Değerli okuyucular,
Ortadoğu’daki gelişmeler, satınalma ekiplerini yeniden zorlu bir arayışın içine soktu. Özellikle plastik, kimya ve bağlı sanayilerde artık ana gündem yalnız maliyet artışı değil; ham maddeye zamanında erişebilmek, akışı koruyabilmek ve üretimi aksatmadan süreci yönetebilmektir. Kriz dönemlerinde tedarik zincirlerinde temel öncelik, emtiaya zamanında erişim oluyor. Jeopolitik gerilimler, enerji maliyetleri, lojistik darboğazlar, mevzuat değişimleri ve kriz anında karar alma hızı ise bu süreci daha da zorlaştırıyor.
ICIS – Independent Commodity Intelligence Services (Bağımsız Emtia Bilgi Hizmetleri) verilerine göre Global IPEX –ICIS Petrokimya Endeksi Mart 2026’da bir önceki aya göre % 32,7 arttı. Aynı dönemde Brent ham petrol ortalaması da aylık bazda % 44 artarak 99,89 dolar/varil seviyesine yükseldi. Bu gelişme, enerji ve petrokimya zincirindeki maliyet baskısını daha da artırdı. Genel petrokimya endekslerindeki sert yükseliş, birçok temel girdi ve türev üründe belirgin maliyet baskısı yaratmıştır.
Bu gelişmeler; plastik ham maddeleri, ambalaj girdileri, boya ve kimya sanayiinde kullanılan ara ürünler, yapıştırıcılar, solventler ve benzeri üretim girdileri üzerinde doğrudan ya da dolaylı etki yaratmaktadır. Dolayısıyla petrokimya zincirindeki bu maliyet hareketlerinin önce sanayicilerin satınalma bütçelerine, ardından da iç piyasadaki mamul fiyatlarına yansıması beklenmelidir. Kimyasal girdilerde görülen artışlar; ambalajdan plastik işleme sanayine, boya ve kimyasaldan tarımsal üretime kadar geniş bir alanda maliyet baskısı yaratma potansiyeli taşımaktadır. Bu nedenle Hürmüz Boğazı kaynaklı riskleri yalnız dış ticaret ya da navlun başlığı altında okumak eksik kalır. Krizin etkileri aynı zamanda iç pazar fiyatları ve enflasyon üzerinde etkili olabilecek bir maliyet dalgasının işaretlerini vermektedir.
Ham madde fiyatlarında hızlı bir yükseliş yaşandıktan sonra, bölgede ateşkes sağlansa bile fiyatların kısa sürede eski seviyelerine dönmesi beklenmemelidir. Çünkü arz akışındaki normalleşme, stok dengesi, navlun maliyetleri ve piyasa psikolojisi bir süre daha fiyatlar üzerinde etkili olmayı sürdürür.
Kriz dönemleri, şirketlerde kategori satınalma yönetiminin ve ekip uzmanlaşmasının önemini daha görünür hâle getirmektedir. Ham maddeyi, tedarikçi pazarını, emtia fiyat hareketlerini, endeksleri ve maliyet dinamiklerini yakından izleyen ve yorumlayan ekipler, belirsizlik dönemlerinde şirketlerin en kritik dayanaklarından biri olmaktadır. Çünkü bu tür zamanlarda satınalma fonksiyonundan beklenen yalnız alım yapmak değil; pazarı doğru okumak, riskleri ve alternatifleri zamanında öngörebilmek ve tedarik sürekliliğini bilgiye dayalı biçimde yönetebilmektir. Önümüzdeki dönemde satınalma ekiplerinde uzmanlaşma ve kategori odağının daha da önem kazanacağı açıktır.
Katkılarından dolayı tüm yazar ailemize teşekkür ederim.
Keyifli okumalar,