Türkiye ve Arnavutluk Ticaret Hacmi ve Türk Şirketler için Yatırım Fırsatlarında Son Durum
Doç. Dr. Duygu HIDIROĞLU
Arnavutluk Merkez Bankası verilerine göre, Türkiye’ye bağlı şirketler 2010 yılına gelindiğinde Arnavutluk’ta en çok faaliyet gösteren doğrudan yabancı yatırımcılar listesinde 5. sıraya yerleşmiştir. 2010 yılında toplam 279 milyon Euro yatırım yapan Türk şirketlerin yatırım yaptıkları başlıca sektörler ise iletişim, finans ve üretim sektörleridir. Türk şirketleri Arnavutluk’taki yatırımlarını sürekli olarak artırmakta ve Arnavutluk’ta sabit hat operatörleri Albtelecom, Eagle Mobile ve Kombetare Tregtare Bankası (BKT Bank) ile ortaklaşa yatırımlarda bulunarak iki ülke arasındaki ticari hacmin gitgide artmasına katkıda bulunmaktadırlar.
Öte yandan, Türkiye’nin Kurum şirketi tarafından işletilen Elbasan’da bulunan çelik üretim tesisi ve 1992’den beri Arnavutluk’ta Türkçe orta öğretim ve lise sistemini kuran özel bir üniversiteyi de bünyesinde barındıran Türk eğitim şirketi de iki ülkenin ticari hacminin büyümesine vesile olmaktadır.
Tabi Türkiye ve Arnavutluk ilişkileri söz konusu olduğunda eğitime yönelik yatırımlar denildiğinde ilk akla gelen Türkiye Maarif Vakfı’nın yaptığı çalışmalardır. Türkiye Maarif Vakfı Tiran’da eğitim ve öğretim faaliyetleri yürüten; uluslararası akademik ve kültürel ortaklıklara katkı sağlayan önemli bir kurumdur. TİKA (Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı) ise yine ülkede Tiran koordinatörlüğü aracılığıyla kalkınma yardımları, sosyal destek projeleri ve ortak kültürel/akademik paneller vb. faaliyetler düzenleyen önemli bir diğer Türk kurumudur.
Arnavutluk’un başkenti Tiran 2025 yılında Türkiye- Arnavutluk Yatırım Forumu’na ev sahipliği yaptı. Bu ticari ilişkilerin iki ülke arasında daha da güçlendirilmesine yönelik düzenlenen Yatırım Forumu’nda Arnavutluk özellikle turizm sektöründe Türkiye’nin yatırımlarını artırması çağrısında bulunda. 2010 yılından sonra 2025 yılına geçen 15 yıllık süreçte yabancı yatırımcılar listesinde kritik sektörlerde 2. sıraya kadar yükselen Türk şirketlerinin önümüzdeki yıllarda sektörleri çeşitlendirerek özellikle turizm sektöründe yapacağı ek yatırımlarla listede ilk sırada yer alması kaçınılmaz görünüyor.
Arnavutluk Başbakanı Sali Berisha gerçekleştirdiği Türkiye ziyaretlerinde sıklıkla Türk şirketlerine Arnavutluk’taki kıyı ve dağlık bölgelere turizm yatırımı yapmaları hususunu dile getiriyor. Arnavutluk’ta Türk şirketlerinin yapacağı yatırımlarda kendilerinden 8 yıl süresince vergi alınmayacağına dair ise eşsiz yatırım fırsatlarına dikkat çekiyor.
Ankara’da yine geçtiğimiz yıl (2025)’te düzenlenen Türkiye-Arnavutluk İş Forumu’nda katılan Başbakan Berisha, Türk şirketlerinin ticari başarılarından ve Türkiye ekonomisinin gelişmişliğinden övgüyle bahsetmiş; iki ülke arasında sunulacak ek ticari fırsatlarla ekonomik ilişkilerin potansiyelini ortaya çıkarmak gerekliliğine dikkat çekmiştir. Söz konusu İş Forumu’nda ayrıca, hidroelektrik santrali, madencilik vb. enerji yatırımlarına yönelik Türkiye özelinde Türk iş insanlarına sağlanabilecek birtakım ticari imtiyazlar da dile getirilmiştir.
Türkiye ile Arnavutluk arasındaki ticaret hacmi son 10 sene içinde yaklaşık 85 milyon dolardan yaklaşık 400 milyon dolara yükselmiştir. Ancak bu bile Türkiye Arnavutluk arasında gerçekleşebilecek ticaret hacmi potansiyelinin çok altında bir rakamdır. Erişilebilecek ticaret potansiyelinin ise var olanın en az 5 katı olduğu düşünülmektedir.
Gelecekte Avrupa Birliği çatısı altına girmesi beklenen Arnavutluk’un yabancı yatırımcılar için daha da cazip hale gelebileceği bilinmekle birlikte, Arnavutluk’un Avrupa kurumlarıyla bütünleşmesinin yatırımcılar için çok önemli fırsatlar sunacağı da öngörülmektedir.
Doç. Dr. Duygu HIDIROĞLU