İtirazen Şikayet Konusu; İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, “ESK/13 Ocak taşı ile moloz taş inşaat (Hazır beton harcı ile)” iş kalemine ait analiz incelendiğinde, 0,40 m²/m³ oranında “KGM/27.101/K Moloz ve Çaplanmış Moloz Taş İnşaat Yüzlerine Gömme Oluklu Derz Yapılması (m²)” imalatının eklenmek suretiyle paçal poz oluşturulduğu, birim fiyat tarifine bakıldığında “derz yapılması için gerekli çimento, su ve yıkanmış kumun; zati bedeli, her türlü yüklenmesi, işbaşına taşınması, boşaltılması, depolanması ve muhafazası,” şeklinde ifade edilerek ilgili imalata dahil edildiği, ancak ilgili pozun analizine – 04.008/2A- Portland çimentosu (Torbalı) (TS EN 197-1 CEM I 42,5 N) bedelinin, – Derz imalatında kullanılan çimento nakliyesinin, – Derz imalatında kullanılan ince sıva veya derz kumunun nakliyesinin, – Derz imalatında kullanılan suyun nakliyesinin eklenmesi gerektiği, söz konusu imalatlar analize eklendiğinde birim fiyata yaklaşık 4,00 TL/m3 , yaklaşık maliyete 380.000,00 TL artış yansıyacağı, bu durumun sınır değerin ve ilgili poz için açıklama istenen/istenmeyen iş kalemleri listesinin değişmesine sebep olacağı, İdarece isteklilerin birim fiyat tarifleri üzerinden teklif bedellerini hazırladığından bahsedildiği, ancak hazırlanan birim fiyat analizlerine tariflere uygun olan imalatların eklenerek tespit yapılması gerektiği, birim fiyat tarifinde dahil olmasına rağmen birim fiyat analizinde bulunmayan “04.008/2A- Portland çimentosu (Torbalı) (TS EN 197-1 CEM I 42,5 N) bedeli”, “Derz imalatında kullanılan çimento nakliyesi”, “Derz imalatında kullanılan ince sıva veya derz kumunun nakliyesi” ve “Derz imalatında kullanılan suyun nakliyesi” imalatlarının eklenmesi gerektiği, yaklaşık maliyet, sınır değer, sınır değer altında kalan firma sayısı, açıklama istenen/istenmeyen girdiler gibi hususlara olan etkilerinin hesaplanması gerektiği, eksik imalatlar ile hazırlanmış olan birim fiyat analizlerinin isteklinin teklifini zorlaştırdığı, çünkü fiyat dışı unsur puanlaması sebebiyle birim fiyat tekliflerinin alt ve üst oranlar ile sınırlandırıldığı, örneğin, gömme oluklu derz için aynı fiyat idarece 0,40 katsayısı ve eksik kalemler ile bulanabilecekken, 0,168 katsayısı ve tarifteki tüm imalatlar ile istekli tarafından da bulunabileceği, yaklaşık maliyetteki 380 bin TL’lik artış için ise sınır değerin altında ve üstünde kalan firma sayısına etkisi olmadığı ve esası etkilemediği yönünde cevap verildiği, tarifte olan ve eklenmesi gereken iş kalemleri analize dahil edildiğinde yaklaşık maliyet, açıklama istenen/istenmeyen analiz girdileri, fiyat dışı unsur puanlaması için belirlenen alt ve üst oranların değişeceği, iddiasına yer verilmiştir.

10.07.2023 tarihli ve 2023/UY.II-974 sayılı Kamu İhale Kurulu kararına göre;

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz…” açıklaması yer almaktadır.

İdarece “ESK/13 Ocak taşı ile moloz taş inşaat (Hazır beton harcı ile)” iş kalemine ait birim fiyat tarifinin “…Taşın; zati bedeli, ocaktan çıkarılması, vasıtalara yüklenmesi, taşınması, işyerinde boşaltılması, gerekli çimento ve suyun; işbaşında temini, harç için gerekli taş veya kum-çakılın; zati bedeli, ocak veya derelerden çıkarılması, konkasöre verilecek boyutta kırılması, vasıtalara yüklenmesi, ocak-konkasör arasında taşınması, boşaltılması, konkasöre verilmesi, kırılması, granülometrisine göre elenmesi, gerektiğinde yıkanması, vasıtalara yüklenmesi, taşınması, işyerinde boşaltılması, depolanması, kullanılması, moloz taşların K.T.Ş. nin ilgili kısmındaki boyut ve şartlara uygun olarak hazırlanması, inşaat yerindeki her türlü yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımaların yapılması, şablon, çalışma sehpası ve malzeme indirme düzeni için gerekli malzemelerin temini, her türlü malzeme zayiatı, çimento harcının hazırlanması, şablon, çalışma sehpası ve malzeme indirme düzeninin yapılması, projesine göre kuruda ve su içinde duvarın örülmesi, duvar cephelerinin muntazam görünmesini sağlamak maksadıyla yapılan işler karşılığı olan cephe zammı, priz müddetince duvarın sulanması suretiyle moloz taş inşaat yapılması için; derz yapılması için gerekli çimento, su ve yıkanmış kumun; zati bedeli, her türlü yüklenmesi, işbaşına taşınması, boşaltılması, depolanması ve muhafazası, harcın yapılması, duvar yüzeyinde bulunan, duvar işlenmesi sırasında kullanılmış harçların 3 cm. derinlikte sökülüp temizlenmesi, derz yerlerinin yıkanması, temizlenmiş ve yıkanmış derz yerlerine, hazırlanmış harcın doldurulması suretiyle derz yapılması, derzlere oluklu ve düzgün bir şekil verilmesi, prizi tamamlanıncaya kadar sulanarak zararlı tesirlerden korunması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç masrafları ile yüklenici karı ve genel masraflar…” şeklinde hazırlandığı görülmüştür.

Kurum talebi ile idarece gönderilen anılan iş kalemine ait fiyat analizi incelendiğinde, söz konusu iş kaleminin “KGM/17.002/K-H Ocak Taşı İle Moloz Taş İnşaat (Hazır Beton Harcı İle)”, “KGM/27.101/K Moloz ve Çaplanmış Moloz Taş İnşaat Yüzeylerine Gömme Oluklu Derz Yapılması” ve “Nak/Sanat Taş. İş. Baş. N Taşın İşbaşına Taşınması” girdilerinden oluştuğu görülmüştür. “KGM/17.002/K-H Ocak Taşı İle Moloz Taş İnşaat (Hazır Beton Harcı İle)” pozunun birim fiyat tarifi incelendiğinde, moloz taşın; ocaktan çıkarılması, vasıtalara yüklenmesi, iş yerinde boşaltılması, suyun iş başında temini, kullanılması, moloz taşların hazırlanması, inşaat yerindeki her türlü yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşıma, şablon, çalışma sehpası ve malzeme indirme düzeni için gerekli malzemelerin temini ve yapılması, C 30/37 sınıfı hazır beton haremin iş başında temini, projesine göre kuruda ve/veya su içinde duvarın örülmesi, gerekli yerlerde barbakan yapılması, duvar cephelerinin muntazam görünmesini sağlamak maksadıyla yapılan işler, priz müddetince duvarın sulanması, her türlü malzeme zayiatı ile “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için gerekli olan her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç giderleri ile yüklenici karı ve genel masrafların birim fiyata dahil olduğu, taşın iş başına taşınmasının ise birim fiyata dahil olmadığı anlaşılmıştır.

Aynı pozunun analizleri incelendiğinde, analiz girdilerinin ESK/13 numaralı iş kaleminde yer aldığı görülmüştür.

“KGM/27.101/K Moloz ve Çaplanmış Moloz Taş İnşaat Yüzeylerine Gömme Oluklu Derz Yapılması” pozunun birim fiyat tarifi incelendiğinde, suyun iş başında temini, çimentonun depolanması, muhafazası, elenmiş ve yıkanmış mil kumun; ocakta temini, vasıtalara yüklenmesi, boşaltılması, hacmen ölçülerek gereken miktardaki çimento ve su ile birlikte karıştırılması, çimento harcının; inşaat yerindeki her türlü yüklenmesi, yatay ve düşey taşınması, boşaltılması ile “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için gerekli olan her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç giderlerinin birim fiyata dahil olduğu, inşaat bünyesine giren çimentonun; bedeli, yüklenmesi, boşaltılması ve istifi, kullanılması halinde kimyasal ve mineral katkı maddelerinin iş başında temini, çimento ile mil kumun iş başına taşınmasının ise birim fiyata dahil olmadığı anlaşılmıştır.

Bahse konu pozda çimento temini ve taşınması birim fiyata dahil olmayan masraflar arasında sayılmıştır.

İdarece oluşturulan ESK/13 numaralı iş kaleminde ise derz yapılması için gerekli çimento, su, yıkanmış kum temini ve taşınmasının birim fiyata dahil olduğu belirtilmektedir. Ancak isteklilere gönderilen analizde derz imalatında kullanılacak çimento ve nakliyesinin, kum ve su nakliyesinin yer almadığı tespit edilmiştir.

İdarece hazırlanan “ESK/13 Ocak taşı ile moloz taş inşaat (Hazır beton harcı ile)” iş kalemi kapsamında “KGM/27.101/K  Moloz ve Çaplanmış Moloz Taş İnşaat Yüzeylerine Gömme Oluklu Derz Yapılması” pozunun yer aldığı, söz konusu pozda çimento temini ve taşınmasının birim fiyata dahil olmadığı, ancak idarece ESK/13 numaralı iş kalemi için hazırlanan birim fiyat tarifinde ilgili masrafların birim fiyata dahil edildiği, “KGM/27.101/K Moloz ve Çaplanmış Moloz Taş İnşaat Yüzeylerine Gömme Oluklu Derz Yapılması” pozuna ilişkin birim fiyat tarifi ve analizi ile ESK/13 numaralı iş kalemi birlikte değerlendirildiğinde, çimento temini ve taşınmasının anılan iş kalemine ait analize dahil edilmesi gerektiği, ek olarak birim fiyata dahil olan derz yapılması için gerekli kum ve suyun nakliyesinin de analizde bulunmadığı anlaşılmış olup, iddiaya konu iş kaleminin analizinin hatalı oluşturulduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, idarece, “ESK/13 Ocak taşı ile moloz taş inşaat (Hazır beton harcı ile)” iş kaleminin analiz maliyeti kapsamında “derz yapılması için gerekli çimento temini ve taşınması, derz yapılması için gerekli kum ve suyun nakliyesi” girdi maliyetlerinin de hesaplanması ve bunun sonucunda hesaplanacak yaklaşık maliyetin ve sınır değerin ihaleye etkisi, açıklama istenilecek iş kalemleri ile açıklanmasına gerek bulunmayan analiz girdilerindeki değişikliğin belirlenmesi, mevcut durumda bir değişiklik olup olmadığı tespit edilerek bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Mehmet ATASEVER

S.B. Strateji Geliştirme E. Bşk.

KİK E.  Üyesi