Akreditiflerde Rezervli Evrak İthalatçıya Teslim Edilirse?

Reşat BAĞCIOĞLU
Reşat BAĞCIOĞLUhttp://www.rblecturer.com
Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü İngilizce bölümünden mezun olduktan sonra kısa süre İngilizce öğretmenliği yaptıktan sonra Dışbank’ta (Fortisbank) kambiyo, dış işlemler, krediler servisinde bankacılık hayatına başladı ve 25 yıllık bankacılık mesleğinde şube müdürü olarak emekli oldu. 2007 yılında emeklilik sonrası akademisyenlik, banka genel müdürlükleri ile çeşitli ihracatçı birliklerinde dış ticaret, dış ticaretin finansmanı, akreditif, Türk Eximbank ve döviz kredileri eğitimlerini vermekle birlikte firmalara danışmanlık misyonunu da sürdürmektedir.

Akreditif denildiği vakit akla ilk gelen husus banka güvencesi tahtında ödemedir. Akreditiflerin üstlendikleri misyon itibariyle bir akreditif şartlı bir banka garantisi olup, şartlar yerine getirildiğinde akreditiften doğan ihracatçının alacağı, ithalatçının değil, ödeme yapacak akreditif bankası veya teyid bankasının asli bir borç yükümlülüğü şeklindedir ve bu asli borç yükümlülüğünden cayılamaz. Ödeme bankası veya teyid bankası mutlaka akreditiften doğan ihracatçının parasını ödemek durumundadır.

Her şey yolunda giderse; akreditif evrakları akreditifte yazılan kurallara uygun ve zamanında noksansız teslim edilmişse, akreditif bankası ödeme yapacaktır. Ya işler yolunda gitmez ise ne olacak?  İşler nasıl yolunda gitmeyebilir? Kuşkusuz ki yolunda gitmeyen pek çok neden olsa da en ödemlisi ihracatçı tarafından ödeme yapacak bankaya sunulan vesaikte hata (rezerv)  olduğunda, ödeme yapacak bankanın evraklara rezerv koyup, ödemeyi durdurması ve rezervi ihracatçıya ihbar etmesi akreditif bedelinin ödenmeyeceği anlamına gelir. Şartlı bir banka garantisi olarak gördüğümüz, ihracatçının sunulan vesaik karşısında parasını mutlaka alacağını beklediğimiz akreditif evrağında rezerv olması halinde akreditif teyidli de olsa bankaların ödeme yapması söz konusu olamaz.

Uluslar arası Ticaret Odaları’nın UCP (Uniforms Customs and Practice for Documentary Credits) 600 Sayılı Bröşür’ün 16 maddesi rezerv konularını açıklamaktadır. Söz konusu madde rezervle ilgili detayları ve rezerv olması halinde ihracatçının bankasının alacağı aksiyonun ne olduğunu açıkça anlatmaktadır.

Şöyle ki;

I. Görevi çerçevesinde hareket eden bir görevli banka, varsa bir teyit bankası veya amir banka bir ibrazın uygun olmadığını belirlediğinde (rezerv), ibrazı karşılamayı veya iştira etmeyi reddedebilir.

II. Görevi çerçevesinde hareket eden bir görevli banka, varsa bir teyit bankası veya amir banka ibrazı karşılamayı veya iştira etmeyi reddetmeye karar verdiğinde ibrazda bulunan tarafa bu hususta tek bir bildiri göndermelidir. Bu bildiri;

  1. bankanın ibrazı karşılamayı veya iştira etmeyi reddettiğini; ve
  2. bankanın ibrazı karşılamayı veya iştira etmeyi reddetmesine ilişkin her bir rezerv unsurunu; ve
  3. a) bankanın ibraz edenden yeni talimat beklerken belgeleri elde tutmakta olduğunu; veya
    b) amir bankanın akreditif amirinden rezerv kaldırma talimatı alıp bunu kabul etmeyi uygun görünceye kadar veya rezerv kaldırma talimatını kabul etmeyi uygun görmeden önce ibraz edenden yeni talimat alıncaya kadar belgeleri elde tutmakta olduğunu; veya
    c) bankanın belgeleri iade etmekte olduğunu; veya
    d) bankanın ibraz edenden evvelce almış olduğu talimat uyarınca hareket etmekte olduğunu,

belirtmelidir.

Yukarıda açıklanan UCP 600’ün 16 maddesinin ilgili alt maddeleri açıkça şöyle demektedir; Akreditif evrağında rezerv tespit edilmesi halinde, rezervi bulan ihracatçının veya ithalatçının bankası;

  • rezervleri yazılı olarak ihbar edecek,
  • rezervli evraklara ait hiçbir sorumluluk üstlenmeyecek,
  • İhracatçıya ödeme yapmayacak,
  • Rezervli evrakları ihracatçının sorumluluğunda ve riskinde elinde tutacak,
  • Hatta rezervli evrakları her zaman için ihracatçıya iadeye etmeye hazır olduğunu,

göndereceği rezerv ihbarnamesinde yazıyor olması gerekmektedir.

Aksi kabul edilmedikçe, rezervli evraklar üzerinden işlem yapılamayacak ve rezervli evraklar ihracatçının sorumluluğundadır, ihracatçının bankası evraklarda rezerv tespit etmesi halinde bu evrakların muhatabı ihracatçıdır.

Bu durumda rezervli evrakların ithalatçıya teslim edilmemesi gerekmektedir ki ihracatçının bankası rezerv iddiasını sürdürebilmesi için. Peki rezerv konulmuş vesaik ithalatçıya teslim edilirse? Bir adım daha ile gidelim; rezervi ithalatçının bankası tespit etmiş olsun ve UCP 600 Bröşür kurallarına göre rezerv bildirimini yaptıktan sonra;

  • Rezevli evrakları ithalatçıya teslim edip ithalatçı evraklarla malını gümrükten çekmiş,
  • Rezerv iddiasını sürdürüp,
  • Ödemeyi de yapmama

gibi bir yola girerse ne olur?

Hiç de sürpriz değil. Böyle yapan bankalara bankacılık hayatımda çok defalar tanık oldum. Evraklarda rezerv tespitini ihbar ettikten sonra evrakları ihracatçının risk ve sorumluluğunda banka nezdinde tutacağına, rezervli evrakları ithalatçıya teslim edip, aynı zamanda evraklarda rezerv var iddiasını sürdürüp ihracatçıya ödeme yapılmamaktadır. İşte böyle durumlarda İhracatçımız kuzu, ithalatçı veya ithalatçının bankası aynı zamanda akreditif bankası (issuing bank) ise tilki konumuna geçmiş olurlar. Tilki kurnazlığını ortaya koyarak ihracatçıya gerçek dışı bilgi vermektedir. İthalatçının bankası evraklarda rezerv var iddiasını sürdürüp ihracatçıya ödeme yapmamakta fakat aynı zamanda da ithalatçıya evrakları teslim ederek ithalatçının malları gümrükten çekmesini sağlamıştır. Bu tamamen kurnazlık ve UCP 600 kurallarını açıkça ihlal etmek demektir. İhracatçımız kuzu olmak zorunda değildir. Biraz araştırmacı olması ihracatçının elini güçlendirir. İhracatçı yapacağı araştırmalarda gerçekten rezerv konulmuş vesaikin ithalatçıya teslimi sağlanmışsa bu durumda UCP 600 Madde 16 / f ihracatçının elini güçlendirir;

“Bir amir banka veya teyit bankası bu maddenin hükümlerine uygun hareket etmediği takdirde belgelerin uygun bir ibrazı oluşturmadığını iddia etmekten yoksun kalacaktır.”

Bu demektir ki; ithalatçının bankası rezervli evrakları ithalatçıya teslim etmesine rağmen, ihracatçıya veya onun bankasına evraklarda rezerv var iddiasını sürdüremez. Rezervli evraklar ithalatçıya teslim edildiği anda rezerv ortadan kalkar. İthalatçı rezevli evrakları kabul etmiştir. Rezervli evrakları kabul eden ve malı çeken ithalatçı ve onun bankası rezerv iddiasını sürdüremez. Ödemeyi derhal yapmak durumundadır. Hatta rezerv tespit edilmiş evrakları ithalatçıya teslim edecek ithalatçının bankası, evrakları teslim etmeden önce mutlaka ihracatçının bankasına rezervli evrakları ithalatçıya teslim edeceğine dair görüşünü paylaşıp, bu konuda ihracatçı veya ihracatçının bankasının mutabakatını temin etmek zorundadır. Zira rezerv konulmuş akreditif vesaikinin tüm sorumluluğu ihracatçının üzerinde olup, evraklar konusundaki tasarruf yetkisi de ihracatçıya aittir.

Eğer ihracatçı araştırmacı olursa, bu akreditif işleminde av iken avcı konumuna gelebilir. İhracatçının bu konuda kendini eğitmesi, bilgi dağarcığı açısından bileğinin bükülememesi konumda olması şarttır.

2 YORUM

  1. Kısa , öz ve terminolojiye hakim olmayan, tabiri caizse “beginner” seviyesi okuyucuya da hitap edebilen, esaslı bir yazı kaleme almışsınız Üstadım. Saygılar Ü. REİS

PAYLAŞIMLAR

Lütfen yorumunuzu girin !
Lütfen adınızı giriniz.

Tedarikçi Değerlendirme Sistemi Kurulumunda Kullanabileceğiniz Örnek Formlar

Tedarikçi Değerlendirme Sistemi Kurulumunda örnek olarak kullanabileceğiniz değerlendirme formlarına aşağıdaki link üzerinden ulaşabilirsiniz. https://buyernetwork.net/forum/thread/156/tedarik%C3%A7i-de%C4%9Ferlendirme-sistemi-kurulumunda-ihtiyac%C4%B1n%C4%B1z-olan-t%C3%BCm-formlar/

Uluslararası İşletmelerde İhracat – İthalat

İşletmeler genelde ülke içinde üretim yapmakta ve pazarlama faaliyetlerini yürütmektedirler. İç talebin bazen yetersiz kalması veya ülke dışı pazarların...

İş Sağlığı ve Güvenliği Alanında Denetim ve Danışmanlık Hizmetleri Veren Sagedam, Buyer Network İş ve Ticaret Platformu’na Katıldı

Bugün rekabet avantajı, firmalar arası ilişkiler, işbirlikleri ve satış ortaklıkları ile sağlanmaktadır. Tüm dünyada satış dış kaynak kullanımı ve...

Red Clause Akreditif

AKREDİTİF KÜŞADININ DÜNÜ VE BUGÜNÜ Akreditifin dününü görmeye çalışalım; günümüzden 50 - 55 yıl öncesi geriye dönelim. Şimdiki dış ticaret...

İşçi, Yıllık Ücretli İzin Kullanmakta İken, Mazeret İzni Talep Edebilir Mi?

4857 sayılı İş Kanunu’na göre, işçiye; evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde...

13 Ülkede Gerçekleşen Stres Yönetimi Teknikleri Araştırması Sonuçlandı

Streste İsviçre, mutlulukta Fransa lider Great Place to Work Enstitüsü tarafından 13 ülkede gerçekleştiren “Stres Yönetim Teknikleri” araştırması, mutluluk ve...

Yeni Nesil Lojistik Yapılanmalarında Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar, Tespitler ve Nitelikli İstihdam

Pandemiler, küresel kısıtlamalar, doğal afetler vb. kaynaklı parasal kriz dönemlerinde; kâr güdüsüyle alınan stoklama kararları, bağımlı ve bağımsız taleplerin...

İnsan Kaynakları Alanında People Focus ve Buyer Network İş ve Ticaret Platformu İş Birliği İmzaladı.

Kurumsal pazarın güçlü oyuncusu Buyer Network İş ve Ticaret Platformu firmalar arası iş birlikleri ile büyümeye devam ediyor. Hemen...

Mobilya, kağıt ve orman ürünleri ihracatı 3,5 milyar dolar

Mobilyada 8 aylık ihracat 2.1 milyar dolar ABD pazarında ihracat artışı yüzde 6 İsrail, Avustralya ve Günel Kore’ye...

Postfinansman – Vesaik Mukabili İthalat

VESAİK MUKABİLİ (CASH AGAINST DOCUMENTS – CAD) Bu ödeme şeklinde İhracatçı malları gönderdikten sonra bedelini tahsil etmek üzere tahsile belge...

Satınalma Dergisi'ne Dijital Üye Olun

Dijital Üyelik ile Satınalma Dergisi'nin yayınlanmış tüm sayılarına erişebilir, Buyer Network Öğrenme Merkezi'nde eğitim dokümanlarına ulaşabilirsiniz.

1-30 Eylül Arasında Geçerli %25 İndirim Kodu: EYLUL25
İndirim ilgili tarihler arasında Dijital Üyelik satın alımlarında geçerlidir. Dijital İşlem Merkezi'nde ilgili üyelik türünü sepetinize ekleyip kupon kodunu girmeniz yeterlidir.

SATINALMA DERGİSİ 8 YILLIK ARŞİVİ

Yayınlanmış Tüm Sayılara ve Yayınlanacak 12 Sayıya Dijital Olarak Erişim

Buyer Network Öğrenme Merkezi

Kariyerinizi Geliştirecek Uzaktan Eğitim Seçeneklerine Sahip Olun

KURUMSAL ÜYELİK AVANTAJLARI

10 Yöneticiye Kadar Geniş Takımlar için Şirket Paketini Satın Alın