Gümrükte İstisnai Kıymet

ÜRÜN ve FİRMA ARAŞTIRMA

İlker Çolakvermiş
İlker Çolakvermişhttps://uniqgumruk.com.tr/tr/
İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümünden 2012 yılında mezun oldum. Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığında 7,5 yıl Müfettiş olarak görev yaptıktan sonra kendi isteğimle istifa ederek kariyerime uluslararası bir şirkette Gümrük ve Dış Ticaret Direktörü olarak devam ediyorum. Üniversitelerde gümrük ve dış ticaret alanında çeşitli seminerler veriyorum. Aynı zamanda gazete ve dergilerde makalelerim yayımlanmaktadır. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dış Ticaret ve Uluslararası Pazarlama alanında yüksek lisansıma devam ediyorum. Evli ve bir çocuk babasıyım

İthal Eşyasının Gümrük Kıymeti

İthalat işlemlerine ilişkin eşyaların vergilendirilmesi, ithal eşyalarının gümrük kıymeti üzerinden hesaplanır. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’na göre ithal eşyasının gümrük kıymeti eşyanın satış bedelidir. İthalatçının, ihracatçıya ya da ihracatçı yararına yaptığı ya da yapması gereken ödemelerin toplamı ithal eşyasının gümrük kıymetini ifade eder. Gümrüğe sunulan ithal eşyalarının teslim alınabilmesi için gümrük vergilerinin ödenmesi gerekir. Gümrük vergileri ise ithal eşyasının beyan edilen kıymeti üzerinden hesaplanır. Bu sebeple, gümrük vergilerinin eksik tahakkuk ettirilmemesi için ithal eşyasının gümrük kıymetinin doğru hesaplanması gerekir.

Alıcının ithal eşyası için yaptığı ya da yapması gereken hangi ödemlerin gümrük kıymetine dahil edileceği Gümrük Kanunu’nun 27 maddesinde, hangi ödemlerin dahil edilmemesi gerektiği ise Gümrük Kanunu’nun 28. Maddesinde belirtilmiştir. Bununla birlikte, ithal eşyasının gümrük kıymeti ile ilgili mevzuat da ikincil düzenlemeler mevcuttur. Örneğin, bir ithalat işlemine ilişkin satıcının alıcıya yaptığı iskontolar, alıcı tarafından satıcıya ödenmez. Her ne kadar alıcı tarafından satıcıya ödenmese de sadece miktar iskontoları ve peşin ödeme iskontoları gümrük kıymetine dahil edilmez. Bunun dışındaki iskontolar gümrük kıymetine eklenir.

Gümrük idarelerince beyan edilen kıymetin gerçekliği veya doğruluğu konusunda şüpheye düşülmesi halinde yükümlülerden ilave bilgi ve belgeler istenilecektir. Yapılacak araştırmaya göre gümrük kıymeti tespit edilecek ve tespit edilen kıymet üzerinden gümrük vergileri tahakkuk ettirilecektir. Gümrük vergileri ise gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte bulunan vergi oranlarına göre hesaplanır. Gümrük yükümlülüğü de genel olarak ithal eşyalarına ilişkin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil edildiği tarihte başlamaktadır.

İthal eşyalarına ilişkin tahakkuk eden vergiler, yükümlüye tebliğ edilir. Gümrük vergileri ödendikten sonra eşyalar teslim alınabilir statüye gelmektedir. Serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapandıktan ve eşyalar teslim edildikten sonra gümrük kıymetine ilave edilmesi gereken ancak beyan edilmemiş bir unsur tespit edildiği taktirde, eksik alınan gümrük vergileri hesaplanarak ek tahakkuk kararı ve aradaki vergi farkına tekabül eden vergi tutarının üç katı oranında ceza kararı düzenlenir. Bu işlemler ise serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinden itibaren üç yıl içerisinde gerçekleştirilmesi gerekir.

İstisnai Kıymetle Beyan

İstisnai kıymetle beyana ilişkin hükümler, gümrük yönetmeliğinin 53. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre aşağıda belirtilen durumlarda yükümlünün talebi üzerine istisnai kıymetle beyanda bulunulabilir.

1-Konsinye şeklinde teslim edilen çabuk bozulabilir eşya,

2-Gümrük kıymetine ilave edilmesi gereken, ancak ithalatçı ve ihracatçı arasındaki sözleşme gereği söz konusu kıymet unsurları gümrük yükümlülüğü başladıktan sonra belli olacak eşya,

3-Satış sözleşmesinde fiyatın sonradan gözden geçirilmesini öngören hükümler içeren eşya,

4-Boru hatları veya elektrik telleri ile taşınan ve depolama imkânı olmayan sürekli akış halinde olan eşya,

5-Deniz yolu ile sıvı halde Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve gümrük gözetimi altında gaz haline dönüştürülerek limanda boru hattında verilen sıvılaştırılmış doğal gaz

Yukarıda 5 maddede belirtilen ithalat işlemlerinde ortak nokta, ithal eşyasının gümrük kıymeti, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte henüz kesin değildir. Bu şekildeki işlemlerde vergi tahakkuku mevcut belgelerde belirtilen kıymet esas alınarak yapılır. Daha sonrasında satıcıya ödenmesi gereken bir tutar oluşursa tamamlayıcı beyan verilerek ek vergi tahakkuku yapılır. Alıcıya iade edilmesi gereken bir tutar oluşursa, fazla ödenen vergilerin geri alınması gündeme gelir. Fazla ödenen vergilerin geri alınması ise Gümrük Kanunu’nun 211’inci maddesi uyarınca sistem üzerinden geri verme ve kaldırma başvurusu yapılması gerekir.

Yukarıdaki durumlarda yükümlülerin, anılan kıymet unsurlarının mevcudiyetini gösteren sözleşmelerin örneği ve onaylı çevirisini gümrük idarelerine sunması gerekir. Buradan anlaşılması gereken durum, ithal eşyasının serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescili sırasında kıymet unsurlarının varlığı bilindiği ancak oluşacak matrah tutarının henüz bilinmediğidir.  Bununla birlikte; herhangi bir sözleşmeye dayanmayan ve yükümlülüğün başladığı tarihte mevcudiyeti bilinmeyen kıymet unsurları da söz konusu olabilmektedir. Bahse konu durumlar için Gümrük Yönetmeliği 53/5 kapsamında işlem yapılarak, kıymet veya matrah unsurunun muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulur.

İthal eşyasının gümrük kıymetine göre hesaplanan gümrük vergileri için zamanaşımı, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte, genel olarak serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil edildiği tarihten itibaren üç yıldır. Bu süre zarfında tahsil edilmeyen gümrük vergi ve cezaları zamanaşımına uğramaktadır. Tamamlayıcı beyana isabet eden ithalat vergileri bakımından zamanaşımı tamamlayıcı beyanın verildiği tarihten itibaren başlayacaktır. Üç yıldan daha uzun bir süre önce ithal edilen eşyalar için daha sonrasında satıcıya ödenen tutarın tamamlayıcı beyan ile gümrük idaresine beyan edilmesi gerekir.

Bir örnekle açıklamak gerekirse, tohum ithalatında alıcı ve satıcı arasında yapılan anlaşmaya göre tohumlardan elde edilen ürünlerin satılmasından sonra elde edilen hasılatın %15’i satıcıya ödenecek olsun. Tohumların ülkeye getirilerek gümrük idaresine sunulduğu ve serbest dolaşıma giriş beyannamesinin verildiği tarihte, elde edilecek hasılat belli olmadığından, bu hasılata ilişkin vergi tahakkuku yapılamayacaktır. Söz konusu tohumların ülkede ekilip ürün elde edilmesi toplanıp satışa sunulması sonucu ve hasılat elde edilmesi süreci üç yılı aşabilir. Alıcı firma tarafından satıcıya sonradan ödenmesi gereken kıymet unsurunun netleştiğinde tamamlayıcı beyan verilmesi gerekir.

İthal eşyasının gümrük kıymetine veya katma değer vergisi matrahına girmesi gereken ancak gümrük beyannamesinin tescili anında yükümlü tarafından mevcudiyetinin bilinmesi mümkün olmayan kıymet veya matrah unsurları için böyle bir beyan verilmemesi ve bu durumun sonradan yapılan denetim sonucunda sonradan tespit edilmesi halinde eksik alınan vergiler tahakkuk ettirilerek Gümrük Kanunu’nun 234. Maddesi uyarınca idari para cezası uygulanır.

Uygulamada karşılaşılan genel hatalardan biri de; sonradan ibraz edilmesi gereken kıymet unsurlarının firmalarca 2 No’lu KDV beyannamesi ise vergi dairelerine ibraz edilmesidir. Vergi dairelerine 2 No’lu KDV beyannamesi ile ibraz edildiğinde ithal eşyalarına ilişkin sadece katma değer vergisi tahakkuk ettirilerek ödenmiş olmaktadır. Oysaki kdv, ithalat işlemlerinde gümrük vergilerinden sadece biridir. Tamamlayıcı beyan gümrük idarelerine verilmediğinde, ithal eşyalarına ilişkin gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi, ek mali yükümlülük gibi vergiler eksik ödenmiş olacaktır. İthal eşyasının gümrük kıymetinin bir parçası olmasına karşın gümrük idaresine beyan edilmeyip vergi dairesine beyan edilen ve sadece KDV’ye tabi olan beyanlar için ise Gümrük Kanunu’nun 241/1 uyarınca usulsüzlük cezası uygulanacaktır.

İlker ÇOLAKVERMİŞ

Kaynakça:

Gümrük Yönetmeliği

Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 27.03.2015 tarihli 6901953 sayılı yazısı

Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 16.02.2022 tarihli 71950650 sayılı yazısı

Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü’nün 22.02.2022 tarihli 72161857 sayılı yazısı

PAYLAŞIMLAR

Lütfen yorumunuzu girin !
Lütfen adınızı giriniz.

Akılcı Tahminler Rehberi

Hep bir sorgulamalar, hep bir tahminler, hep hep hep varsayımlar ve ihtimaller dünyasıdır iş hayatı. Devamlı bir şeyleri anlamak, fark...

Zaman Baskısı ve Yukarıdan Aşağıya Görsel Dikkat

Markaların, hedef kitlelerinin dikkatini çekebilmek için sıklıkla başvurduğu aşağıdan yukarı görsel dikkate ek olarak içsel, amaca odaklı gerçekleşen ve...

Nöropazarlama Uygulamalarının Sanayi Sektörüne Uyarlanması Nasıl Olur ?

Pazarlama Beyinde Başlar… Nöropazarlama, nörobilim ve pazarlama ana bilim dallarındaki yöntem ve uygulamaların disiplinler arası bir yaklaşımla pazarlama alanında kullanılmasını...

Aşırı Düşük Kapsamında Belgelerin Sunuluş Şekli ?

İtirazen Şikayet Konusu;  TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü Satın Alma ve Stok Kontrol Dairesi Başkanlığı tarafından 14.10.2022 tarihinde açık ihale...

Uluslararası İstanbul İplik Fuarı 19. Kez 16-18 Şubat’ta Gerçekleşecek

Tekstil sektörünün en önemli ham maddesi olan iplik endüstrisinde faaliyet gösteren üreticiler, 16-18 Şubat 2023 tarihlerinde 19. kez TÜYAP...

Alüminyum & Demir-Çelik, Endüstriyel Fırınlar & Isıl İşlem & Döküm Sektörlerinde Personel Sıkıntısı

Değerli Sanayicilerimiz ve Kıymetli İşverenlerimiz, Milyonlarca dolar yatırımlar yaptık, fabrikalar kurduk, tesisleştik, makinalar ve teçhizatlar aldık. Borç aldık, kredi çektik,...

İşveren, İşçiye Tahsis Ettiği Aracı, Mesai Saatleri Dışında Araç Takip Sistemi ile İzleyebilir mi ?

İşverenler, işyeri dışında yapılacak işlerini işçilerine tahsis ettikleri hizmet araçları vasıtası ile yürütmekte ve işçilerin kullandığı araçlara araç takip...

SATIŞ YÖNETİCİLİĞİ SERTİFİKA PROGRAMI – New Sales Mindset –

SATIŞ YÖNETİCİLİĞİ SERTİFİKA PROGRAMI - New Sales Mindset - Son Başvuru: 8 ŞUBAT 2023 Program Süresi: 60 Saat (5 Hafta sonu Online...

Makine Sektörü 2022 Yılını 25,3 Milyar Dolar İhracatla Tamamladı

Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) tarafından açıklanan konsolide verilere göre, 2022 yılı sonunda Türkiye'nin serbest bölgeler dâhil toplam makine ihracatı...

Yatırım Teşvik Kapsamı İthalat İşlemlerinde ATR Dolaşım Belgesi ve Ek Mali Yükümlülük

Yazımızın konusu 2012/35 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar uyarınca, yatırım teşvik belgesi kapsamında, GTS ülkelerinden ek mali yükümlülüğe...
  • Hammadde / Ürün Tedarik ve Satış Hizmetleri
  • Akreditif ve Dış Ticaret Danışmanlığı
  • Ülke / Sektör Analizi ve Araştırma Raporu

Ticari Hizmetlerimizden Faydalanın

Satınalma Dergisi'ne Dijital Üye Olun

Dijital Üyelik ile Satınalma Dergisi'nin yayınlanmış tüm sayılarına erişebilir, Buyer Network Öğrenme Merkezi'nde eğitim dokümanlarına ulaşabilirsiniz.

SATINALMA DERGİSİ 10 YILLIK ARŞİVİ

Yayınlanmış Tüm Sayılara ve Yayınlanacak 12 Sayıya Dijital Olarak Erişim

Buyer Network Öğrenme Merkezi

Kariyerinizi Geliştirecek Uzaktan Eğitim Seçeneklerine Sahip Olun

KURUMSAL ÜYELİK AVANTAJLARI

10 Yöneticiye Kadar Geniş Takımlar için Şirket Paketini Satın Alın