Giriş Kalite Kontrolünün Görünmeyen Etkisi
Zafer URFALIOĞLU
Bir fabrikanın kapısından her gün onlarca şey girer. Kamyonlar, paletler, hammaddeler, evraklar… Ve her gelen şeyin ortak bir özelliği vardır: Her gelen unsur bir maliyet oluşturur; ancak yalnızca doğru yönetilen girdiler değer üretir.
İşte bu ayrımı yapan kişi çoğu zaman ne satış ekibidir ne üretim planlama ne de finans. Çoğu zaman o kahraman, depo kapısında elinde kontrol listesiyle duran giriş kalite kontrolüdür.
Kulağa çok heyecanlı gelmeyebilir.
Kimse aksiyon filmi çekmez: “Bugün de parti numarası doğrulandı.”
Kimse alkışlamaz: “Harika iş çıkardın, nem ölçümü limit içinde!”
Ama gerçek dünyada büyük krizlerin önemli bir kısmı küçük kontroller yapılmadığında başlar.
- Yanlış malzeme kabul edilir.
- Bir parti kontrolden geçmeden hatta alınır.
- Uygunsuzluk üretim sırasında fark edilir.
- Hat durur.
- Plan kayar.
- Müşteri bekler.
Ve o noktada işletme çok tanıdık bir soruyla karşılaşır: “Bunu neden daha önce görmedik?”
Aslında gördük. Sadece depo kapısında durup birkaç dakika konuşmadık.
ISO 9001’in uzun süredir vurguladığı yaklaşım da budur: Kalite; son kontrolde kusur ayıklamak değil, süreç boyunca riskleri öngörmek ve uygunsuzluk oluşmadan önlemektir.
Bu yüzden giriş kalite kontrolü bir evrak işi değildir. Bir sorgulama disiplinidir.
- Doğru ürün mü geldi?
- Doğru şartlarda mı geldi?
- Beklenen kalite seviyesinde mi?
- İzlenebilir mi?
- Üretime girdiğinde sürpriz çıkarır mı?
Çünkü işletmeler genellikle büyük maliyetleri hesaplar.
- Ton başı maliyet.
- Makine yatırım maliyeti.
- Enerji maliyeti.
- Emniyet stoğu baskısı.
- Acil satın alma maliyetleri.
- Kapasite kaybı.
- Termin sapması.
Ama görünmeyen maliyetler sessiz çalışır.
- Bir saatlik duruş.
- Tekrar üretim.
- Ek mesai.
- Hurda artışı.
- Teslim gecikmesi.
- Müşteri güven kaybı.
Bunların çoğu muhasebede tek satır görünür. Ama başlangıç noktası bazen yalnızca kontrol edilmeyen bir mal kabulüdür. İyi çalışan bir giriş kalite kontrol sistemi ise farklı düşünür. “Üretim kullanırsa bakarız” demez. “Üretime girmeden anlayabilir miyiz?” diye sorar.
Çünkü en ucuz hata; hiç içeri alınmayan hatadır.
Bu nedenle giriş kalite kontrol listesi yalnızca doldurulan kutucuklardan ibaret değildir.
O liste;
Bir maliyet filtresi,
Bir risk bariyeri,
Bir öğrenme mekanizması,
Ve tedarik zincirinin görünmeyen karar noktasıdır.
Belki günlük toplantılarda adı çok geçmez.
Ama çoğu zaman fabrikanın en kârlı kararı üretim hattında değil, depo kapısında verilir.
Zafer URFALIOĞLU