ölçeği Ne Söylüyor?
TOKKDER-NielsenIQ 2026 ilk yarı verileri sektörün ekonomik ağırlığını gösteriyor. Araç kiralama sektörü yılın ilk altı ayında 96.519 yeni araç satın aldı ve araç yatırımları üzerinden yaklaşık 90 milyar TL vergi ödedi. Günlük kiralama sektörü aynı dönemde 18,7 milyon kira günü ve 2,2 milyon kiralama kontratı üretti. Günlük kiralama tarafındaki yeni araç yatırımı yaklaşık 114 milyar TL, aktif büyüklük ise 231,5 milyar TL seviyesinde gerçekleşti.
Bu ölçek, düzenlemenin sektör üzerindeki etkisini daha görünür hale getiriyor. Yüksek işlem hacmi, ciddi araç yatırımı ve önemli vergi katkısı bulunan bir sektörde faaliyet standardı yeniden tanımlanıyor.
Yeni Takvim Nasıl İşleyecek?
| Tarih | Başlık | İşletme açısından anlamı |
| 1 Ocak 2027 | Genel yürürlük | Yeni faaliyet ve tüketici kuralları yürürlüğe giriyor. |
| 1 Temmuz 2027 | Yetki belgesi / platform sözleşmeleri | Mevcut işletmelerin yetki belgesi geçişi ve mevcut platform sözleşmelerinin uyarlanması. |
| 1 Ocak 2028 | Filo ve taşıt şartları | Asgari filo, mülkiyet ve taşıt niteliklerine ilişkin geçiş süresinin sonu. |
Peki İşletmeler Nereden Başlamalı?
Bize göre ilk iş, Yönetmelikteki son tarihlere bakıp beklemek olmamalı. Çünkü filo dönüşümü son gün yapılabilecek bir iş değil. Önce mevcut araç parkının yaş ve kilometre dağılımı çıkarılmalı. Ardından hangi araçların 2027 ve 2028 içinde yenilenmesi gerekeceği görülmeli. Bu çalışma yapılmadan sağlıklı bir yatırım ve finansman bütçesi oluşturmak zor.
İkinci konu müşteri dosyası. Rezervasyon, sözleşme, teslim, iade, hasar, depozito ve ödeme kayıtlarının aynı işlem zincirinde tutulması gerekir. Uyuşmazlık çıktığında haklı olmak kadar, bunu belgeleyebilmek de önemli.
Üçüncü konu platform ve veri altyapısı. Yetki belgesi kontrolü, ilan süreçleri ve Bakanlığın Bilgi Sistemi ile oluşacak veri akışı şirketlerin mevcut yazılım ve operasyon süreçlerinde değişiklik gerektirebilir. 2027’ye girerken hukuk ve operasyon birimlerinin yanı sıra finans, bilgi teknolojileri, satış ve iç kontrol ekiplerinin de hazırlık sürecine birlikte dahil olması gerekiyor.
Sonuç: Yeni Dönem Daha Yüksek Bir Faaliyet Standardı Getiriyor
Yeni düzenlemenin yönü açık. Araç güvenliği, tüketici hakkı, kayıt düzeni ve dijital platformlar aynı çerçevede ele alınıyor. Bunun sektör açısından sonucu daha yüksek bir faaliyet standardı olacak.
Uyum yükü işletmelerin mevcut filo yapısına, finansman kapasitesine, kayıt düzenine ve sistem altyapısına göre farklılaşacak. Yaş ve kilometre sınırına yakın araçların ağırlığı arttıkça filo yenileme ve finansman ihtiyacı da artabilir.
1 Ocak 2027 yürürlük tarihi. Hazırlık sürecinin ise bugünden başlaması gerekiyor.
Şaban KÜÇÜK – Galip ŞAHİN
Kaynaklar
- T.C. Ticaret Bakanlığı: Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik ve Bakanlık bilgilendirmesi, Ağustos 2026.
- TOKKDER-NielsenIQ: 2026 yılı ilk yarı Operasyonel Kiralama ve Günlük Kiralama Sektör Raporları.
- Resmî Gazete: Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, 15.08.2026, Sayı 33341. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/08/20260815-1.htm
- TCMB: Para Politikası Kurulu, Faiz Oranlarına İlişkin Basın Duyurusu, 10 Eylül 2026.
Not: Sektör büyüklüğüne ilişkin 405.740 araçlık toplam filo verisi operasyonel ve günlük kiralama toplamıdır. Yönetmeliğin kapsamı bu toplamla birebir özdeşleştirilmemiştir. Yazıda Yönetmelik kapsamı ile sektör verileri ayrı ayrı değerlendirilmiştir.