Hürmüz Kapanınca Amonyak Pahalandı
ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026’da İran’a saldırı başlatmasının ardından, savaş sebebiyle geçişlerin ilgili taraflar tarafından engellendiği Hürmüz Boğazı, o günden bu yana ticari gemi trafiğine fiilen kapalı. Boğaz, petrolün yanı sıra Körfez’de üretilen amonyağın da dünyaya açılan başlıca deniz yolu. Emtia fiyat kuruluşu Argus’un analistleri, kapanmanın ilk aylarında küresel amonyak ticaretinin %23’ünün durduğunu ve piyasanın yılda yaklaşık 4 milyon tonluk arzı kaybettiğini belirtmişti.
Dünya Ticaret Örgütü ile Birleşmiş Milletler’in ortak ajansı Uluslararası Ticaret Merkezi’ne göre, ihracatı Hürmüz’e bağlı yedi Körfez ülkesinin amonyak sevkiyatı nisanda bir yıl öncesine kıyasla hacim olarak %75 azaldı. Arzdaki bu daralmanın etkisiyle amonyak piyasasında gösterge kabul edilen, ABD’nin Tampa Limanı’na teslimat için her ay belirlenen kontrat fiyatı nisanda 160 dolar artışla ton başına 775 dolara çıktı.
Türkiye’nin Amonyak Tedariki Çeşitleniyor
Birleşmiş Milletler’in dış ticaret veri tabanı Comtrade’e göre Türkiye, 2024’te küresel amonyak ithalatının %4,2’sini gerçekleştirdi ve 796,7 bin ton amonyak için 363,8 milyon dolar ödedi. Kriz öncesinde, 2025’in ilk on bir ayında, değer olarak ithalatın %39,7’si Umman’dan, %13,7’si Katar’dan ve %11,2’si Cezayir’den geliyordu. Umman’ın üretim tesisleri boğazın dışında kaldığından, bu ülkeden sevkiyat yapılabiliyor. Katar gibi Körfez’in içindeki tedarikçilerden gelen payın ise başka kaynaklardan karşılanması gerekiyor.
Türkiye’nin bir diğer önemli tedarik kanalı olan Rusya da mart ayında azotlu ve fosforlu gübreler ile amonyak ihracatına kısıtlama ve kota getirmişti. İki ülke arasında 8 Eylül’de Moskova’da Mineral Gübre Sevkiyatı Mutabakat Zaptı imzalandı. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, kaynak çeşitliliğini artırmayı amaçlayan anlaşmayla Rusya’nın Türkiye’ye yönelik gübre ve gübre hammaddesi sevkiyatında kota ya da sınırlama uygulamayacağını açıkladı. Öt yandan, Türkiye ve Suriye arasında fosfat ticareti için mutabakat anlaşmasına varıldı.
Pompanın Ulaşamadığı Stok
Hammaddeyi dışarıdan bulmak zorlaştıkça, tanklarda bekleyen amonyağın ne kadarının gerçekten kullanılabilir olduğu, satınalma açısından önem kazanıyor. Büyük depolama tesislerinde amonyak eksi 33 derecede sıvı halde kriyojenik tanklarda tutuluyor ve tankı boşaltan pompa, sıvıyı ancak emiş ağzının bulunduğu seviyeye kadar çekebiliyor. Bir mühendislik dergisinde (International Journal of Engineering Research & Technology) yayımlanan vaka çalışmasına göre, iç kontrol için boşaltılan 10 bin tonluk bir tankta sıvı seviyesi emiş ağzına inince pompa durdu ve içeride 316 ton amonyak kaldı. Çalışmada bu amonyağın günde 2-5 tonluk yavaş bir süreçle geri kazanıldığı anlatılıyor. Sektördeki başka uygulamalarda ise tanka verilen azotla dışarı atılan amonyak buharı meşale bacasında (flare) yakılıyor. Avrupa gübre üreticilerinin birliği Fertilizers Europe’un rehberinde bu tür bir iç kontrolün, risk düzeyi en düşük tanklarda 20-25 yılda bir yapılabileceği belirtiliyor. Yıllar arayla yapılan böyle bir kontrolde tankta kalan hammaddenin ne olacağı, satınalma ve bakım ekiplerinin iş güvenliği birimiyle önceden birlikte planlaması gereken bir karara dönüşüyor.
Yarımca’daki 25 Bin Tonluk Tank
Tarım Kredi Holding’in iştiraki, GÜBRETAŞ’ın Kocaeli’deki Yarımca Tesisi, şirketin 1961’de açılan ikinci fabrikası. Buraya 1964’te ithal hammaddelerin tahliyesi için iskele kuruldu, amonyak depolama sistemi de 2017’de devreye alındı. Bugün tesiste 25 bin ton kapasiteli kriyojenik bir amonyak tankı bulunuyor. Haziran 2026’dan bu yana Genel Müdür Vekili olarak şirketi yöneten Musa Goral, bu göreve Ocak 2023’ten beri yürüttüğü tedarik zinciri direktörlüğünden geldi. GÜBRETAŞ’ın son duyurusu doğrudan Yarımca’daki bu tankın tahliyesiyle ilgili.
GÜBRETAŞ’ın Üretim Sürekliliği ve Kaynak Verimliliğine Yönelik İki Mühendislik Çözümü TÜRKPATENT Tarafından Tescillendi
Yarımca Tesisi’nde geliştirilen yenilikçi tahliye sistemleri, sıvı amonyağın güvenli şekilde geri kazanılmasını sağlarken operasyonel güvenliğe, üretimin sürekliliğine ve sürdürülebilir kaynak yönetimine katkı sundu.
GÜBRETAŞ, Yarımca Tesisi’ndeki 25.000 ton kapasiteli kriyojenik sıvı amonyak depolama tankının güvenli ve etkin biçimde tahliye edilmesine yönelik geliştirdiği iki özgün mühendislik çözümü için Türk Patent ve Marka Kurumundan patent belgesi aldı.
Sahada karşılaşılan operasyonel ihtiyaçlara GÜBRETAŞ mühendislerinin bilgi birikimi ve deneyimiyle geliştirilen çözümler, “Amonyak Tankında Tahliye Sistemi” ve “Çift Cidarlı Amonyak Tanklarında Soğuk Delme ile Tahliye Sistemi” başlıklarıyla şirketin fikri mülkiyet portföyüne kazandırıldı. Her iki buluş için de başvuru tarihlerinden itibaren 20 yıl süreyle korunmak üzere patent belgesi verildi.
Güvenli Operasyon ve Etkin Geri Kazanım
Geliştirilen ilk sistem, büyük kapasiteli kriyojenik depolama tankında pompa emiş seviyesinin altında kalan sıvı amonyağın kontrollü ve güvenli ve ekonomik biçimde tahliye edilmesine yönelik yenilikçi bir çözüm sunuyor.
İkinci sistem ise çift cidarlı amonyak tanklarının iç ve dış cidarı arasında kalan (bulunan) sıvı amonyağın güvenli şekilde tahliye edilmesini sağlıyor.
Sistemlerin uygulanmasıyla sıvı amonyağın güvenli şekilde geri kazanılması, amonyağın yakılmadan kaynak kaybının azaltılması, operasyonel güvenliğin güçlendirilmesi ve tankın periyodik kontrol hazırlıklarının daha etkin yürütülmesi yönünde önemli kazanımlar elde edildi.
Üretimin Sürekliliğine ve Tarımsal Değer Zincirine Katkı
Amonyak, NPK gübre üretiminin temel azot hammaddelerinden biri olarak üretim süreçlerinde kritik önem taşıyor. Bu hammaddenin güvenli, kesintisiz ve ekonomik verimli şekilde yönetilmesi; tesis operasyonlarının sürekliliği kadar tarımsal üretimin ihtiyaç duyduğu girdilerin güvenilir biçimde sağlanması açısından da büyük önem taşıyor.
GÜBRETAŞ, mühendislik yetkinliğini üretim sahasındaki gerçek ihtiyaçlarla buluşturarak operasyonel dayanıklılığını güçlendirirken tarımsal üretime değer katan şirket anlayışını da somut sonuçlara dönüştürüyor. Geliştirilen çözümler; iş güvenliği, kaynak verimliliği, sürdürülebilirlik ve üretim sürekliliğini aynı mühendislik yaklaşımında bir araya getiriyor.
Kurumsal Bilgi Birikimi Kalıcı Değere Dönüşüyor
GÜBRETAŞ Genel Müdürü Musa Goral, patent başarısına ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi:
“Bu patentler, GÜBRETAŞ’ın sorun çözen mühendislik kültürü, güçlü saha deneyimi ve sürekli iyileştirme yaklaşımıyla da değer ürettiğini gösteriyor. Üretimin sürekliliğini sağlarken insanı, çevreyi ve kaynaklarımızı korumak, mühendislik anlayışımızın temelini oluşturuyor. Yarımca Tesisi ekibimizin geliştirdiği bu iki çözüm; teknik yetkinliğimizin, yenilikçilik kültürümüzün ve sürdürülebilir üretim yaklaşımımızın somut bir sonucudur. Kritik bir hammaddenin güvenli şekilde geri kazanılmasını sağlayan bu çalışmalarla teknik bilgi birikimimizi kalıcı bir kurumsal değere dönüştürürken şirketimize ve tarımsal üretimin değer zincirine katkı sunmaktan gurur duyuyoruz.”
Patentlerle koruma altına alınan iki mühendislik çözümü, GÜBRETAŞ’ın üretim sahalarındaki deneyimini yenilikçi uygulamalara dönüştürme kabiliyetini ortaya koyarken şirketin sürdürülebilir üretim, operasyonel mükemmellik ve sürekli gelişim hedeflerini de destekliyor.
GÜBRETAŞ, güçlü mühendislik kültürü ve yenilikçi yaklaşımıyla üretimin sürekliliğini sağlayan, kaynakları koruyan ve tarımsal üretime kalıcı değer kazandıran çalışmalarını sürdürmeye devam edecek.
-> Kimya Sektöründe Sorumlu Satınalma ve Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Eğitimi
-> İŞ PROBLEMLERİNE ODAKLI EĞİTİMLER, ÖLÇÜLEBİLİR SONUÇLAR
Şirket eğitimlerini standart kalıplarla değil, ihtiyaçlarınıza özel tasarlıyoruz.
Her program, işletmenizin gerçek problemlerine çözüm üretmek ve ölçülebilir sonuçlar yaratmak için hazırlanır.
Sizlerden gelen geri bildirimlerle eğitimlerimizi özgünleştiriyor, böylece her adımda somut değer katıyoruz.
Mottomuz: “Her eğitim, bir iş probleminin çözümü için tasarlanır.”
Güvenilir, verimli ve profesyonel eğitim hizmetleriyle yanınızdayız.
Dolu dolu, güler yüzlü eğitimler dilerim.
Prof. Dr. Murat Erdal
Türkiye’nin Her Yerinde Bire Bir (1-1) Yönetici Ekibi ve Şirket Eğitimleri:
İçerikleri incelemek için tıklayınız.
-> Kimya Sektöründe Sürdürülebilir Satınalma ve Tedarik Zinciri Eğitimi
Eğitim teklifi almak için -> egitim@satinalmadergisi.com
☐ Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetimi ve ISO 20400 Standardı Eğitimi (2 gün)
☐ Dış Ticarette Lojistik Sözleşme Yönetimi Eğitimi (2 gün)
☐ Sözleşme Yönetimi ve Sektörel Kontrat İncelemeleri Eğitimi (2 gün)
☐ Tedarikçi Performans Değerlendirme ve Tedarikçi İlişkileri Eğitimi (2 gün)
☐ İdari İşler ve Tesis Yönetimi Eğitimi (2 gün)
☐ Filo Yönetimi Eğitimi: “Operasyon ve Planlama İlkeleri” (2 gün)
☐ Lojistik ve Depo Yönetimi Eğitimi (2 gün)
☐ Satış Mühendisleri için Kurumsal Satış Eğitimi (Rol Canlandırma/Oyun) (2 gün)
☐ Müzakere Teknikleri ve Pazarlık Becerileri (İleri Seviye) Eğitimi (2 gün)
-> EĞİTİM KATALOĞUNU İndirebilirsiniz -> https://satinalmadergisi.com/egitim.pdf
-> Kimya Sektöründe Sorumlu Satınalma ve Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Eğitimi
-> Eğitim teklifi almak için -> egitim@satinalmadergisi.com