Laboratuvar Hizmet Alımının Somut Gerekçe Gösterilmeden İptali?
Mehmet ATASEVER
Simdata Danışmanlık Y.K. Başkanı
İtirazen Şikayet Konusu; Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle; 12.06.2026 tarihinde taraflarına bildirilen ihale komisyonu kararı ile ihalenin 8’inci kısmının Teknik Şartname’de yapılan hatadan dolayı iptal edildiği, ancak söz konusu gerekçeye ilişkin olarak Teknik Şartname’nin hangi maddelerinde hata olduğunu belirtmeden ilgili kısmın iptal edilmesinin şeffaflık ilkesi ile bağdaşmadığı, Kamu İhale Kanununda idarelere ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisi tanındığı, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda usule ve amaca uygun olarak kullanılması gerektiği, dolayısıyla başvuruya konu ihalenin 8’inci kısmına ilişkin iptal kararının iptal edilmesi gerektiği iddiasına yer verilmiştir.
Konu İle İlgili Emsal Kamu İhale Kurulu Kararına Göre;
Yapılan inceleme ve tespitler neticesinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,
“Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir” hükmü, “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır…” hükmü,
“Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir. İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır.” hükmü,
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 64’üncü maddesinde “(1) İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum gerekçeleriyle birlikte bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez…” hükmü,
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;
a) Adı: Müdürlüğümüze Bağlı Sağlık Tesisleri için 9 Kısım 1 Kişilik (Moleküler Testler) Laboratuvar Hizmet Alımı
b) Türü: Hizmet alımı
c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği
ç) Miktarı: 9 Kısım 1 Kişilik (Moleküler Testler) Laboratuvar Hizmet Alımı Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.
d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Hizmetin verileceği sağlık tesislerinin adı, ayrıntılı test/puan/sonuç miktarları ve kurulacak olan cihazlar ilgili kısmın teknik şartnamesinde ayrıntılı bir şekilde belirtilmiştir.” düzenlemesi,
“Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir. 20.2. Bu ihaledeki kısım sayısı 9 dir. İhale kısımlarına ilişkin koşullar altta düzenlenmiştir; – İstekli/aday firmaların teklifleri kısım bazında değerlendirilecektir. Ekte sunulan ihtiyaç listesinde tanımlanan kısımlar dâhilinde, teklif edilen her bir iş kısmın biri veya daha fazlası aynı istekli üzerinde kalabilir.” düzenlemesi,
Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 32’nci maddesinde “32.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. 32.2. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum, bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Başvuruya konu ihalenin, ……….İl Sağlık Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “Müdürlüğümüze Bağlı Sağlık Tesisleri İçin 9 Kısım 1 Kişilik (Moleküler Testler) Laboratuvar Hizmet Alımı” işine ilişkin olduğu, ihalede 19 adet ihale dokümanı indirildiği, itirazen şikâyete konu 8’inci kısımda 4 istekli tarafından teklif sunulduğu ve 11.06.2026 tarihli ihale komisyon kararında “8. Kısım: Madde Bağımlılığı Testleri: Teknik şartnamede sehven yapılan teknik hataların sonraki süreci etkilenmesinden ötürü bu kısmın revize edilerek iptal edilmesine; Bu kısımda sonradan ihaleye çıkılmasına karar verilmiştir.” ifadelerine yer verilmek suretiyle anılan kısmın iptal edildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesinde, ihale komisyonu kararı üzerine idarenin, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbest olduğu, ihalenin iptal edilmesi halinde bu durumun bütün isteklilere derhal bildirileceği, idarenin bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği ancak talepte bulunması hâlinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerinin talep eden isteklilere bildirileceği hüküm altına alınmış olup bu çerçevede ihaleyi yapan idarelere ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisinin tanındığı ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda usule ve amaca uygun olarak kullanılması ve bu hususların değerlendirilmesinde somut olaya ilişkin koşulların dikkate alınarak Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler çerçevesinde karar verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Ayrıca, Kanun’un 40 ve 41’inci maddeleri uyarınca, ihale yetkilisinin ihale komisyonu kararını onaylaması veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal etmesi gerektiği, onaylanması hâlinde geçerli, iptal hâlinde ihale kararının hükümsüz sayılacağı ve bu durumun bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte bildirilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. Kanun’un 56’ncı maddesi uyarınca, idare tarafından alınan ihalenin iptali kararına karşı yapılacak itirazen şikâyet başvurularının yalnızca idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı olarak inceleneceği, dolayısıyla Kurumun incelemesinin ihalenin esasına değil, iptal kararının gerekçelerinin hukuka ve kamu yararına uygun olup olmadığına yönelik olacağı anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, idarece alınan ihale komisyonu kararında, ihalenin 8’inci kısmına yönelik olarak “Teknik Şartname’de sehven yapılan teknik hataların sonraki süreci etkilemesinden ötürü bu kısmın revize edilerek iptal edilmesine, bu kısımda sonradan yeniden ihaleye çıkılmasına” karar verildiği görülmekle birlikte, anılan kararda Teknik Şartname’nin hangi maddelerinde hata bulunduğuna, söz konusu hataların niteliğine, tekliflerin hazırlanmasını veya değerlendirilmesini ne şekilde etkilediğine ya da bu hataların neden ihalenin ilgili kısmının iptalini zorunlu kılacak ölçüde esaslı olduğuna ilişkin herhangi bir açıklamaya yer verilmediği tespit edilmiştir.
Bu itibarla, 4734 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesi ile idarelere ihaleyi iptal etme hususunda takdir yetkisi tanınmış olmakla beraber, bahse konu takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda amaca uygun olarak kullanılması gerektiği, bu bağlamda tesis edilen idari işlemin hukuka uygunluk denetiminin gerçekleştirilebilmesi için işlemin dayandığı maddi ve hukuki sebeplerin açık ve somut biçimde ortaya konulmasının zorunluluk arz ettiği hususları birlikte ele alındığında, idarece tesis edilen ihale komisyonu kararında yer alan 8’inci kısma ilişkin “teknik şartnamede sehven yapılan teknik hatalar” şeklindeki iptal gerekçesinin içeriği itibarıyla genel ve soyut nitelik taşıdığı, Teknik Şartname’nin hangi düzenlemelerinin hatalı olduğu ve bu hatanın ihale sürecinin iptalini ne yönde zorunlu kıldığı hususlarının kararda somutlaştırılmadığı anlaşıldığından, ihalenin 8’inci kısmına yönelik tesis edilen iptal işleminin idarenin takdir yetkisinin kullanılmasına ilişkin hukuki esaslara ve 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Mehmet ATASEVER
Simdata Danışmanlık Y.K. Başkanı
Sağlık Bak. SGB E. Bşk./KİK E. Üyesi
Mehmetatasever.org