Döviz Kuru ve Faizin Yüksekliği İthalatı Nasıl Etkiler?

Reşat BAĞCIOĞLU
Reşat BAĞCIOĞLUhttp://www.rblecturer.com
Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü İngilizce bölümünden mezun olduktan sonra kısa süre İngilizce öğretmenliği yaptıktan sonra Dışbank’ta (Fortisbank) kambiyo, dış işlemler, krediler servisinde bankacılık hayatına başladı ve 25 yıllık bankacılık mesleğinde şube müdürü olarak emekli oldu. 2007 yılında emeklilik sonrası akademisyenlik, banka genel müdürlükleri ile çeşitli ihracatçı birliklerinde dış ticaret, dış ticaretin finansmanı, akreditif, Türk Eximbank ve döviz kredileri eğitimlerini vermekle birlikte firmalara danışmanlık misyonunu da sürdürmektedir.

İTHALAT

Çok basit tanım ile yurt dışından satın aldığımız mallar şeklinde açıklayabiliriz. Ülkemizde olmayan veya mevcudiyeti az olan malların yurt dışından ithal edilmesi veya ülkemizde fiyatı aşırı yükselen malların fiyatını kırmak ve piyasayı dengelemek veya bazı ihracat kalemlerinin üretiminde kullanılmak üzere hammadde satın alınarak ülkemizde işlenip, katma değer sağlanıp tekrar ihraç etmek amacıyla yurt dışından ithalat yapılmaktadır.  İthalat maliyetlerimiz ne kadar düşük olursa ülkemizde tüketime, serbest dolaşıma sunulan malların fiyatı da bir o kadar düşük maliyeti olacaktır.

İTHALAT MALİYETİNİ ETKİLEYEN UNSURLAR

İthalat maliyetlerini etkileyen en önemli faktörlerden bir tanesi döviz kurunun fiyatlamasıdır. Ancak maliyeti etkileyen unsurlardan bir tanesi döviz kurları derken “işte söylemek istediğim günah keçisi budur” demek doğru bir yaklaşım olmaz. Döviz kurları da bir etken olsa da ithalat maliyetlerini etkileyen diğer etkenleri şöyle sıralayabiliriz;

  • Gümrük vergisi
  • Ek gümrük vergisi
  • TRT Payı
  • Konut Fonu kesintisi
  • Vadeli olarak ithal edilen mallara ait KKDF (Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu)
  • DFİF (Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (Bu kesinti ithalatçılardan alınır, ihracatçılara ihracatı teşvik kalemleri arasında ödenir)
  • Diğer vergiler (burada yer almayan diğer vergiler)
  • Finansman kredi ile sağlanmışsa banka kredi faizleri
  • Piyasada oluşan gerçek enflasyon. Piyasa enflasyonu.
  • İşletme giderleri
  • Navlun giderleri . Günümüzde bazı destinasyonlara navlunun % 300 artış sağladığını söylemek hiç de sürpriz değil. Bu anormal navlun artışı, ithalat maliyetlerini olumsuz etkileyecektir.
  • Sigorta giderleri
  • Ürünün fiyat dalgalanmaları
  • İthalat işlemi ile ilgili operasyon giderleri

DÖVİZ KURU VE FAİZİN YÜKSEKLİĞİ İTHALATI NASIL ETKİLER?

Döviz kuru ve faizin yüksekliği ithalat maliyetlerini olumsuz olarak etkileyen iki unsur olmakla birlikte diğer unsurların belli başlı olanları yukarıda belirtilmiştir. Önce faizi ele alalım; İşletme giderler ve ithalatın finansmanı için banka kredisi kullanıldığında, paranın yüksek maliyeti ürün maliyetine olumsuz etki yapacaktır. Zorunlu olmayan ve alternatifi yerli ürün olarak da bulunabilen ithal kalemlerine talep azalacak, azalan talep, daralan piyasayı, daralan piyasa da daha az iş ve az istihdama sebep olmakla birlikte işsizlik rakamlarının artmasına asli etken gibi görünecektir.

Şu aşağıdaki Dolar grafiğine göz atıldığında, ithalatçılar ithalat yapacağına adeta pişman olmuş durumdalar. Ani kur artışı ithalat kaleminde beklenmedik zararların bilançoda yer almasına neden olacaktır.19 Mart 2021 kur C/7.1900 ile 21 Mart 2021 kur C/8.2700 tarihleri arasındaki dövizdeki aşırı oynaklık olağan koşullarda tahmin edilemez bir sıçramadır. Ancak ekonomimizde döviz kurlarının “çarşaf gibi sakin bir deniz” olarak görmek yerine “fırtınalı havadaki hırçın denizin dalgalarını” görmek ve hangi dalganın ne zaman geleceğini tahmin edemeyip, her zaman hırçın bir dalgada alabora olmamak adına temkinli olmakta yarar var.

Aşağıdaki grafiğe baktığımızda ise işte tam da ihracatçılara göre bir döviz piyasası demekten kendimi alamıyorum. 1 Temmuz 2008 yılından 1 Ekim 2020 tarihine kadar döviz kurundaki artış % 711. Aradan sadece 12 yıl geçmiş.

Bu arada ilave bilgi vereyim; Bu süreç içinde 2018 yılı enflasyon rakamları standart sapma yapmış olup (UFE % 33, TÜFE % 20.30) , değerlendirme dışında tutulursa, 2008 yılından bugüne kadar TÜİK’in resmi enflasyon verileri de yıl bazında ortalama 2012 yılı en düşük % 2.45 ila 2021 Mart ayı 14.60 arasında olduğunu da söylemek isterim. Biraz kafa karışıklığı olsa da rakamlar böyle. İthalat maliyetlerini piyasa enflasyonu, bu bağlamda oluşan yüksek faiz ve dalga boyu oldukça yüksek olan döviz kurlarının hareketini ve tüm alınan gümrük vergileri ile operasyon giderlerini de harmanlarsak ithal ürünlerinin gerçek maliyeti ortaya çıkacaktır.

Özetle söyleyecek olursam; döviz kuru ve faizlerin yüksekliği ithal maliyetlerini olumsuz yönde etkileyecektir. Fiyatlar yukarı çıkacak, zorunlu ithal kalemleri dışındaki ithalatlar, yerli üretim emsallerden karşılanacak, ithalata dayalı faaliyetini sürdüren sektörlerde istihdamda azalma olabileceğini de unutmamak gerekir. Ancak DİİB – Dahilde İşleme İzin Belgesi çerçevesinde, ihraç maksadıyla vergilerden arındırılmış geçici olarak yurdumuza sokularak işlenip, üzerine katma değer sağlanıp, tekrar yurt dışına ihraç edilecek ürünlerin maliyetlerinin de artacağı ve hammaddesi ithalata dayanan veya DİİB kapsamında önce ithalat, sonrasında  ihracat yapılmak istenildiğinde durumun pek parlak  görünmediği, ihracat pazarında daralma yaşanacağı gün kadar sarihtir.

Dünya pazarında fiyatlara ve alternatif ürünlere erişmek hiç de zor değil.

REŞAT BAĞCIOĞLU

 

PAYLAŞIMLAR

Lütfen yorumunuzu girin !
Lütfen adınızı giriniz.

Pazarlık Yönetimi Yazı Dizisi

Pazarlık Yönetimi – Yazı Dizisi Prof. Dr. Murat ERDAL – merdal@istanbul.edu.tr İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tedarik Zinciri Yönetimi Yüksek Lisans Program Başkanı www.muraterdal.com Satınalma...

Kadın İstihdamı ve Kadın Girişimciler

Dr. Öğr. Üyesi Gözde MERT Nişantaşı Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi İşletme Bölüm Başkanı & Gözde Araştırma Şirketi Kurucusu “Yeryüzünde...

Satınalma Dergisi Mayıs 2021 – Sayı:101

Değerli yöneticiler, Mayıs ayı ile havalar hızla ısınmaya başladı. Uzun zamandır hasretle beklediğimiz bahar nihayet geldi. Açıkçası moralimiz yükseldi. Yoğun...

Birden Fazla İşte Eş Zamanlı Şantiye Şefliği Yapan Kişi İçin İş Denetleme Belgesi?

Mehmet ATASEVER      Kamu İhale Kurulu Eski Üyesi/ Akademisyen Sinan ÖZESEN Kamu İhale Uzmanı/İnşaat Mühendisi Anahtar Kelimeler; Yapım işi, şantiye şefi, ihale,...

Taşınmaz Satışlarında Yeni Bir Dönem Başlıyor! Hazır mısınız?

Ülkemizde Resmî Gazete şu anda en çok okunan gazete oldu. Muhtemelen uzunca bir süre daha yayımlanmaya, sermaye ve vatandaş...

Uzaktan çalışma, çalışanı hangi yönlerden olumsuz biçimde etkileyebilir?

Uzaktan (tele-evde) çalışma uygulama­ları çalışanlar ve işverenlere, özellikle teknolojik imkanların gelişmesiyle birlikte farklı imkânlar sunmaktadır. Ailede ebeveynlerin her ikisinin...

Döviz Kurlarının Sabit Kalması İhracatçıyı Üzüyor Mu?

ÜLKEMİZDE DÖVİZ KURLARI ŞEKLİ Ülkemizde sabit kur sistemi değil, dalgalı kur sistemi geçerlidir. Döviz kurlarındaki dalgalanma; Piyasa koşullarına, TCMB'nin PPK...

Müzakere Yönetimi ve Pazarlık Becerileri Testi – 3 Mayıs

MÜZAKERE YÖNETİMİ VE PAZARLIK BECERİLERİ EĞİTİMİ – YÖNETİCİ GELİŞTİRME EĞİTİM PROGRAMI Yeni dönem iş hayatında örnek olay çalışmaları yönetici geliştirme eğitimlerinin...

İşletmelerde İnformel Bir Pratik: Dedikodu

Ateş bulunmadan önce hava kararınca insanlar hemen uyumaktaydılar. Ancak ateşin bulunmasıyla insanlar bir araya geldiler, bir ateş etrafında toplandılar...

Örgütsel Adalet ve Çalışan Hakları

Dr. Öğr. Üyesi Gözde MERT Nişantaşı Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi İşletme Bölüm Başkanı & Gözde Araştırma Şirketi Kurucusu “Tüm...

Satınalma Dergisi'ne Dijital Üye Olun

Dijital Üyelik ile Satınalma Dergisi'nin yayınlanmış tüm sayılarına erişebilir, Buyer Network Öğrenme Merkezi'nde eğitim dokümanlarına ulaşabilirsiniz.

SATINALMA DERGİSİ 8 YILLIK ARŞİVİ

Yayınlanmış Tüm Sayılara ve Yayınlanacak 12 Sayıya Dijital Olarak Erişim

Buyer Network Öğrenme Merkezi

Kariyerinizi Geliştirecek Uzaktan Eğitim Seçeneklerine Sahip Olun

KURUMSAL ÜYELİK AVANTAJLARI

10 Yöneticiye Kadar Geniş Takımlar için Şirket Paketini Satın Alın