Kamu İhale İtirazlarının Şikayet Süreleri ve Saati Nasıl Hesaplanır?
Mehmet ATASEVER
Simdata Danışmanlık Y.K. Başkanı
İtirazen Şikayet Konusu; Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle; Teknik Şartname’nin C.2 maddesinin zeyilname ile değiştirildiği, ancak söz konusu maddede belirtilen yöntemlerin “her birinden en az bir testten akredite olmalıdır” şeklinde değiştirilmesi neticesinde hizmetin kapsamı ile orantılı olmayan şekilde daraltıldığı ve belirli bir istekliyi işaret ettiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırı olduğu, söz konusu düzenleme ile kalite standardı daha üst düzey ve daha fazla testten akredite olan laboratuvarların ihaleye katılımının engellendiği, yeterlik kriterlerinin işin niteliğiyle bağlantılı ve ölçülü olması gerektiği, rekabeti daraltıcı ve belli isteklileri işaret eden düzenlemelerin mevzuata aykırı olduğu, söz konusu düzenlemenin “Testlerin çalışılacağı laboratuvar TÜRKAK ISO 15189 kalite belgesine sahip olmalıdır. Yüklenici Laboratuvar en az 120 test için TÜRKAK ISO 15189 akreditasyonunu ihale aşamasında yeterlik kriteri olarak belgelemelidir.” şeklinde düzenlenmesi gerektiği iddiasına yer verilmiştir
Konu İle İlgili Emsal Kamu İhale Kurulu Kararına Göre;
Yapılan inceleme ve tespitler neticesinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “İstekli olabilecek: İhale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanı satın almış gerçek veya tüzel kişiyi ya da bunların oluşturdukları ortak girişimi…” hükmü,
Anılan Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler.
Şikâyet ve itirazen şikâyet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır. Şikâyet başvuruları idareye, itirazen şikâyet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır…” hükmü,
Aynı maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendinde “Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine karar verilir.” hükmü,
Anılan Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar. İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikâyetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. Bu yöndeki başvuruların idarelerce ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır…” hükmü yer almaktadır.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. (2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikâyetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.” hükmüne,
Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler; … c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi, izleyen günden itibaren başlar.” hükmüne, Anılan Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle; … c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı, … yönlerinden sırasıyla incelenir. …
(4) Yapılan ön inceleme sonucunda, bir aykırılığın tespit edilmesi halinde bu hususa ilişkin ön inceleme raporu düzenlenir.” hükmüne, Aynı Yönetmelik’in “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde ise “(1) 16’ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir.” hükmüne yer verilmiştir. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Şikâyet başvuru süresi” başlıklı 4’üncü maddesinde “(1) Kanunun 55 inci maddesi uyarınca şikâyet başvurusu usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmadan önce aday veya istekliler ile istekli olabileceklerin şikâyete yol açan durumların farkına vardığı veya farkına varmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gün içinde ihaleyi yapan idareye yapılır. (2) Süreler; … b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın EKAP hesabına giriş yapılarak indirildiği tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi, … (7) Kanunun 55 inci maddesinde ilan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikâyetlerin anılan maddenin birinci fıkrasındaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabileceği düzenlenmiştir.
Buna göre şikâyetlerin en geç;
a) İhale veya son başvuru tarihi Pazartesi günü olan ihalelerde, bir önceki Salı günü,
b) İhale veya son başvuru tarihi Salı günü olan ihalelerde, bir önceki Çarşamba günü,
c) İhale veya son başvuru tarihi Çarşamba günü olan ihalelerde, bir önceki Perşembe günü,
ç) İhale veya son başvuru tarihi Perşembe günü olan ihalelerde, bir önceki Cuma günü,
d) İhale veya son başvuru tarihi Cuma günü olan ihalelerde, bir önceki Pazartesi günü, mesai saati bitimine kadar yapılması gerekmektedir.
…
(13)Başvurular idareye yapılacak şikâyetlerde ihaleyi yapan idareye elden veya posta yoluyla ya da EKAP üzerinden e-imza kullanılarak (e-şikâyet ile) yapılır. EKAP üzerinden yapılan başvurularda bildirim tarihi başvuru tarihi sayılır. Başvuruların idarelerin EKAP’ta yer alan bildirim kutusuna ulaştığı tarih, bildirim tarihi olarak kabul edilir. EKAP üzerinden iş günü ve mesai saatlerine bağlı kalınmaksızın şikâyet başvurusunda bulunulabilir; ancak, başvurunun EKAP tarafından idareye bildirimi iş günlerinde ve 9.00-18.00 saatleri (yarım mesai günlerinde 9.00-13.00) arasında yapılır. İhaleyi yapan idare dışındaki idari mercilere ya da yargı mercilerine yapılan başvurular, bu merciler tarafından ihaleyi yapan idareye gönderilmesi halinde dikkate alınır. Bu durumda şikâyet dilekçesinin ihaleyi yapan idare kayıtlarına girdiği tarih başvuru tarihi olarak kabul edilir. Posta yoluyla yapılan başvurularda postada geçen süreler dikkate alınmaz. Kanunun 54 üncü maddesinde şikâyet ve itirazen şikâyet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolu olarak öngörüldüğünden, bir hak kaybına uğranılmaması bakımından dava açılmadan önce şikâyet ve itirazen şikâyet aşamalarının tamamlanması başvuru sahipleri için önem arz etmektedir.” açıklaması yer almaktadır.
İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikâyetlerin doküman edinilen tarihi izleyen günden itibaren on gün içinde ve her hâlükârda en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar ihaleyi yapan idareye yapılması gerekmektedir.
Bu yöndeki başvuruların da idarelerce ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır. Başvuru sahibinin iddialarının 19.06.2026 tarihinde bildirilen zeyilnameye yönelik olduğu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun yukarda belirtilen hükümleri gereği, söz konusu iddialara ilişkin olarak ihale tarihinden (01.07.2026) en geç üç iş günü öncesine (25.06.2026 tarihi mesai saati bitimine) kadar idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 26.06.2026 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, dolayısıyla idareye yapılan şikâyet başvurusunun süresinde olmadığı anlaşılmıştır.
Bir diğer ifadeyle, başvuru sahibinin şikâyet başvuru dilekçesini 25.06.2026 tarihinde EKAP üzerinden e-şikâyet yoluyla mesai saati sona erdikten sonra (EKAP sisteminde, isteklinin başvuru tarih ve saati: 25.06.2026, 18:27:06; idare kayıtlarına bildirim tarih ve saati: 26.06.2026, 09:00:00 bilgisi yer almaktadır.) gönderdiği tespit edilmiştir.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Şikâyet başvuru süresi” başlıklı 4’üncü maddesinin on üçüncü fıkrasında yer verilen “…EKAP üzerinden iş günü ve mesai saatlerine bağlı kalınmaksızın şikâyet başvurusunda bulunulabilir; ancak, başvurunun EKAP tarafından idareye bildirimi iş günlerinde ve 9.00-18.00 saatleri (yarım mesai günlerinde 9.00-13.00) arasında yapılır…” açıklaması gereğince mesai saati içerisinde yapılmayıp, mesai saati sona erdikten sonra yapılan başvurunun bir sonraki iş günü olan 26.06.2026 tarihinde saat 09:00’da idare kayıtlarına girdiği, bu durumun esasen kamu kurum ve kuruluşlarında uyulması zorunlu olan mesai saati uygulamasının doğal sonucu olduğu, EKAP sisteminin de bu çerçevede kurgulandığı anlaşılmaktadır. İsteklilerin EKAP üzerinden eşikâyet dilekçelerini mesai saati sonrası hazırlayabilmelerine ve göndermelerine sistemsel olarak imkân tanınması, son gün mesai saati sonrasında gönderilen başvuruların o gün mesai saati içinde yapılmış sayılmaları şeklinde bir sonuca yol açmamalıdır.
Yukarıda yer verilen hususlar bir arada değerlendirildiğinde, idare kayıtlarına 26.06.2026 tarihinde alınan şikâyet başvurusunun süresinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun süre yönünden reddi gerekmektedir.
Simdata Danışmanlık Y.K. Başkanı
Sağlık Bak. SGB E. Bşk./KİK E. Üyesi
Mehmetatasever.org