Yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği Ocak’ta Yürürlüğe Giriyor, İhracat 9 Ayda 21,3 Milyar Dolar
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının yayımladığı yeni “Makine Emniyeti Yönetmeliği” hükümlerinin büyük bölümüyle 20 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek. Düzenleme, makinelerle birlikte emniyet aksamlarını, kaldırma aksesuarlarını ve başka bir makineye eklenmek üzere üretilen kısmen tamamlanmış makineleri de kapsıyor. 2009’da yayımlanan önceki yönetmelik de aynı gün yürürlükten kalkacak.
Yeni metnin geçici maddesi, bu tarihten önce eski kurallara uygun olarak piyasaya arz edilen, yani ilk kez ticari dolaşıma giren makinelerin satılmaya devam etmesini engellemiyor. Bir makinenin hangi kurallara tabi olacağını bu nedenle piyasaya arz tarihi belirliyor. Yönetmeliğin getirdiği yükümlülükler imalatçının yanında ithalatçıya, dağıtıcıya ve makinesine güvenliği etkileyen bir müdahalede bulunan kullanıcıya da uzanıyor.
Değişiklik Yapan Firma İmalatçı Sayılıyor
Eski yönetmeliğin dayandığı Avrupa Birliğinin (AB) 2006 tarihli Makine Direktifi, kullanıcının makinede yaptığı değişikliği tanımlamıyordu ve uygulamada Avrupa Komisyonunun yorum rehberleri esas alınıyordu. Yeni yönetmelik, makine piyasaya arz edildikten sonra imalatçının öngörmediği biçimde, fiziksel ya da dijital araçlarla yapılan ve yeni bir tehlike yaratan ya da mevcut riski artıran müdahaleyi önemli değişiklik olarak tanımlıyor. Bir müdahalenin bu kapsama girmesi için mevcut güvenlik kontrol sistemini değiştirmeyi gerektiren yeni koruyucuların eklenmesini ya da makinenin kararlılığı veya mekanik dayanıklılığı için ek önlem alınmasını zorunlu kılması aranıyor.
Makineyi kendi üretim hattına uyarlayan bir firma, yaptığı müdahale önemli değişiklik sayılırsa yönetmelik bakımından o makinenin imalatçısı konumuna geçiyor. Makinenin güvenlik gerekliliklerini karşıladığını gösteren teknik dosyayı hazırlamak, uygunluk değerlendirmesini yaptırmak ve uygunluk beyanını düzenlemek bu durumda firmaya kalıyor. İş sağlığı mevzuatında ayrı bir kural işliyor ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, kendi tanımladığı önemli bakım ve onarımdan sonra, güvenliği kurulum koşullarına bağlı ekipmanın yeniden periyodik kontrolden geçirilmesini öngörüyor.
Belge Kontrolü Tedarik Zincirine Yayılıyor
Satın alınmadan önce piyasadaki makinelerin uygunluğu da Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının denetimine tabi. Bakanlığın, 2026’nın ilk 9 ayında incelediği 40.201 sanayi ürününde ortalama uygunsuzluk oranı %9,44 oldu. Makineler de 16,8 milyon liralık cezayla en çok ceza kesilen ürün grupları arasında yer aldı. Yönetmelik ithalatçıya makinenin uygunluk değerlendirmesinden geçtiğini, CE (Conformité Européenne – Avrupa Uygunluğu) işaretini taşıdığını ve gerekli belgelerle birlikte geldiğini sağlama, dağıtıcıya da satıştan önce bu belgeleri ve Türkçe kullanım talimatını doğrulama yükümlülüğü getiriyor. Böylece belge kontrolü, makinenin tedarik zincirinde el değiştirdiği her noktada yapılması gereken bir işe dönüşüyor.
Uygunluk beyanını ve Türkçe kullanım talimatını teklif aşamasında isteyip sözleşme şartına bağlayan satınalma ekipleri, sonradan çıkabilecek bir uygunsuzlukta tedarikçiyle aralarındaki sorumluluk paylaşımını baştan netleştirebiliyor. Kullanım talimatı dijital verilebiliyor ancak alıcı, satın alma sırasında isterse, imalatçının basılı nüshayı bir ay içinde ücretsiz vermesi gerekiyor. İşveren de çalışanlara vereceği yazılı talimatları bu Türkçe kullanım talimatını dikkate alarak hazırlıyor.
Takvim Avrupa’ya Satan Üretici İçin de Aynı
AB’de 2023’te kabul edilen Makine Tüzüğü de 20 Ocak 2027’de uygulanmaya başlayacak ve 2006 tarihli Makine Direktifi’nin yerini alacak. Türkiye’de makine alan firmanın karşılaşacağı kurallar ile AB’ye makine satan Türk üreticisinin uyacağı şartlar aynı gün devreye girmiş olacak.
Türk yönetmeliğinin 16 Ekim’de yürürlüğe giren hükümleri ağırlıkla, makinenin uygunluğunu üçüncü taraf olarak değerlendirecek onaylanmış kuruluşların görevlendirilmesine ilişkin. Yurt içindeki alıcı ile Avrupa’daki alıcının makineyle birlikte istediği uygunluk beyanı da 20 Ocak’tan sonra ortak yeni biçime göre düzenlenecek. Peki bu kurallarla Avrupa’ya ürün gönderecek Türk üreticilerinin dış satışları bugün hangi düzeyde seyrediyor?
Makine İhracatı 9 Ayda 21,3 Milyar Dolar Oldu
Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) tarafından paylaşılan makine imalat sanayi konsolide verilerine göre; yılın ilk üç çeyreğinde serbest bölgeler dâhil toplam makine ihracatı, geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre yüzde 1,5 artışla 21,3 milyar dolar oldu. Tonaj olarak ihracatın yüzde 6 gerilediği bu dönemde, KG başına ortalama ihracat birim fiyatı 8,7 dolara yükseldi. Makine ihracatı 2,5 milyar doların üzerine çıkarak Türkiye’nin bu alanda en büyük pazarı olmayı sürdüren Almanya’da yüzde 8,7’lik artış sağlanan bu dönemde, ABD’ye yapılan makine ihracatı yüzde 27,6 artışla 1,8 milyar dolara yaklaştı. İçten yanmalı motor ve aksamları 1,8 milyar dolar ilk sırada gelirken inşaat ve madencilik makineleri, pompalar ve kompresörler, yıkama ve kurutma makineleri, traktörler, tarım ve ormancılık makineleri ile türbin, turbojet ve hidrolik silindirler 1 milyar dolar eşiğini aşan diğer alt dallar oldu. Yıllıklandırılmış makine ihracatı 28,8 milyar dolar olurken, makine ithalatı aynı dönemde yüzde 4,6 artışla 47 milyar dolar olarak kaydedildi.
“Avrupa’ya ihracatta yeni rekabet alanları açılıyor”
Küresel ekonomide büyüme beklentilerinin aşağı yönlü revize edildiği bu yıl, uluslararası ticarette yeni rekabet alanlarının geliştiğine dikkat çeken Makine İhracatçıları Birliği Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz şunları söyledi:
“ABD ile Çin arasındaki ticaretin yüzde 20’den fazla daraldığı son iki yılda pazar çeşitlendirmesine yönelen Çin’in ihracatını Eylül ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 36 artırması, ölçek ve fiyat baskısını tüm dünyada artırdığını gösteriyor. 2025’te 360 milyar Euro’ya ulaşan AB’nin Çin ile mal ticareti açığı 2026’nın ilk yarısında 200 milyar Euro olarak kaydedildi ve bu durum Avrupa sanayiinin rekabet kaygılarını daha da derinleştiriyor. Avrupa sanayi kuruluşlarının ithalata karşı ticaret savunma araçlarının güçlendirilmesini ve ithal ürünlerin AB standartlarına uygunluğunun daha sıkı denetlenmesini istemesi, rekabeti teknik uygunluk üzerinden şekillendirme stratejilerinin bir parçası. Net-sıfır teknoloji ürünlerinde AB menşei zorunluluğu getiren ‘Made in EU’ konusunda Fransa ve Almanya’nın ortak bir öneride uzlaşması bunun bir boyutu. Taslağın ilk aşamada otomotiv sektörünü hedeflemesi, kapsamının bu alanla sınırlı kalacağı anlamına gelmiyor. Menşe tanımının netleşmesiyle diğer sanayi kollarının da kapsama alınması ve yatırımların menşe şartlarını karşılayabilen ülkelere yönelmesi riskini doğuruyor.”
“AB mevzuatına uyumlaştırma süreçleri hızla tamamlanmalı”
Avrupa Birliği’nin makinelere ilişkin 2023/1230 sayılı Tüzüğü esas alınarak Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan Makine Emniyeti Yönetmeliği’nin önemine vurgulayan Yılmaz, bağlantılı AB düzenlemelerine ilişkin mevzuat çalışmalarının da gecikmeden yürütülmesi gerektiğine dikkat çekti:
“Bir kısmı geçtiğimiz hafta yürürlüğe giren, diğer maddeleri Ocak ayında yürürlüğe girecek olan Makine Emniyeti Yönetmeliği, imalatçılarımızın ürün güvenliğini ve teknik mevzuata uygunluğu ortaya koyma sorumluluklarını genişletiyor. İmalatçılarımızın mevcut ürünlerinin yeni gereklilikleri ne ölçüde karşıladığını belirleyerek eksiklikleri giderecek somut uyum planları hazırlamaları gerekiyor. Ancak mevzuata uyum, işletmelerin yalnızca kendi imkânlarıyla yürütecekleri bir çalışma olarak görülmemeli; hazırlıkların kamu ve özel sektör arasındaki koordinasyonla yürütülmesi sağlanmalı. Özellikle sektörel kuruluşlar ve meslek örgütlerinin teknik bilgi ve saha deneyimlerini kamu kurumlarıyla paylaşmaları, uygulamadaki ihtiyaçların doğru belirlenmesine ve mevzuatın uyumlaştırılmasına katkı sağlayacaktır. Bununla birlikte, mevzuat hazırlıkları bu yönetmelikle sınırlı kalmamalı. Siber Dayanıklılık Tüzüğü ve Veri Tüzüğü gibi bağlantılı AB düzenlemelerinin de Türkiye’deki hukuki statüsü, ulusal mevzuatla uyum ihtiyacı ve AB pazarına ürün sunan firmalarımıza getirebileceği yükümlülükler ayrı ayrı değerlendirilmeli. AB üyesi ülkelerde tüzükler doğrudan uygulanırken, Türkiye’de AB düzenlemeleri kendiliğinden ulusal hukukun parçası hâline gelmediğinden, ulusal mevzuatta düzenleme gerektiren alanlardaki uyumlaştırma çalışmalarının gecikmeden tamamlanması şart. Zamanında hazırlık ve mevzuat uyumu, yasal yükümlülükleri karşılamanın ötesinde ürün kalitesini, müşteri güvenini ve Türk makine sektörünün Avrupa pazarındaki rekabet gücünü korumaya da hizmet edecektir.”
İŞ PROBLEMLERİNE ODAKLI EĞİTİMLER, ÖLÇÜLEBİLİR SONUÇLAR
EĞİTİM ve DANIŞMANLIK:
Kurumunuzun Dış Ticaret, İhracat, satınalma ve tedarik zinciri fonksiyonunu sağlam, izlenebilir ve denetlenebilir bir kontrol yapısına kavuşturmak için eğitim ve danışmanlık hizmetlerimizle destek veriyoruz.
Eğitim teklifi almak için egitim@satinalmadergisi.com
Fabrikanızda Bire Bir (1-1) Yönetici ve Grup Eğitimleri
Dış Ticaret, İhracat, Satın Alma, Tedarik Zinciri Eğitimleri için tıklayınız.
Şirket eğitimlerini standart kalıplarla değil, ihtiyaçlarınıza özel tasarlıyoruz. Her program, işletmenizin gerçek problemlerine çözüm üretmek ve ölçülebilir sonuçlar yaratmak için hazırlanır. Sizlerden gelen geri bildirimlerle eğitimlerimizi özgünleştiriyor, böylece her adımda somut değer katıyoruz.
Mottomuz: “Her eğitim, bir iş probleminin çözümü için tasarlanır.”
Güvenilir, verimli ve profesyonel eğitim hizmetleriyle yanınızdayız. Dolu dolu, güler yüzlü eğitimler dilerim.
☐ Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetimi ve ISO 20400 Standardı Eğitimi (2 gün)
☐ Dış Ticarette Lojistik Sözleşme Yönetimi Eğitimi (2 gün)
☐ Sözleşme Yönetimi ve Sektörel Kontrat İncelemeleri Eğitimi (2 gün)
☐ Tedarikçi Performans Değerlendirme ve Tedarikçi İlişkileri Eğitimi (2 gün)
☐ İdari İşler ve Tesis Yönetimi Eğitimi (2 gün)
☐ Filo Yönetimi Eğitimi: “Operasyon ve Planlama İlkeleri” (2 gün)
☐ Lojistik ve Depo Yönetimi Eğitimi (2 gün)
☐ Satış Mühendisleri için Kurumsal Satış Eğitimi (Rol Canlandırma/Oyun) (2 gün)
☐ Müzakere Teknikleri ve Pazarlık Becerileri (İleri Seviye) Eğitimi (2 gün)
-> EĞİTİM KATALOĞUNU İndirebilirsiniz -> https://satinalmadergisi.com/egitim.pdf
-> Eğitim teklifi almak için -> egitim@satinalmadergisi.com