Bir Alıcı İçin Vadeli İthalatın Finansal Mantığı

Bir Alıcı İçin Vadeli İthalatın Finansal Mantığı

Turan AKIN
ICC ACADEMY / CTFP Certificate

Geçenlerde organizasyonunu yaptığımız bir webinar yaşamış olduğum bir işlemi hatırlattı.

Avusturya – Macaristan-Türkiye üçgenli bir ihracat hikayesi!
Macaristan’daki Alıcı vadeli ürün almak istiyor ancak biz ihracat tarafında akreditif karşılığında yükleme sonrası ürün bedelini hemen almak istiyoruz. Malum ülkemizde finansman maliyetleri yüksek, eş zamanlı başka ihracatlar da var.

İhracatta başarılı satış için müşterimizin ihtiyacını iyi analiz etmemiz gerek. Müşterimize güvenip inanırsak, onu anlarsak satış ciromuzu artırabiliriz.

Diğer tarafta birde ithalatçı var tabii.

Bir alıcı için vadeli ithalatın finansal mantığı

İthalatçı firma yurt dışından mal alırken dört temel ödeme şekliyle karşılaşabilir:

Burada özellikle mal mukabili ve kabul kredili işlemler, ithalatçıya finansman avantajı sağlayabilir.

İthalatta bir firmanın vadeli mal almak istemesinin temel nedeni nakit akışını korumak ve ticari riskini azaltmaktır. Yani firma, malı bugün teslim alıp parasını belirli bir süre sonra ödemek ister.

Bunun birkaç önemli sebebi vardır:

1. Nakit akışını korumak

Firma, malı satın alırken kasasındaki parayı hemen bağlamak istemez. Örneğin 100.000 dolarlık malı peşin almak yerine 90 gün vadeli alır. Bu sürede parasını işletme ihtiyacında kullanabilir.

2. Malı satıp sonra ödeme yapmak

İthalatçı firma açısından en önemli nedenlerden biridir.

Örneğin:

• Çin’den 100.000 dolarlık ürün ithal eder.
• Ürünler Türkiye’ye gelir veya transit başka ülkeye gider.
• İç veya dış piyasada müşterilerine satış yapar.
• Müşterilerinden tahsilat yapar.
• 90 gün sonra ihracatçıya ödeme yapar.

Böylece malın satışından elde ettiği parayla ithalat borcunu öder. Bu kabiliyeti olan bir firma için büyük bir avantajdır.

3. Kredi kullanmadan finansman sağlamak

Vadeli ithalat, bir anlamda yabancı tedarikçiden ticari kredi kullanmak gibidir. Firma bankadan kredi çekmek ve faiz ödemek yerine tedarikçisinin kendisine vade tanımasını isteyebilir.

Örneğin ihracatçı 90 gün vade karşılığında %2 fiyat farkı istiyorsa, ithalatçı bu maliyeti banka kredisiyle karşılaştırır. Eğer tedarikçi ülkede faizler daha düşük olup finansmanı daha ucuzsa vadeli ithalat tercih edilir.

4. Dövizini başka işlerinde kullanmak

Firma elinde dolar bulunsa bile hemen ödeme yapmak istemeyebilir. Çünkü bu parayı:

• Yeni mal alımında,
• Personel ve işletme giderlerinde,
• Yatırımlarda,
• Başka ticari ödemelerde kullanabilir.

Öte yandan Kur riskini iyi yönetmek gerekir.
Firma 90 gün vadeli 100.000 USD ithalat yaptıysa, 90 gün sonra USD ödeme yükümlülüğü vardır.

Eğer dolar/TL yükselirse pek tabii ithalatçının TL cinsinden riski ve maliyeti artar.

Örneğin:

500 bin TL kur farkı riski

Bu nedenle vadeli ithalat yapan firmalar forward, opsiyon veya doğal korunma gibi yöntemlerle kur riskini yönetebilir, yönetmelidir.

5. Banka limitlerini korumak

Firma bankadan kredi kullanmak yerine tedarikçi kredisi kullanarak banka kredi limitlerini başka ihtiyaçları için saklamak isteyebilir. Açık hesapla (Mal Mukabili ödeme) ürün alabilen Alıcının avantajı çoktur.

Ancak bu durum kullanılan ödeme şekline göre değişir. Akreditif veya banka garantisi varsa bankada gayri-nakdi kredi limiti gereklidir.

6. Ticari güven oluşturmak, iş hacmini büyütmek

Peşin ödeme zorunluluğu olmasaydı daha fazla mal ithal edebilecek bir firma, vadeli alımla daha büyük siparişler verebilir.

Vadeli çalışma, ithalatçı ile ihracatçı arasında uzun vadeli ticari ilişkinin gelişmesine yardımcı olabilir.

Bir dış ticaret uzmanının ithalatçıya sorması gereken sorular

Bir firmanın neden vadeli ithalat istediğini analiz ederken şu sorular önemlidir:

1. Firmanın nakit akışı mı yetersiz, yoksa nakdini başka alanlarda mı kullanmak istiyor?
2. İthal ettiği malları kaç günde satıyor?
3. Müşterilerinden kaç gün vadeyle tahsilat yapıyor?
4. USD veya EUR gelirleri var mı?
5. Döviz borcunu doğal olarak karşılayabilecek ihracat geliri var mı?
6. Banka kredi limitleri dolu mu?
7. Tedarikçiden alınan vadenin maliyeti, banka finansmanından daha mı düşük?

En önemli finansal gösterge: Nakit dönüşüm döngüsü (Cash Conversion Cycle).

Bir firma malı 30 günde satıyor, müşterilerinden 60 günde tahsilat yapıyor ve tedarikçisine 90 gün sonra ödeme yapıyorsa, işletme sermayesi açısından oldukça avantajlı bir döngü oluşturabilir.

Biz ihracatçı tarafı olarak bu mantıkla Alıcının Macar bankası zayıftı (teyit ve iskonto işlemi için), ilgili vadeli akreditifi Avusturyalı Raiffeisenbank Viyana’ya alıp, onlara iskonto (kırma) ettirme yolunu seçmiştik. Satıcı yükleme sonrası ödemesini aldı, Alıcı ödemesini 6 ay sonra yaptı.

Turan AKIN
ICC ACADEMY / CTFP Certificate