Laboratuvar Hizmet Alımı İhalesinde TÜRKAK ISO 15189 Akreditasyon İstenmesi
Mehmet ATASEVER
Simdata Danışmanlık Y.K. Başkanı
İtirazen Şikayet Konusu; Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle; İhale dokümanında düzenlenen TÜRKAK ISO 15189 akreditasyon belgesine en az 5 yıldır sahip olunması, en az 80 testten akredite olma ve istenilen yöntemlerden en az bir testten akredite olma şartlarının mevzuata uygun olmadığı rekabeti daraltıcı nitelikte olduğu, ayrıca “en az 80 testten akredite olma” şartının hangi testlerin, “istenilen yöntemlerden en az bir testten akredite olma” şartının da hangi yöntemlerin esas alınacağının açıkça belirlenmemesi nedeniyle belirsizlik oluştuğu, iddiasına yer verilmiştir.
Konu İle İlgili Emsal Kamu İhale Kurulu Kararına Göre;
Yapılan inceleme ve tespitler neticesinde;4734 sayılı Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 42’nci maddesinde “ (1) İşin niteliği göz önünde bulundurularak ön yeterlik şartnamesi ve idari şartnamede; kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, hizmet yeterlilik belgesi ile deney-analiz-kalibrasyon laboratuvarlarının ve muayene kuruluşlarının kalite yeterliğine ilişkin düzenleme yapılabilir. … (4) Kalite ve standarda ilişkin belgelerin ihale veya son başvuru tarihinde geçerli olması yeterlidir.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 74’üncü maddesinde “74.1. İdareler, ihale konusu işin niteliğini ve uygulama yönetmeliklerinin bu konuyu düzenleyen maddelerini esas alarak, ihale dokümanında kalite ve standart belgelerine ilişkin düzenleme yapabilirler. İhale konusu ile ilgisi bulunmayan veya işin niteliğinin gerektirmediği kalite ve standarda ilişkin belgelerin istenilmesi, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine aykırılık teşkil edecektir.” açıklaması,
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: 5.200.000 Puan Karşılığı Laboratuvar Hizmeti Alımı … ç) Miktarı: 5.200.000 Puan Karşılığı Laboratuvar Hizmeti Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: ……….. Üniversitesi Hastanesi Mikrobiyoloji Bölümü.” düzenlemesi, “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.3.3. Bu maddede istenen kalite ve standarda ilişkin diğer belgeler: TÜRKAK ISO 15189 Laboratuvar Akreditasyon Belgesine sahip olmalı ve bu belgeyi yeterlik kriterleri tablosunda beyan edeceklerdir. düzenlemesi,
Teknik Şartname’nin “İhaleye girecek firmalarda olması gereken belge ve kriterler” başlıklı 3’üncü maddesinde “…e. Yüklenici firma TÜRKAK ISO 15189 Laboratuvar Akreditasyon Belgesine sahip olmalı ve bu belgenin aslını veya onaylı suretini ihale dosyasında sunmak zorundadır. En az 80 (Seksen) testten akredite olduğuna dair akreditasyon belgesini ihale dosyasında sunmalıdır. Akreditasyon belgesine, en az 5 (beş) yıldır sahip olduğunu belgelemelidir. Akreditasyon kapsamında, aşağıda yer alan yöntemlerde, en az 1 (bir) testten akredite olmalıdır; – Klinik Kimya (Kolorimetrik, türbidimetrik, nefelometrik, enzimatik kinetik, enzimatik fotometrik) – İmmunassay (Kemiluminesans veya Elektrokemiluminesans) – Koagülometrik -HPLC -ICP-MS -LC-MS/MS – Elektroforez – PCR – Bakteri tanımlaması (kültür) ve antibiyogram – Flow Sitometri – Immun Floresan Antikor (IFA) – ELISA” düzenlemesi yer almaktadır.
Başvuruya konu ihalenin 05.05.2026 tarihinde ……… Hastanesi tarafından gerçekleştirilen “5.200.000 Puan Karşılığı Laboratuvar Hizmeti” ihalesi olduğu, bahse konu ihalede 4 adet ihale dokümanı indirildiği ve ihaleye 1 isteklinin teklif sunduğu, rapor tanzim tarihi itibarıyla ihale komisyonu kararı alınmadığı tespit edilmiştir. İhale dokümanı incelendiğinde İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde TÜRKAK ISO 15189 Laboratuvar Akreditasyon Belgesine sahip olmalarının ve İhaleye Katılım Belgesi kapsamında beyan edilmesinin gerekli olduğu, bir başka ifadeyle ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak belirlendiği anlaşılmıştır. Teknik Şartname’nin “İhaleye girecek firmalarda olması gereken belge ve kriterler” başlıklı 3’üncü maddesinde ise söz konusu belgenin en az 80 (seksen) testten akredite olduğuna dair akreditasyon belgesinin ihale dosyasında sunulması ve akreditasyon belgesine, en az 5 (beş) yıldır sahip olunduğunun belgelenmesi, ayrıca akreditasyon kapsamında, anılan Şartname’nin aynı maddesinde belirtilen yöntemlerde en az 1 (bir) testten akredite olunması gerektiği düzenlemelerine yer verildiği tespit edilmiştir.
İtirazen şikâyete konu “TÜRKAK ISO 15189 Laboratuvar Akreditasyon Belgesi”, Türk Akreditasyon Kurumu’nun resmi internet sitesinde “Kamu ve üniversite hastaneleri laboratuvarları, özel hastane ve klinik laboratuvarları, özel tıbbi tahlil laboratuvarları, genetik hastalıkları tanı merkezleri, IVF laboratuvarları, patoloji laboratuvarları, doku tipleme laboratuvarları gibi tıbbi laboratuvarların akreditasyonu için kullanılan temel doküman” olarak tanımlandığı görülmüş olup, belgenin hâlihazırdaki amacının hasta güvenliği, test doğruluğu ve kalitenin sürdürülebilirliğini teyit etmek olduğu dolayısıyla söz konusu belgeye belirli bir süre sahip olmanın belgenin esas amacına hizmet etmediği anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve ihale dokümanı düzenlemelerinden, idare tarafından isteklilerde aranılan şartlar, belgeler ve yeterlik kriterlerinin İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde belirlenmiş olması gerektiği, anılan Şartname’nin 7’nci maddesi dışındaki maddeleri ile Teknik Şartname’de belirtilen belgelerin isteklinin teklifi kapsamında sunmasının ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak belirlenmesinin ön koşulunun söz konusu belgelere bahse konu Şartname’nin 7.4’üncü maddesinde yer verilmesi olduğu anlaşılmış, nitekim bu durumun anılan Şartname’nin 7.5.’inci maddesinde “Bu Şartnamenin 7 nci maddesinde sayılan belgeler dışındaki belgeler tekliflerin değerlendirilmesinde yeterlik kriteri olarak dikkate alınmaz” ifadeleriyle açıkça düzenlendiği görülmüştür.
Öte yandan başvuruya konu ihalede; şikâyete konu ilgili düzenleme incelendiğinde, sözleşme aşamasında yüklenici tarafından Teknik Şartname’de belirtilen yöntemlerden en az 1 (bir) test olmak üzere toplamda en az 80 (seksen) testten akredite olduğuna dair akreditasyon belgesinin sunulmasının ve söz konusu belgeye en az 5 (beş) yıldır sahip olunduğunun belgelendirilmesinin istenildiği, dolayısıyla söz konusu düzenlemenin ihaleye katılımda yeterlik kriteri niteliğine dönüştüğü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 42’nci maddesi kapsamında kalite ve standarda ilişkin belgelerin ihale tarihinde geçerli olmasının yeterli olduğu, ayrıca idarelerin yeterlik kriteri belirleme noktasında takdir yetkisinin bulunduğu, ancak söz konusu yetkinin sınırsız olmadığı ve objektif gerekçelere dayanması gerektiği, aranılan şartın ihale konusu hizmetin daha verimli ve fonksiyonel bir şekilde gerçekleştirilmesine yönelik katkısının da ortaya konulamaması nedeniyle ihaleye katılımı ve rekabeti daraltıcı bir düzenleme olduğu, bu hâliyle 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5’inci maddesinde yer alan “Temel İlkelere” aykırılık teşkil ettiği,
Diğer taraftan, İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde isteklilerin TÜRKAK ISO 15189 Laboratuvar Akreditasyon Belgesine sahip olması ve bu belgeyi İhaleye Katılım Belgesinde beyan etmesi gerektiğinin düzenlendiği, dolayısıyla isteklilerin yeterlik kriterleri kapsamında sunması gereken akreditasyon belgesine ilişkin olarak herhangi bir test sayısına ilişkin belirlemenin yapılmadığı; ayrıca Teknik Şartname’nin 3’üncü maddesinde, söz konusu belgenin en az 80 (seksen) testten akredite olduğuna dair akreditasyon belgesinin ihale dosyasında sunulması, Teknik Şartname’nin aynı maddesinde akreditasyon belgesine, en az 5 (beş) yıldır sahip olduğunu belgelemeleri, ayrıca akreditasyon kapsamında, anılan Şartname’nin aynı maddesinde belirtilen yöntemlerde en az 1 (bir) testten akredite olmaları gerektiği hususunun istekliler arasında tereddüde yol açabileceği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu ve ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Simdata Danışmanlık Y.K. Başkanı
Sağlık Bak. SGB E. Bşk./KİK E. Üyesi
Mehmetatasever.org