Lojistik Performansının Ölçülmesinde Uluslararası Ölçütler
Vefa TOROSLU
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir – Bağımsız Denetçi
- GİRİŞ
Lojistik sözcüğü, Türk Dil Kurumu tarafından “kişilerin ihtiyaçlarını karşılamak üzere her türlü ürünün, hizmetin ve bilgi akışının çıkış noktasından varış noktasına kadar taşınmasının etkili ve verimli bir biçimde planlanması ve uygulanması” şeklinde tanımlanmaktadır. Oxford Advanced Learner’s Dictionary of Current English sözlüğünde ise lojistik kavramı, “herhangi bir karmaşık operasyon için gerekli malzeme, hizmet ve benzeri unsurların organizasyonu” olarak açıklanmaktadır. Her iki tanım da lojistiğin yalnızca taşıma faaliyetinden ibaret olmadığını; planlama, koordinasyon, organizasyon ve uygulama gibi çok yönlü süreçleri kapsadığını göstermektedir.
En genel ifadeyle lojistik, tedarik zinciri yönetiminin temel bileşenlerinden biri olup ürünlerin, hizmetlerin ve bunlarla ilişkili bilgi akışının başlangıç noktasından tüketim veya kullanım noktasına kadar etkin ve verimli bir şekilde hareket ettirilmesini, depolanmasını, planlanmasını, uygulanmasını ve kontrol edilmesini kapsayan bir yönetim disiplini ve işlevsel süreçtir. Lojistiğin temel amacı, ihtiyaç duyulan ürün veya hizmetin doğru miktarda, doğru nitelikte, doğru yerde, doğru zamanda ve uygun maliyetle ilgili kişiye ya da kuruma ulaştırılmasını sağlamaktır.
Bu süreç; hammaddelerin ve yardımcı malzemelerin tedarik edilmesinden üretim faaliyetlerine, stok yönetiminden depolamaya, siparişlerin işlenmesinden taşımaya ve nihai ürünün tüketiciye teslim edilmesine kadar uzanan geniş bir faaliyet alanını kapsamaktadır. Bunun yanı sıra lojistik, yalnızca ileri yönlü mal ve bilgi hareketlerini değil; ürün iadeleri, ambalajların geri toplanması, geri dönüşüm, yeniden kullanım, onarım ve geri kazanım gibi ters yöndeki akışları da içermektedir. Tersine lojistik olarak adlandırılan bu faaliyetler, özellikle çevresel sürdürülebilirliğin ve kaynak verimliliğinin önem kazandığı günümüzde lojistik yönetiminin ayrılmaz bir parçası hâline gelmiştir.
Dolayısıyla lojistik; taşıma, depolama, stok kontrolü, sipariş yönetimi, ambalajlama, elleçleme, dağıtım ve bilgi yönetimi gibi birbirleriyle bağlantılı çok sayıda faaliyetin bütünleşik biçimde yönetilmesini ifade etmektedir. Etkin bir lojistik yönetimi, işletmelerin maliyetlerini azaltmalarına, teslimat sürelerini kısaltmalarına, müşteri memnuniyetini artırmalarına ve rekabet avantajı elde etmelerine önemli katkılar sağlamaktadır.
Küresel ticaretin gelişmesiyle birlikte ülkelerin lojistik kapasitelerinin nesnel ve karşılaştırılabilir ölçütlerle değerlendirilmesi önem kazanmıştır. Bu amaçla oluşturulan uluslararası endeksler; altyapı kalitesi, gümrük işlemleri, lojistik hizmet yeterliliği, taşımacılık bağlantıları, teslimat süresi, dijital hazırlık ve yatırım ortamı gibi farklı unsurları dikkate almaktadır. Bu çalışmada, lojistik performansın ölçülmesinde kullanılan başlıca uluslararası ölçütler incelenerek söz konusu endekslerin kapsamları, yöntemleri ve birbirlerinden ayrılan yönleri açıklanmaktadır.
- LOJİSTİK PERFORMAN ÖLÇÜTLERİ
İşletmelerin lojistik alanındaki başarı düzeylerini belirlemek amacıyla ulusal ve uluslararası ölçekte çeşitli kriterler geliştirilmiş ve bu kriterlere dayalı lojistik performans endeksleri oluşturulmuştur. İşletmeler, kurumlar ve kuruluşlar küresel ölçekte önemli bir yer tutsa da lojistik performansın uluslararası düzeyde endeksler aracılığıyla ölçülmesi, esas olarak ülkeler temelinde gerçekleştirilebilmektedir. Bu çerçevede, uluslararası düzeyde hazırlanmış ve lojistik performansın değerlendirilmesinde yaygın biçimde kabul edilen endeksler aşağıda belirtilmiştir.
2.1. Lojistik Performans Endeksi (LPI)
2.1.1. Lojistik Performans Endeksi’nin Tanımı
Lojistik Performans Endeksi (LPI), ülkeleri lojistik performanslarına göre sıralamakta ve ülkelerarası lojistik performans karşılaştırmasına olanak tanımaktadır. LPI, lojistik ile ilgili farkındalığı artırmanın yanı sıra reform alanları için önceliklerin belirlenmesine, kamu-özel sektör arasındaki iş birliklerin güçlendirilmesine ve farklı ülkelerde ticaret ve taşımacılık faaliyetlerinin teşvik edilmesine yol göstererek yardımcı olmaktadır.
Lojistik Performans Endeksi (LPI), Dünya Bankası tarafından oluşturulan ve ülkelerin lojistik alanındaki performanslarının izlenebildiği önemli kaynaklardan birisidir. Bu endeks sayesinde ülkeler uluslararası lojistik faaliyetleri açısından kendilerini diğer ülkelerle karşılaştırma imkânı bulmakta ve önlerindeki fırsat ve engelleri görmektedirler. Endeks bu açıdan 155 kadar ülkeye performanslarını geliştirmek için hangi temel alanlara yönlenmeleri gerektiği hususunda da birtakım işaretler vermektedir. LPI, ülkelerin özellikle öne çıkan aşağıdaki altı performans göstergesi açısından değerlendirmeleri ve bunların istatistikî olarak birleştirilmeleri ile elde edilmektedir. Ülkelerin tek tek bu alanlardaki durumları iyi olabilirken burada dikkat edilmesi gereken nokta LPI hesaplanırken sadece tek veya birkaç açıdan değil aşağıda sıralanan altı ana gösterge açısından bir sonuca varıldığıdır.
Lojistik performans endeksi (LPI), ilk olarak 2007 yılında Dünya Bankası tarafından oluşturulmuştur. 2010 yılında güncellenen ve genişleyen, ülkelerin lojistik performanslarını belirli kriterlere göre ölçen, puanlayan ve sıralayan bir endekstir. İlk veri 2007 yılından yayınlanır iken ikinci veri üç sene sonra yayınlanmıştır. 2010 yılından günümüze kadar da iki yılda bir yayınlanmıştır.
Dünya Bankası tarafından oluşturulan Lojistik Performans Endeksi (LPI) göstergeleri aşağıda belirtilmiştir.
- Gümrükler,
- Altyapı,
- Uluslararası Taşımacılık,
- Lojistik Hizmet Kalitesi,
- Yük İzleme,
- Zamanında Teslimat.
LPI metodolojisine göre yukarıda belirtilen altı kriter arasındaki ilişki aşağıdaki şekilde gösterilmiştir. Şekilde gümrük, altyapı ve lojistik hizmetlerin kalitesi kriterleri yönetimsel düzenlemeye tabi alanlar olarak değerlendirilmekte ve tedarik zincirinde sunulan hizmetler için “girdi” niteliği taşımaktadır. Öte yandan zamanında teslimat, uluslararası sevkiyat ve takip ve izleme kriterleri hizmet sunumunun performansının değerlendirilmesinde sonuçlar olarak değerlendirilmekte ve tedarik zincirinde sunulan hizmetler bütününe sağlanan girdilerin sonuçları olarak “çıktı” niteliği taşımaktadır.
Şekil- LPI Kriterleri Arasındaki İlişki
Lojistik Performans Endeksi’nin başlangıçtaki amacı ülkelerin rekabet gücünü artırabilmeleri için lojistik reform programları geliştirmesine yardımcı olmak, bilgi açığını kapatmak ve süreçte karşılaşmış oldukları fırsat ve zorlukların tespit edilmesi idi. Daha sonraki yıllarda Lojistik Performans Endeksi geliştirilerek gümrük işlemlerinden gönderileri takip ve izlemedeki kabiliyet, lojistik maliyet ve alt yapı kalitesi, yurtiçi lojistik sektörünün yeterliliği, varış noktasına zamanında teslimat gibi konuları kapsayan bir analiz haline gelmiştir. Lojistik kalitesi sadece alt yapı ve işletmelerin performansı ile değil özel hizmetlerle de ilgilidir. Malı teslim etmek için harcanan maliyet ve zaman dışında tedarik zincirinin tahmini ve güvenilirliği giderek önem kazanmıştır.
2.1.2. Lojistik Performans Endeksi’nin Göstergeleri
Rapor verileri belirlenen ülkelerde lojistik işletmelerinde çalışan yaklaşık 1000 kişi ile yapılan anketler sonucunda elde edilmektedir. Ankete katılanların alt yapı kalitesi, temel hizmet performansı, izin işlemlerinin kolaylığı, maliyet, zaman ve tedarik zincirlerinin güvenilirliği konularındaki değerlendirmeleri esas alınmakta ve puanlanmaktadır. Lojistik Performans Endeksi, lojistik performansı 1’den (en kötü) 5’e (en iyi) kadar puanlama sistemidir. Ankete katılan lojistik işletmelerinin çalışanlarından ticari faaliyet yürüttükleri 7 ülke için 6 temel konuda 1 ile 5 arasında puan vermeleri istenmektedir. Verilen puanların sonucunda temel bileşenler analizi tekniğiyle 32 sorunun 6 tanesi seçilmekte ve lojistik performans puanı 6 soruya göre hesaplanmaktadır.
Lojistik Performans Endeksinin hesaplanmasında kullanılan göstergeler aşağıda belirtilmiştir:
a.Gümrükler: Ankete katılanlara “Gümrük İdaresini de içeren sınır kontrol kuruluşları tarafından yapılan gümrük kontrol işlemlerinin (işlem süreleri, işlem kolaylığı, formalitelerin öngörülebilirliği) verimlilik düzeyi nedir?” sorusu sorulmaktadır. Uluslararası ticarette gümrüklemenin alt boyutlarını ölçen bu gösterge ile gümrüklerin ve gümrükleme sürecinin verimliliğini, ihracatın ve ithalatın teslimi ve kontrolü, gümrük kontrollerinin şeffaflığı, yeterli ve zamanında bilgi verilmesinin ölçülmesi amaçlanmaktadır.
b. Altyapı: “Ticaret ve taşımacılık ile ilgili alt yapının (limanlar, demiryolları, karayolları, enformasyon teknolojileri gibi) düzeyi nedir?” sorusu ile değerlendirmeye tabi olan ülkelerin ticaret ve ulaştırma alanlarındaki alt yapı kalitesinin ölçülmesi hedeflenmiştir. Ülkelerin denizyolları, demiryolları, karayolları ve limanlarının yanı sıra depo ve depolama faaliyetlerini sağlayan firmaların altyapı koşulları incelenmektedir.
c. Uluslararası Taşımacılık: “…. ülkeye rekabetçi fiyatla sevkiyat gönderebilme kolaylığını değerlendirin?” sorusu ile gönderileri rekabetçi fiyatlar ile düzenlemenin ne kadar kolay veya zor olduğu ölçülmektedir.
d. Lojistik Hizmet Kalitesi: Ankete katılanlara “… ülkesindeki lojistik hizmetlerin yeterliliği ve kalite düzeyini (taşımacılık operatörleri, gümrük komisyoncuları gibi) değerlendirin” sorusu sorulmaktadır. Amaç, tüm taşıma modlarında depolama ve yükleme imkanları, taşıma acentelerini, gümrük idarelerini, gümrük komisyoncularını alıcı ve gönderici boyutunda ölçmektir.
e. Yük İzleme: Değerlendirmeye tabi olan ülkelerdeki lojistik sevkiyatların takip edilebilirliğinin ve sevkiyatların izlenebilirliğinin değerlendirildiği sorudur. Ankete katılanlara “Gönderdiğiniz sevkiyatların izleme ve takip edilebilirlik düzeyi nedir?” sorusu yöneltilmektedir.
f. Zamanında Teslimat: Ülkelerin Lojistik Performans Endeksi’nin belirlenmesinde bir diğer konu ise gerçekleşen lojistik operasyonların önceden belirlenen süre içinde gerçekleşip gerçekleşmediğinin ölçülmesidir. Sıralamanın belirlenmesinde “Aşağıda listelenen ülkelere sevkiyat gönderdiğinizde, bu sevkiyatların planlanan zamanda alıcıya ulaşma sıklığı nedir?” sorusu sorulmaktadır.
Ülkelerin genel performansı, altı göstergenin ortalaması alınarak hesaplanmaktadır. Kamu düzenlemeleri ve politikaları lojistik performansını etkileyen önemli faktörlerden olmasından dolayı, yukarıda belirtilen maddelerden ilk üçünü bunlara yönelik kriterlerden oluşmaktadır.
Şekil- Lojistik Performans Endeksi Girdi-Çıktı Göstergeleri
LPI, altyapı kalitesi, temel hizmet performansı, izin işlemlerinin kolaylığı, zaman, maliyet ve tedarik zincirlerinin güvenilirliği konularındaki değerlendirmeler dikkate alınarak puanlar belirlenmektedir. LPI, lojistik performansı 1’den (en kötü) 5’e (en iyi) kadar puanlayan çok boyutlu bir değerlendirmedir. LPI sıralamasında genellikle yüksek gelirli ülkelerin üst sıralarda, düşük gelirli ülkelerin ise alt sıralarda yer aldığı görülmektedir. Ancak, yüksek gelirli olmayıp en üst düzeyde performans gösteren veya düşük gelirli olmayıp en alt düzeyde performans gösteren istisnai örneklerde bulunmaktadır.
2.2. Yeni Gelişen Pazarlar Lojistik Endeksi
Yeni Gelişen Pazarlar Lojistik Endeksi (Agility Emerging Markets Logistics Index-AEMLI), gelişen ülkelerin lojistik sektörleri bakımından mevcut durumunu, büyüme potansiyelini ve yatırım yapılabilirliğini çok boyutlu göstergeler yardımıyla karşılaştırmalı biçimde ölçen uluslararası bir bileşik endekstir. Bu endeks, yükselen/gelişen pazar niteliğindeki ülkeleri, lojistik pazar potansiyelleri ve yatırım çekicilikleri açısından sıralamak için kullanılır. Endeks, ülkeleri yalnızca mevcut taşıma hacimleri bakımından değil; aynı zamanda ticaret yapısı, iş ortamı, altyapı ve dijital hazırlık düzeyi gibi unsurlarla birlikte değerlendirir.
Bu endeksin temel amacı, hangi gelişen pazarların lojistik faaliyetler ve yatırımlar için daha elverişli olduğunu göstermektir. Bu yönüyle endeks; lojistik firmaları, yatırımcılar, tedarik zinciri yöneticileri ve politika yapıcılar için bir karşılaştırma aracı işlevi görür. Resmi metodolojisine göre endeks, 50 gelişen pazarı değerlendirir ve bunları lojistik pazar potansiyeline göre sıralar.
Endeks güncel metodolojide aşağıda belirtilen dört ana boyuta dayanır.
- Yurtiçi lojistik fırsatları (Domestic Opportunities),
- Uluslararası lojistik fırsatları (International Opportunities),
- İş yapma temelleri/iş ortamı (Business Fundamentals),
- Dijital hazırlık (Digital Readiness).
Bu çerçevede pazar büyüklüğü ve büyüme, dış ticaret ve sınır geçişleri, altyapı kalitesi, düzenleyici yapı, fiyat istikrarı, dijital yetkinlikler ve sürdürülebilirlik gibi değişkenler birlikte dikkate alınır.
Dolayısıyla Yeni Gelişen Pazarlar Lojistik Endeksi, klasik anlamda yalnızca “lojistik performansı” ölçen bir gösterge değildir. Bu endeks daha geniş biçimde bir ülkenin lojistik sektör açısından cazibesini ve gelecek potansiyelini ortaya koyar. Bu yüzden Dünya Bankası’nın Lojistik Performans Endeksi (LPI)’nden ayrılır. LPI daha çok gümrük, altyapı, sevkiyat kalitesi, takip edilebilirlik ve zamanlı teslim gibi operasyonel lojistik performans göstergelerine odaklanırken; Yeni Gelişen Pazarlar Lojistik Endeksi yatırım ortamını ve pazar potansiyelini de kapsar.
Baltık Kuru Yük Endeksi (Baltic Dry Index-BDI), deniz yoluyla taşınan dökme kuru yüklerin navlun maliyetlerini gösteren bir endekstir. Başlıca demir cevheri, kömür, tahıl gibi paketlenmemiş hammaddelerin taşınma fiyat hareketlerini izler. Endeks, Londra merkezli Baltic Exchange tarafından yayımlanır.
Bu endeksin temel işlevi, kuru yük deniz taşımacılığı piyasasındaki arz-talep dengesini yansıtmaktır. Navlun fiyatları yükseldiğinde, genellikle gemi talebinin ve emtia taşımalarının arttığı; düştüğünde ise talebin zayıfladığı yorumlanır. Bu nedenle BDI, sadece denizcilik sektörü için değil, aynı zamanda küresel ticaret ve ekonomik aktiviteyi izlemek için de öncü göstergelerden biri kabul edilir.
Baltık Kuru Yük Endeksi, dökme kuru yük taşıyan gemilerin uluslararası hatlardaki navlun düzeylerini bileşik biçimde ölçen ve deniz taşımacılığı piyasasının anlık yönünü gösteren bir ulaştırma endeksidir. Bu yönüyle lojistik performans endekslerinden biraz farklıdır; çünkü doğrudan bir ülkenin lojistik kapasitesini değil, küresel kuru yük taşımacılığı piyasasındaki fiyat hareketlerini ölçer.
Küresel Lojistik Rehberi (Global Logistics Guide-GLG), ülkelerin lojistik altyapı, bilgi ve iletişim teknolojileri, iş yapma ortamı ve lojistik açıdan öne çıkan yapısal özelliklerini birlikte dikkate alarak lojistik elverişlilik düzeylerini karşılaştırmalı biçimde değerlendiren uluslararası bir rehber/endeks niteliğindeki ölçüttür. Bu nedenle, klasik anlamda salt bir “performans endeksi” olmaktan ziyade, lojistik karar alıcılar için ülke karşılaştırma rehberi işlevi de görmektedir.
Küresel Lojistik Rehberi, esasen Inbound Logistics dergisi tarafından yayımlanan ve ülkeleri lojistik açıdan karşılaştırmalı biçimde değerlendiren bir çalışmadır. Bu rehber 2005 yılından itibaren her yıl hazırlanmakta ve ülkeleri özellikle ulaştırma altyapısı, bilgi ve iletişim teknolojileri ile iş kültürü/iş ortamı bakımından değerlendirmektedir.
Bu rehberin amacı, ülkelerin yalnızca mevcut taşıma performansını değil, aynı zamanda lojistik faaliyetler için elverişlilik düzeyini ortaya koymaktır. Bu nedenle rehber; tedarik zinciri yöneticileri, uluslararası yatırımcılar ve lojistik firmaları için, hangi ülkelerin operasyon kurma ya da tedarik zinciri genişletme açısından daha uygun olduğunu göstermeye yarayan karşılaştırmalı bir araç niteliği taşır. Inbound Logistics’in kendi açıklamalarında da rehberin, küresel tedarik zincirlerini etkileyen sorunlar, fırsatlar ve ülke bazlı lojistik koşullar hakkında genel bir görünüm sunduğu görülmektedir.
Bu rehberin metodolojisi, ülkelerin çeşitli göstergeler üzerinden puanlanmasına dayandırılır. Ulaştırma altyapısı, bilgi ve iletişim teknolojileri ve iş kültürü gibi temel ölçütlere ek olarak, ülkenin lojistik açıdan öne çıkan güçlü ya da zayıf bir yönünü temsil eden ek bir unsurda değerlendirmeye dahil edilmektedir. Bu yönüyle Küresel Lojistik Rehberi, Dünya Bankası’nın Lojistik Performans Endeksi (LPI) ile aynı şey değildir. LPI daha çok gümrük işlemleri, altyapı, sevkiyatların izlenebilirliği, lojistik yetkinlik ve zamanında teslim gibi operasyonel lojistik performans boyutlarını ölçerken; Küresel Lojistik Rehberi daha geniş bir çerçevede ülkelerin lojistik açıdan uygunluk ve çekiciliğini ele alır.
2.5. Liner Nakliye Bağlantı Endeksi
Liner Nakliye Bağlantı Endeksi, (Liner Shipping Connectivity Index-LSCI), bir ülkenin düzenli hat konteyner taşımacılığı ağlarına erişim ve entegrasyon düzeyini, liman kapasitesi, gemi bağlantıları ve servis yapısı gibi göstergeler üzerinden ölçen uluslararası bir denizcilik bağlantısallık endeksidir[1].
Bu endeks, bir ülkenin ya da ekonominin küresel düzenli hat konteyner taşımacılığı ağlarına ne ölçüde entegre olduğunu gösteren bir endekstir. Bu endeks UNCTAD tarafından geliştirilmiş ve yayımlanmaktadır. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (United Nations Conference on Trade and Development-UNCTAD)’nın tanımına göre LSCI, bir ekonominin dünya genelindeki düzenli hat deniz taşımacılığı ağları içerisindeki konumunu ölçmektedir.
Endeksin temel amacı, bir ülkenin denizyolu konteyner taşımacılığı bakımından bağlantısallık düzeyini ortaya koymaktır. Başka bir ifadeyle, bir ülkenin uluslararası hatlara ne kadar güçlü bağlandığını, kaç servisle ve kaç şirketle dünyaya açıldığını, limanlarının ne büyüklükte gemileri kabul edebildiğini ve doğrudan kaç ülkeye erişim sağlayabildiğini gösterir. Bu nedenle LSCI, dış ticaretin lojistik altyapı ayağını değerlendirmede önemli bir göstergedir.
UNCTAD’ın güncel metodolojisine göre LSCI; gemi uğrak sayısı, limanların konteyner elleçleme kapasitesi, hizmet sayısı, hizmet veren şirket sayısı, en büyük gemi boyutu ve doğrudan bağlanılan ülke sayısı gibi unsurlardan hareketle hesaplanır. 2024 yılında UNCTAD, endeks metodolojisini güncellemiş; özellikle gemi boyutunun nihai endeks içindeki etkisini yeniden düzenlemiştir. Güncel veri merkezinde endeksin aylık ve üç aylık serileri de yayımlanmaktadır.
Bu endeks, klasik lojistik performans endekslerinden farklıdır. Örneğin Dünya Bankası’nın Lojistik Performans Endeksi (LPI) gümrük, lojistik hizmet kalitesi, izlenebilirlik ve zamanında teslim gibi daha geniş lojistik süreçlere odaklanırken; LSCI özellikle konteyner hat taşımacılığındaki denizyolu bağlantısallığını ölçer. Bu bakımdan LSCI daha çok uluslararası deniz ticaretine erişim gücünü, LPI ise daha genel lojistik sistem performansını yansıtır.
- SONUÇ
Lojistik performans, ülkelerin uluslararası ticaretteki rekabet gücünü, tedarik zincirlerinin etkinliğini ve yatırım çekiciliğini doğrudan etkileyen çok boyutlu bir kavramdır. Bu nedenle lojistik sistemlerin değerlendirilmesinde tek bir göstergenin kullanılması yeterli değildir. Gümrük işlemleri, ulaştırma altyapısı, lojistik hizmet kalitesi, sevkiyatların izlenebilirliği, zamanında teslimat, dijital hazırlık ve uluslararası bağlantısallık gibi unsurların birlikte ele alınması gerekmektedir.
Çalışmada incelenen Lojistik Performans Endeksi, Yeni Gelişen Pazarlar Lojistik Endeksi, Baltık Kuru Yük Endeksi, Küresel Lojistik Rehberi ve Liner Nakliye Bağlantı Endeksi, lojistik faaliyetleri farklı açılardan değerlendirmektedir. Bu ölçütlerin birlikte incelenmesi, ülkelerin mevcut lojistik kapasitelerinin yanı sıra gelişme potansiyellerinin, küresel ticaret ağlarına entegrasyon düzeylerinin ve yatırım ortamlarının daha sağlıklı biçimde belirlenmesine olanak sağlamaktadır. Sonuç olarak lojistik performans endeksleri, yalnızca ülkeler arasında sıralama yapan araçlar değil; politika yapıcılar, yatırımcılar ve lojistik işletmeleri açısından güçlü ve zayıf yönleri ortaya koyan, stratejik karar süreçlerine yön veren önemli göstergelerdir.
Vefa TOROSLU
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi
vefa.toroslu@gmail.com
KAYNAKÇA
Birol ERKAN, “Türkiye’de Lojistik Sektörü ve Rekabet Gücü”, ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, Sayı: 1, 2014
Cüneyt ÇATUK-Kadir AYDIN-Esat ATALAY, “Uluslararası Ticarette Karayolunun Lojistik Performansına Etkisi”, Al-Farabi International Journal on Social Sciences, Cilt: 3, Sayı: 4, Aralık 2019
Elif Meryem YURDAKUL-Yusuf Ziya ŞİPAL, Lojistik Performans ve Dış Ticaret İlişkisi, Gökhan SÜMER (Editör), İktisat Alanında Seçilmiş Konular-2, Efe Akademi, İstanbul, 2021
Elif Meryem YURDAKUL-Yusuf Ziya ŞİPAL, Lojistik Performans ve Dış Ticaret İlişkisi, Gökhan SÜMER (Editör), İktisat Alanında Seçilmiş Konular-2, Efe Akademi, İstanbul, 2021
Feyza ARICA-Günay KOYUNCU, Lojistik Performansı ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensel İlişki: Panel Veri Analizi, Nazife Özge BEŞER-Süleyman UĞURLU (Editörler), İstihdam, Yatırım ve Büyüme, Eğitim Yayınevi, Konya, 2023
Osman ÇEVİK-Bayezid GÜLCAN, “Lojistik Faaliyetlerin Çevresel Sürdürülebilirliği ve Marco Polo Programı”, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, Cilt: 13, Sayı: 20, 2011
Şükran KAHVECİ, “Ekonomik ve Kurumsal Faktörlerin KEİ Ülkelerinin Lojistik Performansına Etkisi”, Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, Sayı: 35, 2022
Tuğrul BAYAT-Onur KAFADAR-Betül ÇETİNER-Önder İNCE, Türkiye ve Avrupa Birliği’ne Üye Ülkelerin Lojistik Performans Etkinliklerinin Veri Zarflama Analizi ile Belirlenmesi, Egemen İPEK-Muhammed TURGUT (Editörler), Tedarik Zinciri ve Lojistik Yönetiminde Dijitalleşme ve Güncel Uygulamalar, Paradigma Akademi Yayınları, Çanakkale, 2024
Yusuf BAYRAKTUTAN-Mehmet ÖZBİLGİN, “Lojistik Maliyetler ve Lojistik Performans Ölçütleri”, Maliye Araştırmaları Dergisi, Cilt: 1, Sayı: 2, 2015
Yusuf BAYRAKTUTAN-Mehmet ÖZBİLGİN, “Lojistik Maliyetler ve Lojistik Performans Ölçütleri”, Maliye Araştırmaları Dergisi, Cilt: 1, Sayı: 2, 2015
World Bank, The Logistics Performance Index and Its Indicators, 2014
https://www.inboundlogistics.com/articles/2020-global-logistics-guide/ (Erişim Tarihi: 26.03.2026)
https://unctadstat.unctad.org (Erişim Tarihi: 26.03.2026)
https://emergingmarketsindex.agility.com/ (Erişim Tarihi: 26.03.2026)
https://www.investopedia.com/terms/b/baltic_dry_index.asp? (Erişim Tarihi: 26.03.2026)
https://www.utikad.org.tr/Detay/Sektor-Haberleri/23460/lojistik-performans-endeksi-2018-ve-turkiye (Erişim Tarihi: 21.10.2025)
[1] Bağlantısallık endeksi, bir ülkenin küresel düzenli hat konteyner taşımacılığı ağına ne ölçüde bağlı ve entegre olduğunu sayısal olarak gösteren ölçüttür. Başka bir ifadeyle bu endeks, ülkenin dünya deniz ticareti ağındaki erişilebilirliğini ve konumunu ortaya koyar.