Hareketli Kurlarda Türev Ürünlerinin Avantajları

Reşat BAĞCIOĞLU
Reşat BAĞCIOĞLUhttp://www.rblecturer.com
Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü İngilizce bölümünden mezun olduktan sonra kısa süre İngilizce öğretmenliği yaptıktan sonra Dışbank’ta (Fortisbank) kambiyo, dış işlemler, krediler servisinde bankacılık hayatına başladı ve 25 yıllık bankacılık mesleğinde şube müdürü olarak emekli oldu. 2007 yılında emeklilik sonrası akademisyenlik, banka genel müdürlükleri ile çeşitli ihracatçı birliklerinde dış ticaret, dış ticaretin finansmanı, akreditif, Türk Eximbank ve döviz kredileri eğitimlerini vermekle birlikte firmalara danışmanlık misyonunu da sürdürmektedir.

HAREKETLİ KURLARA BİR BAKIŞ

Aşağıdaki grafik sadece Kasım – Aralık 2021  tarihleri arasından bir bölüm. Kurların ne kadar yüksek bir hareketlilik sergilediği ve bu hareketliliğin piyasada istikrarsızlık yarattığı ortadadır. İstikrarlı bir piyasa ortamında öngörülebilirlik olur. Ancak istikrarsız piyasalarda öngörü yerine tüm işiniz şansa kalmıştır. Bir taraftan ithalat, bir taraftan da ihracat yapan bir ülke olarak dövize bağımlılığımız ciddi anlamda söz konusudur. En azından ihracatçıların yurt dışına mal satarken veya ihracat bedeli ülkemize getirildiğinde hangi maliyetle iş yaptığı belirsizliğini korumaktadır. İhracatçı kâr edebileceği gibi zarar da edebilir.

 Yukarıdaki grafik adeta türbülansa yakalanmış bir havanın resmidir. Bir hafta içerisinde kurlarda ciddi anlamda yükselme ve aniden düşme söz konusu. İşte bu türbülansta ihracatçımız sihirbaz olsa da muhtemelen para kaybedecektir. Kurlar C/16.50 – C/18.30 zirvesini test ettikten sonra bir haftada C/10.99’a geri gelmesini hiçbir ekonomik ve iktisadi lisanla izah edilmesi mümkün değildir.

Kurların türbülansa yakalanmasını gösteren 6 aylık grafik. Aslında fırtına geliyorum demiş ve sonrasında türbülans olmuştur. Eylül 2021 ayında USD TRL C/8.30 olan dolar kuru 17 Aralık 2021 tarihinde C/16.50 olmuş ve bir haftada % 35 değer kaybetmiştir.

Hiçbir ihracatçının bu türbülansa kalbi dayanmaz. Muhtemel kalbi duran ihracatçılarımız da olmuştur. Düşünün bir ihracatçı USD.1.000.000.- lık bir ihracat yapmış olsa ve bu ihracatın bedelini 24 Aralık 2021 tarihi sonrasında tahsil ettiğinde ihracatçımızın bilançosunda USD.400.000.- lık kur farkı zararı oluşacaktır. Zararı bırakın ihracatçımız bu işleminden ne kadar kâr etmeyi planlamıştı ki?

Hiçbir önlem alınmaması halinde hareketli kurlar ihracatçının aleyhine işleyebilir. İhracatçılarımızın olası zararlarının önüne geçebilmek ve öngörülemeyen kur hareketlerinden olumsuz etkilenmemesi için ihracatçılarımıza türev ürünlerinin kullanılmasını öneriyorum. Türev ürünlerini kullanan ithalatçı veya ihracatçı kendisini hedge edecek ve olası sürpriz kâr veya zarar etmekten kurtulacak.

TÜREV ÜRÜNLERİ NELERDİR?

Türev ürünleri FORWARD ve OPTIONS’tur. Her iki ürünün kullanımı biraz farklılık gösterse de, aşırı kur hareketlerinden ihracatçıları veya ithalatçıları koruduğu bir gerçektir. Aşağıda Forward işlemini açıkladım.

FORWARD TARAFLARI

Forward sözleşmelerinde tarafları alıcı ve satıcılar oluştururlar. Forward alıcı, düzenlenen forward sözleşme koşullarına uygun olarak, finansal varlığı vadesinde, anlaşma sağlanan miktar ve fiyat üzerinden satın almayı kabul eden taraftır. Forward satıcı ise, düzenlenen forward sözleşme koşullarına uygun olarak, finansal varlığı vadesinde, anlaşma sağlanan miktar ve fiyat üzerinden satmayı kabul eden taraftır.

Forward sözleşmelerinde tarafları;

  • Arbitraj yapanlar,
  • riskten korunmak (hedging) isteyenler ve
  • Spekülatörler

olarak üçe ayırabiliriz. Bir finansal varlığı, ucuz fiyatla işlem yapılan piyasalardan satın alınarak, daha yüksek fiyattan işlem gören piyasalarda satılması ile oluşan olumlu farka “arbitraj”, işlemleri yapana da arbitrajcı denir.

 

 DÖVİZ FORWARD SÖZLEŞMELERİ

Tarafların gelecekte belirli bir tarihte sözleşmede anlaşma sağlanan forward kur üzerinden, belli bir tutar ulusal paranın farklı bir döviz cinsi ile değiştirilmesine dayalı sözleşmelere denir. İhracatçı ve ithalatçılara, gelecekteki bir tarihte yapacakları teslimat, tahsilat, ödeme, fiyat değişikliklerinden kaynaklanan risklerden korunma olanağı sağlar.

Döviz Forward sözleşmeleri;

  • Tarafların kendi aralarında yapacakları görüşmeler sonunda belirlenen unsurların sözleşmeye yazılması  ve imzalanması ile yapılır.
  • Taraflar gelecekteki kuru sabitlemek ve kur riskinden korunmak için bu işlemi yapar.
  • Dış ticaret işlemlerini gerçekleştiren taraflar, döviz kurundan kaynaklanan zarardan kurtulmak için sözleşmenin yapıldığı tarihte döviz forward satın alarak vade sonunda transfer edeceği tutarın karşılığını sabitler.
  • Kurumları bankalar ve brokerlardır..
  • Bu kurumlar döviz forward piyasasındaki arz ve talebi dengeleyici yönde işlem gerçekleştirirler.
  • Bu kurumların karı, dövizin alış ve satış kurları arasındaki olumlu farktır.
    Süresi genellikle 3, 6, 9 ay olabilir.
  • Vade sonunda, sözleşmedeki fiyat ile cari fiyat/spot fiyat karşılaştırılır.
  • Forward fiyat, spot fiyattan düşük ya da fazla olabilir. Forward ve spot kurların eşit olması halinde ise forward fiyat “düzgün/flat” gerçekleşmiş olur.

 

Forward kurlar basit tarifi ile iki döviz cinsinin faiz farklarına dayanan bir hesaplamadır. Döviz forward sözleşmelerinde kuru belirleyen temel faktörler finansal varlığın bugünkü değeri gelecekteki döneme taşıma maliyeti elde tutma getirisidir.

Dış ticaret tacirlerimizin türev ürünlerini kullanmaları ile kendilerini kurlardaki aşırı oynaklığa karşı garanti altına alacaklar. Bilançolarında beklenmedik sürprizlerle karşılaşmayacaklar. Daha da önemlisi döviz kurlarını gün boyu takip etmek zorunda kalmayacak olan dış ticaret tacirlerimiz, işgünündeki vakitlerini daha efektif olarak kullanacaklar ve kendi asli işlerine bakacaklardır.

Neyi merak ediyorum biliyor musunuz? Türev ürünlerin kullanmayan dış ticaret tacirleri hangi nedenle bu ürünü kullanmamış olabilirler? Piyasaya tam hakim olduklarından mı, yoksa böyle bir türev ürünlerinin nasıl işlediğinden pek fazla bilgi sahibi olmadıklarından mı?

REŞAT BAĞCIOĞLU

PAYLAŞIMLAR

Lütfen yorumunuzu girin !
Lütfen adınızı giriniz.

Ödül ve Ceza Sistemi ile Merak ve İlginin Bellek Üzerine Etkisi

Dr. Öğr. Üyesi Gözde MERT Nişantaşı Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi İşletme Bölüm Başkanı & Gözde Araştırma Şirketi Kurucusu “İnsan...

Kamu İhaleleri Açısından 2022 Yılı SGK ve Vergi Borcu Sınırları

Bilindiği üzere, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümleri gereği belli limitlerin üzerinde SGK ve Vergi borcu olan kişiler ihale...

Sertifika Programı: Uygulamalı Gümrük ve Dış Ticaret Uzmanlığı

İŞ İMKANI SUNAN ”Online Uygulamalı Gümrük ve Dış Ticaret Uzmanlığı” sertifika programı yeniden başlıyor. Programın amacı, katılımcıları gümrük ve dış...

İşveren Nakdi Yemek ve Yol Ücreti Yerine, İkame Olarak Yemek ve Otobüs Bileti Verebilir mi?

LÜTFİ İNCİROĞLU İşveren tarafından iş şartlarında yapılan değişiklik, işverenin yönetim hakkı kapsamında kalıyorsa esaslı değişiklik sayılmaz. Kısaca işveren yönetim hakkının...

İntermodal Taşımacılık Sektör Raporu 2022 çıktı.

İntermodal Taşımacılık Sektör Raporu 2022 Sizlerle Buyer Network Marka Ailesi olarak sizlere kurumsal fayda üretmeye devam ediyoruz. E-kitap, sektörel araştırma...

Akaryakıt Fiyatının 15 Lira Olması Hayal Olmadı

AKARYAKIT 15 LİRA  HAYAL Mİ? Kasım 2021 ayında yazdım bu yazımı. Akaryakıt 15 Lira olur mu diye. Hadi canım sen...

Yok Satmayı İyileştirmek İçin

Perakendede kısıt raf alanıdır. Bulunan ürün satar. Stokları artırmadan yok satışları azaltabilirsiniz. Mevcut kaynaklarınızla satışınızı %10-20 artırabilirsiniz. Yok Satmanın Tanımını Netleştirin. Rafta...

Örgütlerde Kültürel Zeka

Dr. Mehmet KAPLAN-Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Christopher Earley ve Soon Ang tarafından 2003 yılında geliştirilen bir kavram olarak kültürel zeka...

Olumlu Kurum İmajı Yaratmanın Önemi

Dr. Öğr. Üyesi Gözde MERT Nişantaşı Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi İşletme Bölüm Başkanı & Gözde Araştırma Şirketi Kurucusu “En...

Kamu İhale Kurumu EKAP Kayıt İşlemleri

Gerçek veya tüzel kişilerin EKAP'a kayıt süreci nasıldır? EKAP'ın ana sayfasındaki (https://ekap.kik.gov.tr) "Kayıt İşlemleri" menüsünden "Gerçek veya Tüzel Kişi Kaydı"...

Satınalma Dergisi'ne Dijital Üye Olun

Dijital Üyelik ile Satınalma Dergisi'nin yayınlanmış tüm sayılarına erişebilir, Buyer Network Öğrenme Merkezi'nde eğitim dokümanlarına ulaşabilirsiniz.

SATINALMA DERGİSİ 8 YILLIK ARŞİVİ

Yayınlanmış Tüm Sayılara ve Yayınlanacak 12 Sayıya Dijital Olarak Erişim

Buyer Network Öğrenme Merkezi

Kariyerinizi Geliştirecek Uzaktan Eğitim Seçeneklerine Sahip Olun

KURUMSAL ÜYELİK AVANTAJLARI

10 Yöneticiye Kadar Geniş Takımlar için Şirket Paketini Satın Alın