Kriz Dönemlerinde Liderlerin En Büyük Hatalarından Biri
M. Efsun Yüksel Tunç
Eğitmen ve Yönetim Danışmanı
Yaşam ve Yönetici Koçu
Satınalma Dergisi’nin kıymetli okurları, yazımıza geçmeden önce, hepinizin Kurban Bayramını kutlar, sevdiklerinizle birlikte mutlu ve sağlıklı bayramlar geçirmenizi dilerim.
Kriz dönemleri, liderliğin en görünür hale geldiği süreçlerdir. Ekonomik dalgalanmalar, belirsizlikler, operasyonel baskılar ve hızlı değişim süreçleri; organizasyonların yalnızca stratejik dayanıklılığını değil, liderlik kapasitesini de test eder.
Bu dönemlerde organizasyonların aldığı kararlar kadar, bu kararların nasıl yönetildiği de kritik önem taşır. Çünkü kriz zamanlarında çalışanlar yalnızca yön aramaz; aynı zamanda güven, netlik ve psikolojik dayanıklılık da arar.
Ancak tam da bu noktada birçok liderin yaptığı kritik bir hata vardır:
İnsan boyutunu ikinci plana atmak.
Kriz dönemlerinde organizasyonlar çoğu zaman yalnızca operasyonel sonuçlara odaklanırken, çalışan deneyimi ve psikolojik etki alanı göz ardı edilebilmektedir.
Oysa araştırmalar, kriz dönemlerinde organizasyonların başarısını belirleyen en önemli faktörlerden birinin insan yönetimi olduğunu göstermektedir.
Kriz Dönemlerinde Liderlik Neden Daha Kritik Hale Gelir?
Belirsizlik dönemlerinde çalışanların organizasyona bakışı büyük ölçüde liderlik davranışları üzerinden şekillenir.
McKinsey & Company araştırmalarına göre kriz dönemlerinde çalışanların liderlerinden en çok beklediği üç unsur şunlardır: netlik, güven ve şeffaf iletişim.
Benzer şekilde Gallup verileri, çalışan bağlılığının özellikle belirsizlik dönemlerinde liderlik yaklaşımından doğrudan etkilendiğini göstermektedir.
Bu nedenle kriz dönemlerinde liderlik yalnızca karar vermek değil; aynı zamanda organizasyonun duygusal iklimini yönetmek anlamına gelir.
En Büyük Hata: Sadece Sonuçlara Odaklanmak
Kriz dönemlerinde liderler yoğun baskı altında kalır. Bu baskı, doğal olarak kısa vadeli sonuçlara odaklanmayı artırır. Bu süreçte birçok organizasyonda hedef baskısı artar, iletişim sertleşir, çalışanların duygusal ihtiyaçları geri plana atılır ve performans tek öncelik haline gelir. Ancak bu yaklaşım, kısa vadede hız yaratsa da uzun vadede ciddi riskler oluşturur. Çünkü çalışanlar yalnızca iş yükü değil; aynı zamanda belirsizlik, kaygı ve stres de taşımaktadır.
İnsan boyutunun ihmal edilmesi, zamanla motivasyon kaybı, sessiz istifa, tükenmişlik, bağlılık düşüşü ve takım içi güven kaybı gibi sonuçlar doğurabilir.
Psikolojik Güvenin Kaybolması
Kriz dönemlerinde yapılan en büyük liderlik hatalarından biri, çalışanların yalnızca “çalışan” kimliğiyle görülmesidir. Oysa araştırmalar, psikolojik güven ortamının performans üzerindeki etkisini açık şekilde ortaya koymaktadır.
Google kapsamında yapılan araştırmalar, yüksek performanslı ekiplerin en önemli ortak özelliğinin psikolojik güven olduğunu göstermektedir. Psikolojik güvenin olmadığı ortamlarda çalışanlar:
- Hata yapmaktan korkar.
- Fikir paylaşmaktan kaçınır.
- Risk almamaya başlar.
- Yalnızca minimum performansa yönelir.
Bu durum organizasyonel çevikliği ciddi şekilde zayıflatır.
Kriz Dönemlerinde Sessizleşen Çalışanlar
Kriz dönemlerinde çalışanlar çoğu zaman doğrudan tepki vermek yerine geri çekilmeye başlar. Bu süreçte fikir paylaşımı azalır, yaratıcılık düşer, iletişim zayıflar ve ekip enerjisi geriler.
Bu durum çoğu zaman liderler tarafından “disiplin” veya “uyum” olarak yorumlanabilir. Oysa gerçekte bu durum psikolojik geri çekilmenin işareti olabilir. Sessizleşen ekipler, uzun vadede organizasyonların en büyük risklerinden biridir.
Kriz Dönemlerinde Etkili Liderlik İçin 4 Kritik Yaklaşım
- Şeffaf İletişim Kurmak
Belirsizliği tamamen ortadan kaldırmak mümkün olmayabilir. Ancak iletişimsizlik, belirsizliği daha da büyütür. Çalışanlar, gerçekçi ve açık iletişim görmek ister.
- İnsanları Görmek
Kriz dönemlerinde çalışanların yalnızca performansına değil; psikolojik durumuna da dikkat edilmelidir. Empati kurabilen liderlik yaklaşımı, bağlılığı güçlendirir.
- Güven Ortamını Korumak
Zor dönemlerde güven kaybı çok hızlı yaşanabilir. Bu nedenle liderlerin tutarlı davranması kritik önem taşır.
- Anlam Duygusunu Güçlendirmek
Araştırmalar, insanların kriz dönemlerinde bile anlam bulduklarında daha dayanıklı olduklarını göstermektedir.
Çalışanların yaptığı işin etkisini görebilmesi motivasyonu destekler.
Kriz dönemlerinde liderlerin yaptığı en büyük hata, organizasyonu yalnızca rakamlar ve süreçler üzerinden yönetmeye çalışmaktır. Oysa krizler yalnızca finansal değil; aynı zamanda insani süreçlerdir.
Bu nedenle asıl liderlik sorusu şudur: “Süreçleri yönetiyor muyuz?” değil, “İnsanların bu süreçte ayakta kalmasını sağlayabiliyor muyuz?”
Bu soruya güçlü bir yanıt verebilen liderler, yalnızca kriz yöneten değil; kriz dönemlerinde güven inşa eden liderlere dönüşmektedir.
M. Efsun Yüksel Tunç
Eğitmen ve Yönetim Danışmanı
Yaşam ve Yönetici Koçu
efsun@indus.com.tr
https://www.linkedin.com/in/efsunyukseltunc/
Instagram @indusefsun
www.efsunyuksel.com