ISO 9001 ile Mali Disiplinin Sessiz Gündemi: YGG
Zafer URFALIOĞLU
Yönetim Gözden Geçirme toplantıları genelde aynı soruyla açılır:
– “Gündeme eklemek istediğiniz başka bir konu var mı?” Asıl konu çoğu zaman o masada zaten vardır ama adı söylenmez: PARA.
ISO 9001:2015, bunu açık açık yazmaz ama dikkatle okuyan her yönetici bilir ki; kalite, YGG Toplantısının görünmeyen muhasebecisidir. Gelir – gider tabloları sunulur, grafikler geçer, slaytlar biter. Ama ISO 9001’in sormak istediği sorular hâlâ masanın kenarında bekliyordur. Gelin, bir denetçi gözüyle o sandalyeyi dolduralım.
a. Gündemin İlk Maddesi: “Yönetim Sahipleniyor mu, Yoksa Dinliyor mu?”
Toplantı başlar. Kalite yöneticisi anlatır, üst yönetim dinler. ISO 9001 burada kulağa fısıldar:
– “Peki, bu hedefleri kim koydu, kim takip ediyor?”
Yönetim Gözden Geçirme, sadece rapor dinleme seansıysa mali disiplin zayıftır. Hedeflerin bütçeyle, performansın kârlılıkla konuşulmadığı bir masada kalite, gider kalemi gibi algılanır. Denetçi bu noktada konuşmaz ama şunu not eder:
Not #1 Sahibi olmayan hedef, kontrolsüz maliyettir.
b. Sırada Müşteri Var: “Memnuniyetsizlik Nereden Ciro Yiyor?”
Toplantıda müşteri şikâyetleri gösterilir. Sayılar fena değildir. Ama ISO 9001 rahatsız olur ve sorar:
– “Bu şikâyetlerin bize faturası ne?”
İade, yeniden işleme, kaybedilen müşteri, bozulan itibar… Bunlar slaytta yoktur ama bilançoda mutlaka vardır. Yönetim gözden geçirme masasında müşteri memnuniyeti konuşulup, mali etkisi konuşulmuyorsa; denetçi şunu düşünür:
Not #2 Zarar sayılmıyorsa, tekrar eder.
c. Riskler Gündeme Gelir: “Bu Sorun Çıkarsa Kaça Patlar?”
Risk listesi açılır. Maddeler vardır ama çoğu “olabilir” seviyesindedir. ISO 9001 burada sözü paraya getirir:
– “Olursa ne olur, kaç para gider?”
Risk temelli düşünce; felaket tellallığı değil, bütçe koruma refleksidir. Yönetim gözden geçirmede riskler konuşuluyor ama mali karşılığı bilinmiyorsa, toplantı iyimserlik egzersizine dönüşür. Denetçi bu noktada şunu anlar:
Not #3 Sürpriz giderler, genelde önceden konuşulmayan risklerden çıkar.
d. Kaynaklar Masaya Yatırılır: “Tasarruf mu Ettik, Masrafı mı Erteledik?”
– “Bu yıl yatırım yapmadık” cümlesi genelde gururla söylenir.
ISO 9001 ise biraz kaşını kaldırır. Bakımı ertelenmiş makineler, yetersiz personel, eksik eğitim… Bunlar bugünün tasarrufu, yarının maliyetidir. Yönetim gözden geçirmede kaynaklar konuşulurken, kalite sorunlarının mali etkisiyle ilişki kurulmuyorsa denetçi şunu yazar:
Not #4 Burada tasarruf konuşuluyor ama bedeli hesaplanmıyor.
e. Operasyonel Performans: “Bu İşler Neden Hep Acil?”
Fazla mesai artmıştır, teslimatlar zor yetişir, stoklar kabarıktır. Toplantıda herkes sebep anlatır. ISO 9001 ise doğrudan sorar:
– “Bu işler neden planlı değil?”
Plansızlık, muhasebede ayrı bir hesapta görünmez ama kârı kemirir. Yönetim gözden geçirme toplantısında operasyonel aksaklıklar konuşulup, bunların maliyeti dillendirilmiyorsa denetçi için tablo nettir.
Not #5 Plansız iş, gizli bütçe açığıdır.
f. Tedarikçiler Konuşulur: “Ucuz Alım mı, Akıllı Alım mı?”
“Bu tedarikçi fiyatı düşürdü” denir. ISO 9001 sessizce sorar:
– “Peki, kalite ne yaptı?”
Geç gelen malzeme, hatalı parça, üretim duruşu… Bunlar satın alma fiyatının altına yazılmaz ama toplam maliyetin içine sızar. Denetçi masadan şunu anlar:
Not #6 Faturası ucuz olan, her zaman maliyeti düşük değildir.
g. Ölçüm ve Analiz: “Bu Rakamlar Ne Söylüyor?”
Grafikler güzeldir. Renkler yerindedir. Ama ISO 9001’in asıl sorusu şudur:
– “Bu göstergelerin parasal karşılığı ne?”
Fire yüzde kaç, peki kaç lira? Duruş süresi kaç saat, peki kaç ciro? Yönetim gözden geçirme toplantısında rakamlar var ama anlam yoksa denetçi için bu sadece sunumdur.
Not #7 Toplantının Sonu: “Aynı Hata Kaçıncı Kez Ödeniyor?”
Düzeltici faaliyetler anlatılır. ISO 9001 burada son noktayı koyar: “Tekrar etti mi?” Eğer ediyorsa, bu artık kalite problemi değil, mali alışkanlıktır.
Son Not: İyi bir Yönetim Gözden Geçirme toplantısı, sadece kalite sistemini değil; şirketin parasını da gözden geçirir. ISO 9001, bu masada sessiz oturur ama doğru soruları sorar. Ve genelde şunu hatırlatır: Kalite konuşulmayan toplantılarda para kaybolur. Para konuşulmayan kalite toplantılarında ise sistem kâğıtta kalır.
Ve o meşhur ISO belgeniz de güzel bir çerçeve ile duvarda asıl kalır.
Zafer URFALIOĞLU
Hiper rekabet ortamındaki, karmaşıklaşan, çevikleşmenin bir zorunluluk olduğu günümüz modern iş dünyasında, işletme yöneticileri açısından veri hikayeciliği en kritik yetkinliklerden birisi olarak değerlendirilmeye başlanmıştır.
İtirazen Şikayet Konusu; Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle, İdarece yayımlanan Zeyilname ile İdari Şartname’nin 35.1.1’inci maddesinde yer alan fiyat dışı unsur düzenlemesinin 1’inci maddesinin “Tüm meme kalınlıklarında tomosentez çekimi sırasında hastaya verilen dozun aynı pozisyondaki 2D dijital mamografi çekim dozuna eşit veya daha az olması. Hem 2D hem de tomosentez çekimlerinde, 20mm-55mm arasındaki tüm meme kalınlıklarında hastaya verilen dozun 1.5 mGy değerinden düşük olması (Bu durum cihazın veri kataloğu ve kullanma kılavuzu üzerinde gösterilerek kanıtlanacaktır.). (Nispi Ağırlığı: 10 puan)” şeklinde değiştirildiği, kendilerince ilgili düzenlemenin “Cihazda hem FFDM’de hem de tomosentez çekimlerinde, meme yoğunluğunun henüz akuzisyon iş istasyonundayken, anlık risk sınıflandırması için ACR BIRADS ile ilişkili volümetrik sınıflandırma sunan özel bir program bulunması (Insight BD vb.). (10 Puan) Haricen bağlanan sistemler kabul edilmeyecektir.” şeklinde düzenlenmesinin talep edildiği, fakat idarece bu talebin reddedildiği, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesinin dördüncü fıkrasında fiyat dışı unsurun bir marka ya da model esas alınarak rekabeti sınırlayıcı şekilde belirlenemeyeceği, fakat fiyat dışı unsurlara ilişkin ihale dokümanı düzenlemelerinin ………… firmasına ait Senographe Pristina model cihaza işaret ettiği, bununla birlikte ilgili düzenlemede tomosentez çekimi sırasında hastaya verilen dozun aynı pozisyondaki 2D dijital momografi çekim dozuna eşit olma özelliğinin markaya ait standart bir özellik olduğunun ……. firmasına ait Senographe Pristina model cihazın dokümanının 28’inci sayfasında açık bir şekilde ifade edildiği, dolayısıyla ilgili düzenlemenin hem bir markaya işaret ettiği hem de ilgili markanın standart ürününde bulunan bir özelliğine işaret ettiği, bu durumunda anılan istekliye haksız fiyat avantajı sağlanarak diğer isteklilerin ihalede rekabet etmesini engelleyeceği,
Renault Group ve Ford, Renault Group’un Ampere platformunu temel alan iki yeni Ford marka elektrikli binek aracı geliştirmek üzere stratejik bir ortaklık anlaşması imzaladı. Ayrıca şirketler, Avrupa’da ticari araç segmentindeki iş birliği fırsatlarını araştırarak, Renault ve Ford markalı seçilmiş hafif ticari araçları ortaklaşa geliştirecek ve üretecek. Bu ortaklık, iki grubun Avrupa’daki uzmanlığını ve endüstriyel ölçeğini bir araya getirerek her iki tarafın rekabet gücünü artıracak.
İş birliğine ilişkin değerlendirmede bulunan Renault Group CEO’su François Provost, şu ifadeleri kullandı: “İkonik bir otomobil üreticisi olan Ford ile yeni bir stratejik ortaklık başlatmaktan büyük bir gurur duyuyoruz. Bu iş birliği, Avrupa’daki ortaklık deneyimimizin ve rekabet gücümüzün ulaştığı seviyeyi açıkça ortaya koyuyor. Uzun vadede Ford ile güçlerimizi birleştirmek, hızla dönüşen Avrupa otomotiv pazarında bizi daha yenilikçi, daha çevik ve değişime daha duyarlı bir konuma taşıyacak.”
Hizmet deneyimi, üretim ve tüketim faaliyetlerinin eşzamanlı olarak gerçekleştiği öznel bir deneyim sürecidir. 
İş hayatında hepimiz, iyi niyetle kurguladığımız bir uygulamanın beklenmedik biçimde ters sonuçlar doğurduğu anlara tanıklık etmişizdir. Üstelik bu sonuçlar, başlangıçtaki sorunu çözmek bir yana, sorunu daha da büyütebilir. Davranış bilimleri bu durumu Kobra Etkisi olarak tanımlıyor. Kavramın kökeni ise yönetim tarihine ilham veren çarpıcı bir hikâyeye dayanıyor.
Uygulamada işverenler tarafından 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında, işin niteliği gereği işe alım sürecinde ya da iş faaliyetlerinin devamında çalışanlara birtakım bedensel testler uygulanmaktadır. Genel olarak başta alkol ve uyuşturucu testleri olmak üzere AIDS/HIV testleri, Covid-19 (PCR) testleri ve genetik testlerin yapıldığı görülmektedir. İşverenlerin bahse konu bedensel testleri yaptırması hem çalışanların iş faaliyetlerini denetlemeyi hem de iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının gerekliliklerini yerine getirmeyi amaçlamaktadır.
ABD Merkez Bankası (FED), artan görüş ayrılıklarına rağmen bu yıl üçüncü kez faiz indirimine gitti ancak önümüzdeki aylarda ek indirime yönelik beklentileri de zayıflattı.