İşletmelerde İnformel Bir Pratik: Dedikodu

Dr. Mehmet KAPLAN
Dr. Mehmet KAPLAN
İşletme alanında lisans ve yüksek lisans; stratejik yönetim alanında doktora yapmıştır. Üniversite deneyiminin yanında kamu/özel sektörde çeşitli şekillerde aktif olarak yer almıştır. Halen Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nde görev yapmakta; Yönetim ve Organizasyon Bölüm Başkanlığı’nı sürdürmektedir. Aynı zamanda KOBİ niteliğinde olan birçok işletmenin “Anne Girişimcileri mentörüdür”. İşletme stratejileri, insan kaynakları ve girişimcilik konularında birçok kitap bölümü, makalesi ve bildirileri bulunmaktadır. Ayrıca “Dinamik Yetenekler, Rekabet Avantajı ve Çevresel Türbülans” adlı ayakkabıcılık sektörünü ele alan bir kitabı vardır. Meraklı, aksiyon almayı seven, yeni fikirleri/uygulamaları sorgulayan öğrenme aşığı bir sosyal bilimcidir.

Ateş bulunmadan önce hava kararınca insanlar hemen uyumaktaydılar. Ancak ateşin bulunmasıyla insanlar bir araya geldiler, bir ateş etrafında toplandılar birbirlerine hikayeler anlatmaya ve başkaları hakkında konuşmaya başladılar. İşte bu konuşmalar başladığından itibaren dedikodunun olduğu söylenir. İnsanlar birbirleri hakkındaki haberleri, olayları, önemli ya da önemsiz ayrıntıları kulaktan kulağa dilden dile dolaştırmayı sevmektedirler. Dedikodu bu sevginin bir ürünü olarak işletme içerisinde insanların belli bir gruba dahil olmak, grubun ve grup üyeliğinin devamını sağlamak ve zaman geçirmek için gerçekleştirdikleri değerlendirici, hızla yayılan ve yayılırken bozulan konuşmalardır. Dedikodu en az iki kişi ile başlamakta ve orada olmayan bireyler, olaylar ya da işletmenin genelini konu edinen bir hal almaktadır. Aslında dedikodu işletme içindeki bir iletişim şekli olarak informel bir pratiktir.

İşletmelerde dedikodunun temelde bilgi taşıyıcısı, içtenlik üreticisi, etkileme ve eğlenme işlevleri bulunmaktadır. Aslında her bir işlev hem birbirinden bağımsızdır hem de birbirinin tamamlayıcısıdır. Bilgi taşıyıcısı işlevi ile işletme içinde herhangi bir bilgi hızla yayılır. Sözgelimi, işletmeye yeni işe giren bir kişi dedikodu sayesinde işletme içindeki bireyler hakkında çeşitli (doğru ve/veya yanlış) bilgiler elde eder. Aslında insan kaynakları yöneticilerinin üzerinde sıklıkla durdukları oryantasyon ve örgütsel sosyalleşmenin temeli bu bilgi elde etmenin üzerinden gerçekleşir. İkinci olarak içtenlik üreticilik işlevi dedikodu sayesinde insanların içtenlik kurabileceklerini, iş arkadaşlığını iş dışına taşıyabilmeyi, dedikodu ağının içinde yer alarak işletmenin bir parçası olmayı ifade eder. Ancak bu ağın dışında kalan bireyler zor durumda kalmakta ve işletme zaman zaman önemli çalışanlarını kaybetmektedir. Dedikodu işlevi olarak etkileme diğer bireylerin eylemlerinin denetimi olarak bir güç kazanma şeklidir. İşletme yöneticileri dedikoduyu kullanarak çalışanlara davranış kalıplarını daha hızlı ve etkili aktarabilmektedirler. Son olarak ise eğlenme işlevi çalışanların iş ortamına ve dolayısıyla işlerine eğlence katarak motivasyonlarını artırıcı bir etkinliğe dönüşebilmektedir.

İşletmelerde dedikodunun işlevselliğinin yönetilmesiyle beraber stres azaltma, bilgi arayışına hızlı çare bulma ve bireysel ilişkiler geliştirerek dayanışmayı güçlü kılmak gibi faydaları bulunmaktadır. Ancak bu faydalarla birlikte negatif anlamda ayrıştırma, kontrol kaybı, yanlış bilgi yayma, zaman israfı gibi negatif görüşler ya da zararlar da oluşur. Bu nedenle, dedikodunun işletme yöneticileri tarafından etkin bir şekilde yönetilmesi gerekliliği açıktır. Ancak dedikodunun sıfırlanmasının olanaksız olduğu da bilinmelidir. Dolayısıyla işletme yöneticilerinin dedikodunun informel pratiğini etkin bir şekilde yöneterek faydalarını artırmaya ve zararlarını da azaltmaya yönelmeleri gerekir.

Kaynak ve ayrıntılı okuma önerisi: Aşağıdaki eserler konu ile ilgili kaynak ve bilgilendirmeyi artırmaya yöneliktir.

  • Kaplan, M. ve Kaplan, B. T. (2020). Farklı Boyutlarıyla Örgütsel Davranış. İçinde. (Edi. Aykut Bedük ve Mehtap Öztürk). “Örgütlerde Dünyanın En Eski Medya Pratiği: Dedikodu ve Söylenti Kuramsal Bir Anlatı ve İşletme Odaklı Çözümleme”. ss. 83-101. Ankara: Gazi Kitabevi.
  • Kaplan, B. T. (2020). Ekonomi, Finans ve İşletme Yönetimi Alanında Güncel Gelişmeler 1 İçinde. (Edi. Orhan Çoban, Adnan Çelik ve Mehmet Altuntaş). “İşletmelerde Dedikodu: Oluşumu, Yayılımı, Aktörleri ve Mekanları”. ss. 147-154. Ankara: Nobel Yayınları.

 

PAYLAŞIMLAR

Lütfen yorumunuzu girin !
Lütfen adınızı giriniz.

Pazarlık Yönetimi Yazı Dizisi

Pazarlık Yönetimi – Yazı Dizisi Prof. Dr. Murat ERDAL – merdal@istanbul.edu.tr İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tedarik Zinciri Yönetimi Yüksek Lisans Program Başkanı www.muraterdal.com Satınalma...

Kadın İstihdamı ve Kadın Girişimciler

Dr. Öğr. Üyesi Gözde MERT Nişantaşı Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi İşletme Bölüm Başkanı & Gözde Araştırma Şirketi Kurucusu “Yeryüzünde...

Satınalma Dergisi Mayıs 2021 – Sayı:101

Değerli yöneticiler, Mayıs ayı ile havalar hızla ısınmaya başladı. Uzun zamandır hasretle beklediğimiz bahar nihayet geldi. Açıkçası moralimiz yükseldi. Yoğun...

Birden Fazla İşte Eş Zamanlı Şantiye Şefliği Yapan Kişi İçin İş Denetleme Belgesi?

Mehmet ATASEVER      Kamu İhale Kurulu Eski Üyesi/ Akademisyen Sinan ÖZESEN Kamu İhale Uzmanı/İnşaat Mühendisi Anahtar Kelimeler; Yapım işi, şantiye şefi, ihale,...

Taşınmaz Satışlarında Yeni Bir Dönem Başlıyor! Hazır mısınız?

Ülkemizde Resmî Gazete şu anda en çok okunan gazete oldu. Muhtemelen uzunca bir süre daha yayımlanmaya, sermaye ve vatandaş...

Uzaktan çalışma, çalışanı hangi yönlerden olumsuz biçimde etkileyebilir?

Uzaktan (tele-evde) çalışma uygulama­ları çalışanlar ve işverenlere, özellikle teknolojik imkanların gelişmesiyle birlikte farklı imkânlar sunmaktadır. Ailede ebeveynlerin her ikisinin...

Döviz Kurlarının Sabit Kalması İhracatçıyı Üzüyor Mu?

ÜLKEMİZDE DÖVİZ KURLARI ŞEKLİ Ülkemizde sabit kur sistemi değil, dalgalı kur sistemi geçerlidir. Döviz kurlarındaki dalgalanma; Piyasa koşullarına, TCMB'nin PPK...

Müzakere Yönetimi ve Pazarlık Becerileri Testi – 3 Mayıs

MÜZAKERE YÖNETİMİ VE PAZARLIK BECERİLERİ EĞİTİMİ – YÖNETİCİ GELİŞTİRME EĞİTİM PROGRAMI Yeni dönem iş hayatında örnek olay çalışmaları yönetici geliştirme eğitimlerinin...

İşletmelerde İnformel Bir Pratik: Dedikodu

Ateş bulunmadan önce hava kararınca insanlar hemen uyumaktaydılar. Ancak ateşin bulunmasıyla insanlar bir araya geldiler, bir ateş etrafında toplandılar...

Örgütsel Adalet ve Çalışan Hakları

Dr. Öğr. Üyesi Gözde MERT Nişantaşı Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi İşletme Bölüm Başkanı & Gözde Araştırma Şirketi Kurucusu “Tüm...

Satınalma Dergisi'ne Dijital Üye Olun

Dijital Üyelik ile Satınalma Dergisi'nin yayınlanmış tüm sayılarına erişebilir, Buyer Network Öğrenme Merkezi'nde eğitim dokümanlarına ulaşabilirsiniz.

SATINALMA DERGİSİ 8 YILLIK ARŞİVİ

Yayınlanmış Tüm Sayılara ve Yayınlanacak 12 Sayıya Dijital Olarak Erişim

Buyer Network Öğrenme Merkezi

Kariyerinizi Geliştirecek Uzaktan Eğitim Seçeneklerine Sahip Olun

KURUMSAL ÜYELİK AVANTAJLARI

10 Yöneticiye Kadar Geniş Takımlar için Şirket Paketini Satın Alın