Soft Sistem Düşüncesi: İşletmelerde Kantitatif Verilerin Ötesi

Dr. Mehmet KAPLAN
Dr. Mehmet KAPLAN
İşletme alanında lisans ve yüksek lisans; stratejik yönetim alanında doktora yapmıştır. Üniversite deneyiminin yanında kamu/özel sektörde çeşitli şekillerde aktif olarak yer almıştır. Halen Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nde görev yapmakta; Yönetim ve Organizasyon Bölüm Başkanlığı’nı sürdürmektedir. Aynı zamanda KOBİ niteliğinde olan birçok işletmenin “Anne Girişimcileri mentörüdür”. İşletme stratejileri, insan kaynakları ve girişimcilik konularında birçok kitap bölümü, makalesi ve bildirileri bulunmaktadır. Ayrıca “Dinamik Yetenekler, Rekabet Avantajı ve Çevresel Türbülans” adlı ayakkabıcılık sektörünü ele alan bir kitabı vardır. Meraklı, aksiyon almayı seven, yeni fikirleri/uygulamaları sorgulayan öğrenme aşığı bir sosyal bilimcidir.

Dr. Mehmet KAPLAN

İşletmeler görüldüğü ya da işleyiş sisteminde sıklıkla bahsedildiği gibi sadece kantitatif verilerle faaliyet gösteren kurum/kuruluşlar değillerdir. Belki işleyiş sisteminin içinde kantitatif veri yani niceliksel veriler, niceliğe bağlı olan veya miktarla ilgili olan veriler önemli olsa da tek başlarına hızla değişen/dönüşen günümüz iş/işletmecilik koşullarında yeterli olmamaktadırlar. Bu yeterli olmamanın aşılması için işletmelerin kantitatif verilerin ötesinde sosyoloji, antropoloji, tarih, felsefe, psikoloji alanlarından ağırlıklı olarak yararlanarak kantitatif verilerin yanında kalitatif verileri yani niteliksel verileri de etkili bir şekilde kullanmaları gerekmektedir. Kaldı ki, bunlar birbirinin alternatifi olmamakla birlikte; birbirinin etkin bir şekilde tamamlayıcısı olarak ifade edilirler.

İşletmelerin kalitatif verileri de kullanma gereksinimi soft sistem düşüncesine (SSD) zemin hazırlamıştır. Dolayısıyla SSD iş/işletmecilik faaliyetleri için düşünüldüğünde olan/olası sorunların ne olduğunun net olarak bilinmediğini veya bireyden bireye değişebileceğini kabul eder. Bu nedenle öncelikle sorunların nedenini açıklamaya çalışır. Sorunlar her zaman net ifadeler içermedikleri gibi çoğu zaman iyi yapılı olmayan, karmaşıklık ve kaos barındırmaktadırlar. Dahası bir sorunun çözümü o ana özgü bir çözüm olabilir; başka anlarda başka çözümler isteyebilir. Dolayısıyla SSD işletmelerin bir sistem dahilinde çalışmanın ötesinde işletmenin hedeflerine ulaşırken ilişkilerinin de sürdürülebilirliğini sağlamasına odaklanır. Hedeflere ulaşmanın yanında (kantitatif veri) ilişkilerin sürdürülebilirliği (kalitatif veri) önemli olarak değer bulur. İlişkilerin sürdürülebilirliğini sağlamak sadece kantitatif verileri içeren optimizasyonla değil, öğrenme süreci ile de mümkün olur. İşletme için öğrenme süreci etkinliği artırıcı bir yayılımdır.

İşletmelerin SSD ile olan/olası sorunlara anlık olan çözümleme ile sorunun olduğu durumu değiştirebileceği ve yeni durumda yeni sorunları tetikleyebileceğini bilerek sadece hedef odaklı bir düşünce ile yola çıkılmamalıdır. Hedeflerin o ana özgü ve statik oldukları bilinmelidir. Yaşadığımız zaman diliminde dünyanın sürekli değiştiği, işletmelerin her an rekabetle yüzleştiği bir ortamda ilişkilerinin sürdürülebilirliğini sağlayan en önemli unsur SSD’dir. Nitekim dünyanın farklı ülkelerinde, farklı alanlarda ve turizm, sağlık, sigortacılık gibi sektörlerde SSD’yi kullanan çalışmalar yapılmış ve SSD’nin başarılı sonuçlar ürettiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla işletmelerinde SSD ile aşağıdaki eylemleri gerçekleştirmeleri gerekmektedir:

  • Hedeflerle birlikte ilişkilerin sürdürülebilirliğine yönelmek,
  • Sorun ile sorunun durumuna yönelmek,
  • Sorun nasıl çözülür ile sorunu yaratan nedir/nasıl iyileştirilebilir sorularına yönelmek,
  • Optimizasyon ile öğrenme kültürüne yönelmek,
  • Kantitatif verilerle kalitatif verilere yönelmek.

Kaynak ve ayrıntılı okuma önerisi: Aşağıdaki eserler konu ile ilgili kaynak ve bilgilendirmeyi artırmaya yöneliktir.

  • Checkland, P. (1981). Systems Thinking, Systems Practice. Wiley. Chichester.
  • Tecim, V. (2004). Sistem Yaklaşımı ve Soft Sistem Düşüncesi. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 19(2): 75-100.

 

 

PAYLAŞIMLAR

Lütfen yorumunuzu girin !
Lütfen adınızı giriniz.

Müşteri ve Kurumlara Değer Yaratmanın Yolu: Stratejik Yenilik

Dr. Öğr. Üyesi Gözde MERT Nişantaşı Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi İşletme Bölüm Başkanı & Gözde Araştırma Şirketi Kurucusu “Rekabet...

Lojistik Sektöründe Satış ve Müşteri İlişkileri Yönetimi Eğitim Notu

Değerli Sektör Yöneticileri, B2B Ticaret Platformunda satış ilan ve taleplerinizi, tedarik ihtiyaçlarınızı sadece kullanıcı kimliğiniz ile ücret ödemeden https://ticaret.buyernetwork.net 1...

Ceza oranının “Onbinde 1” şeklinde belirlenmesi gerekirken sehven “Onbinde 0,0001” şeklinde belirlenmesi

Anahtar Kelimeler; sözleşme, işin ifası, ceza oranı, İtirazen Şikayet Konusu; Kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olan ihalenin iptali...

Zorlu Enerji, Karadağ’da Elektirikli Araç Şarj İstasyonu Ağı Kuruyor

Zorlu Enerji, Elektrikli Araç Şarj İstasyon Ağı ZES ile Avrupa Pazarının Kapılarını Araladı Sürdürülebilir ve yenilikçi bakış açısıyla büyümeye devam...

Bizim Toptan Yapay Zekâ Uygulamasıyla Müşterilerine Özel Kampanyalar Sundu, Ürün Cirolarında Yüzde 177’lik Artış Sağladı

Türkiye’nin en yaygın organize toptan marketi Bizim Toptan, hayata geçirdiği yapay zekâ çözümleriyle sektöründe öncü adımlara imza atıyor. Bizim...

Ford Otosan’dan Üst Düzey Mühendislik Başarısı: “Türkiye’nin İlk ve Tek Yerli Şanzımanı”

Ford Otosan’dan Üst Düzey Mühendislik Başarısı: “Türkiye’nin İlk ve Tek Yerli Şanzımanı” Türk otomotiv sanayinin öncü şirketi ve ihracat şampiyonu...

İşyerinde meydana gelen her türlü iş kazasından işveren sorumlu tutulabilir mi?

İşyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması yükümlülüğü işverenin işçiyi gözetme borucu kapsamındadır. Gözetme borcu, işverenin işyerinde işçilerin sağlık ve...

Hain Dövizle Oynayanın Eli Yanmadı

Hain Dolar El Yakmıyor Çok defalar duymuştum siyasi otoritelerin demeçlerini; “Milli paramız olan TRL – Türk Lirası’nda kalın, Dövizle oynayanın eli...

Kişisel Farkındalık Olarak Johari Penceresi

Dr. Mehmet KAPLAN-Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Başkalarının bizim hakkımızda bildiklerini ifade etmeye yönelik kişiliğimizin dış dünyaya yansıyan kısmı hakkında “Joseph...

IMMAT Kongresi, Maden Sektörüne Işık Tuttu.

IMMAT Kongresi, Maden Sektörüne Işık Tuttu. Kongre Fuarı, Fuar Sektörü Geliştiriyor. Dünyadaki gelişmelerin madencilik sektörünün tüm paydaşlarına aynı anda sunulduğu...

Satınalma Dergisi'ne Dijital Üye Olun

Dijital Üyelik ile Satınalma Dergisi'nin yayınlanmış tüm sayılarına erişebilir, Buyer Network Öğrenme Merkezi'nde eğitim dokümanlarına ulaşabilirsiniz.

SATINALMA DERGİSİ 8 YILLIK ARŞİVİ

Yayınlanmış Tüm Sayılara ve Yayınlanacak 12 Sayıya Dijital Olarak Erişim

Buyer Network Öğrenme Merkezi

Kariyerinizi Geliştirecek Uzaktan Eğitim Seçeneklerine Sahip Olun

KURUMSAL ÜYELİK AVANTAJLARI

10 Yöneticiye Kadar Geniş Takımlar için Şirket Paketini Satın Alın