Hammadde Fiyat Dalgalanmalarının Etkileri ve Risk Yönetimi

Murat AKSOY
Yüksek lisans eğitimini İstanbul Üniversitesi Tedarik Zinciri Yönetimi dalında yapan Murat Aksoy 26 yıllık profesyonel iş hayatının ilk yıllarında Otomotiv yan sanayi endüstrisinde çeşitli birimlerde görev almış ve daha sonrasında 1998 yılında başlayan PepsiCo kariyerine Türkiye Satınalma Müdürü olarak 2010 yılına kadar devam etmiştir. Akabinde sırasıyla Güney Doğu Avrupa Tatlandırıcılar Satınalma Müdürlüğüne, ardından da sorumluluk alanını genişleterek halen yürütmekte olduğu PepsiCo Avrupa ve Türkiye Şeker & Nişasta Bazlı Şeker Kıdemli Satınalma Müdürlüğüne atanmıştır. Çeşitli üniversitelerde Satınalma ve Tedarik Zinciri üzerine konuşmalar yapmakta ve satınalma dergisinde yazıları yayınlamaktadır. Ayrıca Buyer Network sektörel danışma kurulu üyeliği görevini sürdürmektedir.

Hammadde piyasalarındaki dalgalanmalar bazı yatırımcılar için piyasada kar yapmak (kazanç) anlamına gelse de , bu ürünleri fiziksel olarak üretimlerinde kullanan üreticilerin mali yapılarını direkt etkilemesi anlamına gelmektedir. Hammaddelere ihtiyaç çeşitli faktörlere bağlı olarak son on yılda katlanarak büyümüştür. Nüfus artışı ve kişi başına düşen gelir artışıda bu talepleri ciddi şekilde tetiklemiştir. Dünya nüfusu 1950 yılından itibaren günümüze üç kat artmıştır. Dünya nüfusu arttıkça, hammadde talebide aynı hızda artış göstermiştir.Buna ilave olarak, kişi başına düşen gelir artışına paralel petrol gibi en önemli hammadde’nin artışının yanısıra gıda ürünleri için daha fazla talep oluşmuş ve gelişmekte olan piyasalarda çok ciddi artış göstermiştir.

Fiyat dalgalanma etkileri
Bir işletme için stratejik konuların başında maliyet gelmektedir.Maliyetleri disipline etmek nihai ürünün satış fiyatına kadar etki edecek bir sürece sahiptir.Bu yüzden işletmelerde özellikle ana maliyet kalemlerini oluşturan hammadde ve malzeme alımlarındaki riskleri ortadan kaldırmak veya en aza indirmeye çabalamaktadırlar.Aksi halde kar marjlarının çok düştüğü günümüz pazar şartlarında rekabetçi olmaları ne yazık ki beklenmemektedir.
Bu yüzdendir ki işletmeler artık ‘’alırken kazanma ilkesini ‘’ benimsemeye başlamışlardır.Ticaret anlamında da artık tek bir pazar haline gelmeye başlayan dünyamızda fiyat riskleri aşağıdaki etkenlere bağlıdır;

Murat Aksoy
Murat Aksoy PepsiCo Kıdemli Satınalma Müdürü Tatlandırıcılar (AB & Türkiye)

a) Harcama : Yıllık harcama gereksinimleri artarsa, riskde aynı oranda büyümektedir
b) Risk : Büyük dalgalanma (volatilite)
c) Kar marjı : Düşük kar marjları ve bu düşük kar marjlarını fiyat risklerine rağmen korumaya çalışmak
d) Genel hükümet politikaları: Dünya çapında riskler bölgesel özellikler gösterebilir ve ülkelerin uygulamaları nedeniyle fiyatlar yüksek risk taşıyabilir (vergi,kota,fon,vd.)
Hammadde ve malzemelerin gelecekteki fiyatları iki şekilde disipline edilmektedir ;

‘’Tedarikçi sözleşmeleri ile sabit fiyat ve finansal aksiyonlar’’
a. Tedarikçi Sözleşmeleri ile sabit fiyat;
Endustriyel satınalmada talep ve tahminleme oldukça önemlidir.Doğru ve isabetli tahmin alım maliyetini etkileyeceği gibi işletmedeki stok maliyetinide dengede tutacak ve gereksiz veya atıl stok barınmasını engelleyecektir.Bunun için alınacak aksiyonların başında stratejik hammadde ve malzeme tedarikçileri ile uzun süreli ve belli bir fiyat artış modeline endeksli sözleşmeler yapmak gelmektedir.Bu sözleşmeler her iki tarafıda güvence altına almaktadır.Alıcı yıl içerisindeki maliyetlerini ‘’force major’’ (olağanüstü) durumlar oluşmadıkça bilecek ve tüm maliyet yapısını bu fiyatlandırma modeline göre yapacaktır.Tedarikçi ise alıcıdan ne kadar bir talep geleceğini bilecek ve kendisi için gerekli iç hammadde ve malzeme ihtiyacını önceden bağlantı yaparak temin etme yoluna gidecektir.

b. Finansal Aksiyonlar;
Finansal planlamayı kolaylaştırmak, finansal sıkıntıları bertaraf etmek ve başarısız faaliyetler nedeniyle gerçek sorumluların belirlenebilmesi v.b nedenlerle çoğu işletme çeşitli vadeli işlem sözleşmeleri,hedging,opsiyon, futures,forward ve swap metodları ile riskten korunmaya çalışmaktadırlar.

Murat Aksoy

PepsiCo Kidemli Satınalma Müdürü Tatlandırıcılar (AB & Türkiye)

 

 

 

PAYLAŞIMLAR

Lütfen yorumunuzu girin !
Lütfen adınızı giriniz.

Hazırgiyim ve Konfeksiyon Sektörü Fransa’ya İhracatını 1 Milyar Dolara Çıkaracak

Türk moda endüstrisi, ticari bağlantılarını artırmak için sektörde dünyanın önde gelen fuarları arasında yer alan 21-23 Eylül 2021 tarihlerinde...

Kahraman Faiz, Hain Dolar ve Kötü Enflasyon Ekonomi Arenasında

HAİN DOLAR Ne desem bu Dolar için bilmiyorum doğrusu. Ne Dolarla, ne de Dolarsız yapamıyoruz. Ülkemizin yurt dışı ödemeleri ve...

Müzakerelerde Gündemin Gücü – Pazarlık Taktikleri

“Müzakerelerde Gündemin Gücü” - PAZARLIK TAKTİKLERİ- Prof. Dr. Murat ERDAL – merdal@istanbul.edu.tr İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tedarik Zinciri Yönetimi Yüksek Lisans Program Başkanı www.muraterdal.com Müzakere...

Lojistik Sektörünün Sınavı Dönüşüm

KPMG Türkiye, pandeminin etkisiyle geçen yıl tarihinin en kötü dönemini yaşayan taşımacılık ve lojistik sektörünü inceledi. Uzun vadedeki güçlü...

Veriye Dayalı İşletme Yönetimi

Dr. Mehmet Kaplan Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Veri dayalı işletme yönetimi; işletmecilik sürecinde fırsatların tanınması, geliştirilmesi ve değerlendirilip uygulanmasında mobil bilgi...

Kadının İnsan Hakları

Dr. Öğr. Üyesi Gözde MERT Nişantaşı Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi İşletme Bölüm Başkanı & Gözde Araştırma Şirketi Kurucusu “Toplumsal...

KOZMETİK SEKTÖRÜ 5 MİLYAR DOLARA KOŞUYOR

Pandemi sürecinde yaşanan değişimle beraber kozmetik sektörü hem iç pazarda hem de ihracatla büyümeye devam ediyor. Her yıl yüzde...

Teklif Mektubunda, Para Biriminin Yazıyla “Türklirası” Yerine “Türkirası” Olarak Yazılması

Anahtar Kelimeler; Teklif mektubu, para birimi, Türklirası, TL İtirazen Şikayet Konusu; teklif mektubunda, para biriminin yazıyla “Türklirası” yerine “Türkirası” olarak...

Yavaş Moda

Yavaş moda, 1980’li yıllarda tüm dünyaya yayılmaya başlayan hızlı moda anlayışına tepki olarak doğan yeni bir akım. Kıyafetlerin artık...

Perakendenin Geleceğine Işık Tutan Trendler YZB’de Belirleniyor

Türkiye Perakendeciler Federasyonu (TPF) tarafından “Gelecek” temasıyla gerçekleştirilen Yerel Zincirler Buluşuyor Konferansı ve Fuarı (YZB) iş dünyasına ilham veren...

Satınalma Dergisi'ne Dijital Üye Olun

Dijital Üyelik ile Satınalma Dergisi'nin yayınlanmış tüm sayılarına erişebilir, Buyer Network Öğrenme Merkezi'nde eğitim dokümanlarına ulaşabilirsiniz.

SATINALMA DERGİSİ 8 YILLIK ARŞİVİ

Yayınlanmış Tüm Sayılara ve Yayınlanacak 12 Sayıya Dijital Olarak Erişim

Buyer Network Öğrenme Merkezi

Kariyerinizi Geliştirecek Uzaktan Eğitim Seçeneklerine Sahip Olun

KURUMSAL ÜYELİK AVANTAJLARI

10 Yöneticiye Kadar Geniş Takımlar için Şirket Paketini Satın Alın